صادق امامي: حادثه تروریستی 8 شهریور 1360 که منجر به شهادت محمدعلی رجایی و دکتر محمدجواد باهنر، رئیسجمهور و نخستوزیر شد را میتوان بزرگترین عملیات تروریستی سیاسی دشمن دانست چرا که دشمن در این سوءقصد راس دولتی را هدف قرار داد که باید علاوه بر اداره امور داخلی، جنگ با عراق را نیز مدیریت میکرد.
30 سال از این حادثه میگذرد ولی هنوز در این حادثه تروریستی سخن از نقطه کوری به نام مسعود کشمیری به میان میآید. در آن زمان پرونده این حادثه بررسی شد و مسؤولانی چون بهزاد نبوی، سعید حجاریان، محسن سازگارا، تقی محمدی و... در این ماجرا متهم بودند و حتی محمدی اعترافاتی هم در بازجویی خویش درباره انفجار نخستوزیری داشته است اما با فشار برخی افراد همچون موسویخوئینیها که در آن زمان دادستان کل کشور بود و همچنین ماجرای نامه معروف بیش از 60 تن از مقامات کشور از محمد خاتمی گرفته تا سروش به حضرت امام، این پرونده به علت مصلحت کشور، بسته شد تا کسانی که در مظان اتهام قرار داشتند، بتوانند به ادامه نقشآفرینی سیاسی خویش بپردازند متاسفانه تاکنون نيز هیچ کوششی برای بازگشایی مجدد این پرونده از سوی مقامات قضایی کشورمان صورت نپذیرفته است. با دکتر محمدحسن قدیریابیانه به گفتوگو نشستیم تا گوشهای از این حادثه تروریستی و علت آن را از زبان وی که در آن زمان از دیپلماتهای دولت شهيد رجایی بود، بشنویم.
اصولا استراتژی دشمنان نهضت در برابر انقلاب ایران در این 33 سال چه بوده است؟
استراتژی استعمار جلوگیری از حاکمیت احکام اسلامی و دور کردن ایران و همه کشورهای اسلامی از اسلام و قرآن و مظاهر آن مثل حجاب و کنار زدن روحانیت به عنوان عامل معرفی و ترویج دین بوده است. یکی از دلایل سرکار آوردن رضا خان و همت حکومت پهلوی در همین راستا بود. این سیاست مقابله با مبارزات ملت مسلمان ایران ادامه یافت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز همین خطمشی را دنبال کرد و در این راستا برای به شکست کشاندن انقلاب اسلامی و حاکمیت مجدد آنها بر امورات ایران برای اختلافافکنی، در حال تلاش برای تجزیه، کودتا، آغاز جنگ و ترور و نیز نفوذ دادن عناصر خائن و اخلال در امور مملکتی بودند. انفجارهاي 7 تیر و
8 شهریور نیز در همین راستا و در حمایت از تروریستهای منافق انجام گرفت. آنها میخواستند با این انفجارها نظام را سرکوب کنند، غافل از اینکه ملت ایران با رهبری حضرت امام خمینی(ره) نظامی را بنیانگذاری کردهاند که نظامی است پایدار و حتی ترورها در سطح وسیع، تهاجمات نظامی و حتی تهدیدها نتوانسته و نمیتواند ما را از پای درآورد.
شاهد بودهایم که ترور، یکی از حربههای دشمنان در ابتدای انقلاب بود. ورود به خط ترور بر چه اساسی صورت میپذیرفت و چه اندیشهای این روش را مشی خود قرار داد؟
منافقین که فریبهایشان کارساز نشد و در جامعه منزوی شده و نتوانسته بودند به حکومت دست یابند و نزد افکار عمومی کشورمان بحق منافق نام گرفته بودند، راه ترور را در پیش گرفتند، با این توهم که نظام جمهوری اسلامی ایران متکی بر افراد است. آنها به غلط استقلال جمهوری اسلامی ایران از قدرتهای شرقی و غربی را نشانه ضعف تلقی کردند و این اشتباه را دیگر گروهکها نیز انجام دادند لذا هر 2 گروه هم منافقین و هم گروههای چپی مثل کومله، فدائیان و... دست به اسلحه بردند اما در اهداف خود کاملا ناکام ماندند. آنها میخواستند به حکومت برسند هر چند در وابستگی کامل و مزدوری بیگانگان.
