زیبا اکبرزاده: کشورهای اروپایی و آمریکا در این روزها به جای آنکه به برون‌رفت لیبی از بحران فعلی کمک کنند، برای گرفتن امتیازهای اقتصادی و تصاحب بیشتر منابع سرشار نفت و گاز این کشور با هم رقابت می‌کنند. با نگاهی به‌سر مقاله رسانه‌های غربی در این روزها متوجه می‌شویم کشورهای اروپایی چشم طمع به نفت و گاز لیبی و موقعیت استراتژیک این کشور دوخته و رقابت پرفشاری را برای دستیابی به ثروت آن آغاز کرده‌اند. مطبوعات ایتالیایی فاش کردند که از بین کشورهای اروپایی، ایتالیا و فرانسه در حال رقابتی استعمارگونه برای دستیابی به ثروت‌های طبیعی لیبی هستند. فرانسه و ایتالیا که در گذشته‌ای نه چندان دور، از نزدیک‌ترین هم‌پیمانان رژیم قذافی بوده‌اند و روابط اقتصادی و سیاسی بسیار تنگاتنگی را با این رژیم داشتند، با آغاز انقلاب مردم لیبی و متزلزل شدن پایه‌های رژیم استبدادی قذافی، با چرخش 180 درجه‌ای مواضع، ناگهان خود را از مدافعان مردم لیبی معرفی کرده و عملیات گسترده‌ای را علیه رژیم قذافی آغاز کردند، اقدامی که بسیاری از ناظران تاکید کردند هدف از آن دستیابی به ثروت‌های طبیعی بویژه نفت لیبی است. نشست اخیر که در پاریس، پایتخت فرانسه با عنوان نمایشی «دوستان لیبی» برگزار شد علائم اختلافات قدرت‌های غربی را بر سر ثروت‌های لیبی فاش کرد. روزنامه «وال‌استریت ژورنال» در گزارشی نوشت که در این روزها شکاف محسوسی میان کشورهایی که در جنگ لیبی دخالت داشتند و کشورهایی همچون چین و روسیه که در آن مشارکتی نداشتند بر سر دستیابی به منابع نفت لیبی قابل مشاهده است. این روزنامه به اظهارات اخیر آلن ژوپیه، وزیر خارجه فرانسه اشاره کرده که گفته بود: این مساله‌ای معقول است که شرکت‌های فرانسوی با توجه به اینکه فرانسه و انگلیس رهبری حمله نظامی بر لیبی را بر عهده داشتند، در قراردادهای نفتی دارای ارجحیت باشند. ژوپه تاکید کرد: شورای ملی انتقالی به طور علنی اعلام کرده که در راستای طرح بازسازی لیبی اولویت را به کسانی خواهد داد که به لیبی کمک کرده باشند. در این راستا روزنامه لیبراسیون فرانسه در گزارشی نوشت: مسؤولان شورای انتقالی لیبی به فرانسه وعده داده‌اند که در مقابل حمایت از آنها در برابر رژیم معمر قذافی، 35 درصد از نفت خام لیبی را در این اختیار این کشور قرار دهند. این روزنامه تاکید کرده که تاریخ این نامه، در ماه آوریل یعنی 2 هفته پس از آغاز دخالت نظامی ناتو در لیبی است. طبق گزارش وال‌استریت، شرکت ایتالیایی «انی»(Eni) هفته گذشته با دولت موقت لیبی قراردادی امضا کرده که به موجب آن باید نیازهای نفتی و گازی مردم لیبی را تامین کند. طبق این گزارش، شرکت توتال فرانسه یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فعال در بازار نفت لیبی است، اما شرکت انی ایتالیا هم‌اکنون بزرگ‌ترین تولید‌کننده نفت در این کشور است. روزنامه وال‌استریت همچنین می‌نویسد: روسیه نیز که در ماه مارس گذشته با دخالت نظامی در لیبی مخالفت کرده بود، تاکید دارد که سازمان ملل و نه مجموعه‌ای از چند کشور باید بازسازی لیبی را بر عهده بگیرد. این رسانه غربی این اظهار‌نظر روسیه را به معنای طمع‌ورزی پنهان این کشور به ثروت‌های طبیعی لیبی عنوان کرده است. این در حالی است که میخائیل مارگلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی راشا تودی گفت: شورای ملی انتقالی لیبی قول داده است قراردادهایی را که طرابلس با مسکو به امضا رسانده است رعایت خواهد کرد. میخائیل تاکید کرد: روسیه قصد دارد به فعالیت خود در لیبی ادامه دهد و به هیچ‌وجه قصد نداريم همکاری اقتصادی خود را با این موضوع که ملت لیبی در آینده کدام رژیم سیاسی را برای خود انتخاب می‌کند، پیوند بزنیم. به گفته نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه، همكاري سياسي مسکو و طرابلس نيز ادامه خواهد يافت و روسيه در اين زمينه ناظراني را براي حضور در انتخابات آتي ليبي به اين كشور اعزام می‌كند و تجربيات خود را در اختيار سياستگذاران ليبي قرار می‌دهد.
روابط نزدیک دستگاه اطلاعاتی انگلیس و آمریکا با رژیم قذافی
روزنامه وال‌استریت ژورنال روز جمعه فاش كرد اسناد محرمانه