بعد از ترور متفکر بزرگ علامه شهید آیتالله مطهری توسط گروهک فرقان آیا نباید تدابیری اندیشیده میشد که نیروهای ارزشی انقلاب اعم از شهید بهشتی و 72 تن، رجایی و باهنر از این بدخواهی دشمنان در امان باشند؟
بله، باید این کار را میکردیم ولیکن اوایل انقلاب متاسفانه توجه کافی به این امر صورت نگرفت.
ماجرای 8 شهریور یکی از حادثههای سر به مهر انقلاب اسلامی است. اگر بخواهیم آن حادثه را مرور کنیم، به ذهن شما چه نکاتی از این ماجرا خطور میکند؟
مرور این حادثه از یک طرف خباثت دشمنانی را نشان میدهد که ادعای خلقی بودن داشتند اما در نهایت به مزدوران صدام، جاسوسان آمریکا و اسرائیل تبدیل شدند و از طرف دیگر نشانه استحکام نظام جمهوری اسلامی ایران در مقابل چنین حوادث مهمی بوده است. از ویژگیهای انقلاب اسلامی این است که هر چند نفوذیها توانستند برخی از سران کشور را به شهادت برسانند اما نتوانستند مسیر انقلاب را عوض کنند. به عبارتی نفوذیها یا وادادهها و منحرفان نتوانستند انقلاب را ببلعند بلکه خود به زبالهدان تاریخ پیوستند و این از ویژگیهای منحصربهفرد انقلاب اسلامی ایران است.
چرا خط نفاق در آن برهه حساس که جنگ با عراق و نبرد با ابرقدرتها ادامه داشت، خود را عیان کرد؟
نفاق همیشه وجود داشته است و تا همیشه هم وجود خواهد داشت. ما حتی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران شاهد نفاق در ابعاد دیگر آن بودیم و بعد تز آن هم ادامه داشت و به الان رسیده و در آینده نیز چنین خواهد بود. تا زمانی که جو اسلامی بر کشور حاکم باشد و مردم حامی اسلام باشند، جریانهای ضداسلامی ناچار چهره واقعی خود را عیان نمیکنند. در حقیقت منافق میخواهد خود را به رنگ حاکم بر افکار عمومی جامعه درآورد تا بتواند در آن نفوذ کند.
شخصیت شهید رجایی و باهنر و دیدگاه این دو بزرگوار درباره حضرت امام(ره) چگونه بود؟
آنها معتقد به اسلام و تشیع بودند و با شناخت خوبی که از اسلام داشتند، میدانستند پیروی از ولایت فقیه مظهر عمل به ایمان است و راه هدایت و سعادت را در پیروی از حضرت امام میدانستند یعنی پیروی از اصل رکین ولایت مطلقه فقیه. این دو شهید پایبندی خود را تا شهادت به این اصل نشان دادند. در حقیقت باید گفت اقدام به ترور آن دو بزرگوار به دلیل ناامیدی از امکان نفوذ و انحراف آنان بود.
مشی مسلحانه منافقین در برابر جمهوری اسلامی و به تبع آن ترور مردم کوچه و بازار و بسیاری از مهرههای نظام چرا موجب نشد توجه به مسؤولان خدمتگزار و حفاظت از آنان جنبه عملی بگیرد؟
این ترورها مسؤولان را هوشیار کرد لذا برای بسیاری از مسؤولان کشور حفاظت ایجاد شد تا حدی که حتی افرادی که از حفاظت شدن امتناع میورزیدند، به حکم حضرت امام دست از مخالفت برداشتند و سپاه حفاظت تشکیل شد و آنها موظف شدند از مسؤولان حفاظت کنند هرچند خود مسؤولان تمایلی به داشتن محافظ نداشتند.
آیا ستاد و هسته گزینشی پدید آمد تا از نفوذ منافقین به دستگاههای مهم دولتی ممانعت به عمل آورد؟
از ابتدای انقلاب مبحث گزینش مطرح بود و در این راه تلاشهایی صورت گرفت اما از ویژگیهای منافقین این بوده که چهره واقعی خویش را پنهان کرده و خود را افرادی مذهبی جا بزنند به همین دلیل نیز لفظ منافق برای آنان به کار گرفته شد.
کشمیری مهمترین قسمت پازل انفجار نخستوزیری است. وی چگونه شخصیتی داشت؟
او توانسته بود اعتماد شهید رجایی را به طور کامل به خود جلب کند و در راه نفاق خویش حتی به گونهای عمل کرده بود که خود را بسیار متدین جلوه دهد طوری که با خود 2 خودکار همراه داشت بویژه جلوی دیگران خودکار خود را عوض میکرد و میگفت چون این کلمات را که میخواهم بنویسم شخصی است، لذا از خودکار شخصی استفاده میکنم. این اعتماد تا حدی بود که شهید رجایی ضامن دیدار کشمیری با حضرت امام بدون بازرسی شده بود که خوشبختانه بیت امام این مساله را نپذیرفته بودند. یعنی معمولا افراد نفوذی و منحرف تلاش میکنند نزد مقامات عالی کشور خود را خیلی پاک و زلال جلوه دهند تا بتوانند بموقع ضربه خویش را وارد آورند.
سوالی پیش میآید: اگر کشمیری موفق به ورود بدون بازرسی به بیت امام میشد به نظر شما استراتژی دشمنان از نخستوزیر و رئیسجمهور به امام نمیرسید؟
هدف اصلی بیت امام بود. هدف خود امام بود اما به دلیل حفاظت خوب و هوشیاری مسؤولان وقت این امر ممکن نشد.
کشمیری زمانی قصد خروج یک کامیون پر از اسناد محرمانه را از اداره دوم ارتش داشت و یک بار نیز یک ستوان ارتش از کیفش اسناد بسیار سری پیدا میکند که قصد خروج آن اسناد را داشته، با این حال چگونه وی مدارج ترقی را در نهادهای دولتی طی میکند؟
من از این موارد اطلاعی نداشتم اما یقینا این اطلاعات به دست مسؤولان عالیرتبه نیز نرسیده بود تا آنها را متوجه امر کند به همین دلیل هم به مرور این وضع پیش آمد که کسانی که میخواهند در سمتهایی منصوب شوند، راجع به آنها از وزارت اطلاعات استعلام صورت پذیرد و اگر اطلاعاتی وجود دارد، این اطلاعات در اختیار مسؤولان قرار بگیرد و بیجهت اعتماد نکنند.
برخی از سیاسیون معتقدند اگر پرونده این حادثه بازگشایی شود، پای بسیاری از مسؤولان وقت که در فتنه 88 نقش داشتند به میان خواهد آمد. آیا شما نیز همین دیدگاه را دارید؟
مطالبی را که برخی از سیاسیون میگویند بر اساس اطلاعاتی است که دارند. من این اطلاعات را ندارم. البته دوستانی بودند که از همکاران شهید رجایی بودند و در راس قدرت بودند که در فتنه 88 نقش ایفا کردند؛ مثل موسوی، بهزاد نبوی و دیگرانی که در این قضایا بودند اما اينكه اینها در آن زمان در توطئه نقش داشتند، این یک کار اطلاعاتی و قضایی است که باید از آن مجاری بررسی شود.
در آن زمان و پس از دستگیری چند نفر از سران سازمان مجاهدین انقلاب بیش از 60 نفر از مسؤولان دولتی نامهای خطاب به حضرت امام مینویسند و در آن از بیگناهی متهمان این حادثه میگویند. در آن فهرست نام افرادی چون خاتمی، سروش، سازگارا و مهاجرانی تا نبوی که خود متهم در این واقعه است، به چشم میخورد. آیا این نامه موجب نشد حضرت امام دستور مسکوت ماندن پرونده را بدهند؟
ممکن است اینگونه باشد. اینکه آیا اینهایی که امضا کردند از ماهیت این افراد اطلاع داشتند، این چیزی است که باید مورد بررسی قرار بگیرد.
نقش شهید لاجوردی در پردهبرداری از این حادثه چه بود و چرا ایشان نیز هدف دشمنان انقلاب قرار گرفتند؟
ایشان به عنوان یک نیروی ولایی معتقد آشنا به ابعاد نفاق و محکم در عقاید، طبیعی بود که مورد خشم آنها قرار بگیرد. هرکسی که در نظام یک نقش مثبت، مستحکم و اثرگذار داشته باشد مورد خشم دشمنان قرار میگیرد.
حجتالاسلام سالک گفتهاند پس از حادثه سریعا به محل انفجار رفتم. در بین گرد و غبار بهزاد نبوی را دیدم، یقه او را گرفتم و گفتم که کار خود را کردی؟ و او فریاد میزد کشمیری را کشتند. سوال اینجاست که اگر نیروهای انقلابی به نبوی و سازمان مجاهدین نامطمئن بودند، چرا قبلا برای پاکسازی دولت از این عناصر اقدامی انجام ندادند؟
نبوی هم توانسته بود اعتماد شهید رجایی را جلب کند و معاون نخستوزیر در امور اجرایی شود. ما این مساله را الان هم شاهدیم که عده زیادی به بعضی از افراد بشدت مشکوک هستند و حتی در وابسته بودن آنها اطمینان دارند اما برخی مسؤولان به این افراد اعتماد کامل دارند. وقتی کسی اطمینان کامل داشته باشد و فکر کند که آن فرد، فرد سالمی است، این در تصمیمش اثر میگذارد.
سوال دیگر این است که اصلا چرا نبوی از کشته شدن رجایی و باهنر ناراحت نبود و فقط از کشته شدن کشمیری نگران بود؟
اگر نگرانی نبوی از کشته شدن کشمیری صحت داشته باشد، این سوال مهمی است که باید پاسخ داده شود. یک دلیلش میتواند این باشد اگر آقای نبوی دست داشته باشد که من نمیتوانم در اینباره اظهارنظر کنم، این میتواند برای رد گم کردن باشد اما آیا آقای نبوی از این قضیه اطلاع داشته یا نه و دست داشته یا نه، این را من نمیتوانم دربارهاش بگویم.
چرا کسانی در دفتر نخستوزیری قصد داشتند از خاکسترها برای کشمیری جسدسازی کنند؟
شما این سوالات را باید از یک بازپرس که مسؤول کشف حقیقت است، بپرسید تا اینها را کنار هم بگذارند، از آن نتیجه بگیرند و اگر نقاط کوری وجود دارد این نقاط کور را روشن کنند و به نتیجه برسند.
اکنون غرب به سرکردگی آمریکا خط ترور را به سمت دانشمندان هستهای و علمی کشور سوق داده است. این مهم این روزها با رسیدگی به پرونده عامل به شهادت رساندن دکتر مسعود علیمحمدی مشهودتر است. با این حال این تغییر رویکرد از چه چیزی نشأت میگیرد؟
البته آنها اگر مسؤولان عالیرتبه را ترور نمیکنند، علتش این است که دستشان به آنها نمیرسد؛ آنها حفاظت شدهاند اگرنه من تغییر رویکردی در این زمینه نمیبینم. اینها کماکان خواستار ترور هستند، خواستار ارتکاب جنایت هستند اما ارتکاب این جنایت برایشان مشکل شده اگرنه هیچ کوتاهی در ارتکاب جنایت نخواهند داشت. دانشمندان هستهای را به این علت ترور میکنند که میخواهند پیشرفتهای علمی کشور را متوقف کنند و در این راه نهایت تلاششان را خواهند کرد. این واقعیتی است که موجود است و ما باید مراقب باشیم. به آنها هم محدود نخواهد شد. اگر دشمن دسترسی داشته باشد، مثل عراق و افغان که جنایات زیادی را مرتکب شده، در ایران هم مثل عراق و افغانستان این کار را میکرد اما این موفقیت به خاطر وجود دستگاههای امنیتی در کشور میسر نشده است. نباید تردید کنیم که دشمنانمان دست به هر جنایتی میزنند و این هوشیاری مردم و مسؤولان کشور را بیش از پیش میطلبد که مراقب باشند و پیشگیری کنند. پیشگیری هم صرفا امنیتی نیست. گاهی اقداماتی که موجب ناامیدی دشمن میشود در این قضیه خیلی موثر است، به طور مثال همین که مقام معظم رهبری در دیدار اساتید فرمودند روز قدس، روز بسیار مهمی است یعنی شرکت در راهپیمایی روز قدس خودش امنیتآور است. هر یک نفری که در این تظاهرات شرکت میکند، موجب ناامیدی بیشتر دشمن میشود و ناامیدی دشمن موجب میشود دست از یکسری از کارها بردارد، شرکت در راهپیماییها نشاندهنده حمایت ملت از نظام است، شرکت گسترده در انتخابات و همه اینها در این امر موثر است.
بعد از گذشت 33 سال از نهضت حضرت امام و گذراندن مشکلاتی که شاید هر کدامش میتوانست حکومتی را ساقط کند، شما افق کشور را پس از گذر از این تهدیدات چگونه ارزیابی میکنید؟
افق کشور بسیار مثبت است. اولا جمهوری اسلامی ایران از 33 سال تجربه حکومتی برخوردار است. از گذشته بسیار قویتر و باتجربهتر است ضمن اینکه دشمن نیز بسیار ضعیفتر شده است. اسرائیل اصلا اسرائیل گذشته نیست. بحرانهای پشت سرهم اعم از اقتصادی، سیاسی و بینالمللی که اروپا و آمریکا دارند، نشاندهنده ضعف دشمنان ماست. جهان دیگر امروز تکقطبی نیست. همین امروز میشود گفت جهان چندقطبی است. این در حالی است که افقهای جدیدی پیش روی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای منطقه و جهان اسلام ایجاد شده، یعنی بیداری اسلامی در منطقه فضا را روی استکبار بسته و این فضا روی جمهوری اسلامی ایران باز شده و در آینده نزدیک هم بیشتر بازخواهد شد و هیچ چیز نمیتواند جلوی پیروزی و پیشرفت کشور ما را بگیرد. توطئههای دشمن نیز خوشبختانه خنثی شده و عوامل داخلی بیگانگان هم نتوانستند نظام را ساقط کنند، لذا از همه جهت برخورد قاطع با توطئهگران صورت میگیرد، کسانی که بخواهند دست به عملیات تروریستی بزنند اینها در مقرشان از بین میروند، به عنوان نمونه حمله سپاه به مقر پژاک در مرز ایران و عراق. حملاتی که در گذشته میشد به منافقین در خاک عراق و امروز خود دولت عراق خواستار اخراج آنهاست. به هر حال چه دشمنان داخلی و چه دشمنان خارجی زمینهای برای توطئه ندارند. افراد بریده و فاسدی که سردمدار فتنه 88 شدند، اینها دستشان نزد ملت ما رو شده و امکان حادثهآفرینی برای کشورمان را دیگر ندارند، لذا نظام از استحکام بسیار بالایی برخوردار است. پیشرفتهای همهجانبه جمهوری اسلامی ایران نکته بسیار مهمی است که خوشبختانه شاهدش هستيم .
نقش حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای را در هدایت انقلاب بعد از امام راحل(ره) چگونه ارزیابی میکنید؟
ایشان خطمشی حضرت امام را عینا پیاده کردند و با استحکام از اسلامیت نظام از سلامت نظام از در خط امام بودن نظام و از حقوق مردم دفاع کردند و نقش محکم و اساسیای در تداوم پیروزیها داشتند و امروز دوست و دشمن اذعان دارند به این نقش هدایتگرانه و موثر. در حقیقت مردم ما به توصیه و رهنمود حضرت امام عمل کردند آنجایی که فرمودند پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد. هرکسی هم سعی کرد در مقابل انقلاب بایستد خودش حذف شد. این تجربهای است که باید افراد آموخته باشند و خودشان را گرفتار عواقب دشمنی با جمهوری اسلامی ایران نکنند. ما از نعمت بسیار بزرگی چون وجود هم اصل ولایت مطلقه فقيه در نظام و هم شخص مقام معظم رهبری برخوردار هستیم و باید همواره دعا کنیم خداوند ایشان را سلامت و سرزنده نگه دارد و طول عمر به ایشان بدهد تا عزت و پیشرفت این کشور را نظارت کنند و این پرچم اسلام را شخصا به امام عصر(عج) بسپارند.
منافقین بزرگترین جنایات را در طول نظام اسلامی ایران علیه مردم و مسؤولان مرتکب شدهاند. با این حال اکنون حکومت عراق به آنها مهلت داده تا 4 ماه دیگر این کشور را ترک کنند. به نظر شما این بلاتکلیفی به پایان حیات منافقین نمیانجامد؟
الان هم منافقین از حیات ساقطند و کاری از دستشان برنمیآید. اینها دیگر حداکثر حرکتشان را کردند و هر جنایتی را که میتوانستند انجام دادند و الان تبدیل شدهاند به جاسوسان اسرائیل و آمریکا و برای آنان جاسوسی میکنند ولی دستشان برای ملت ایران رو شده است. منافقین نهتنها دستشان برای ملت رو شده بلکه فسادهایشان عوامل خودشان را نیز مسالهدار کرده است. به نحوی که امروز میشود گفت اکثریت کسانی که در اشرف هستند، گروگان منافقین هستند. مسعود رجوی در عراق حرمسرا راه انداخته؛ رجوی تمام معاونانش را از خانمهایی برگزیده که باید با او ارتباط داشته باشند و کسی که اهل حرمسرا باشد، خطری برای نظام ندارد، اثری نمیتواند داشته باشد و همه وقتش را باید صرف این کارها بکند.
با توجه به اینکه شما در زمان انفجار 8 شهريور رایزن مطبوعاتی ایران در ایتالیا بودید و به تبع آن اخبار رسانههای غربی را رصد میکردید، تحلیل رسانههای اروپایی و آمریکایی از این ماجرا چگونه بود؟
ماجرای انفجار دفتر نخستوزیری حادثه بزرگی برای نظام بود. رسانههای غربی این انفجارها را نشانه ضعف و زوال جمهوری اسلامی ایران قلمداد میکردند. رسانههایی که در خط آمریکا عمل میکردند، امیدوار بودند این ترور دیگر بتواند امیدی را که به انفجار 7 تیر داشتند، محقق کند اما اینگونه نشد و برگزاری انتخابات بلافاصله بعد از این ماجرا و انتخاب حضرت آیتالله العظمي خامنهای به عنوان رئیسجمهور کشورمان آن هم با رای بالا، بسیاری از توطئهها را خنثی کرد. البته فوج تسلیت رسمی بود که برای ایران از جاهای مختلف میرسید و ابراز انزجار اما خب تیتر اول روزنامهها را این موضوع اختصاص داده بود و کشور را متزلزل جلوه میدادند. در حالی که وقتی ثبات نظام را دیدند موجب این شد که بفهمند نظام ما از ثبات بالایی برخوردار است و بیدی نیست که با این بادها بلرزد. البته گروهکهای ضدانقلاب در خارج از کشور هم از انفجار 7 تیر و هم از انفجار 8 شهریور بسیار خوشحال بودند و این حادثهها را جشن گرفتند ولی اینگونه افراد خائن خیلی زود ناامید شدند وقتی فهمیدند این جشن سودی برای آنها ندارد چرا که با رفتن شهید رجایی کسی (آیتالله العظمي خامنهای) رئیسجمهور شد که نظیر نداشت و نظیر ندارد. یک سید روحانی به ریاستجمهوری رسید و این دشمنان انقلاب را از اینکه ترورها بتواند موثر باشد، ناامید کرد. خوشبختانه تروری که علیه مقام معظم رهبری کردند، موثر واقع نشد و ایشان به خواست الهی زنده ماندند و توانستند بعد از حضرت امام این مسؤولیت خطیر را برعهده بگیرند و اینگونه نهتنها ایران اسلامی را بلکه جهان اسلام را و مبارزات ضداستکباری در جهان را سکانداری کنند.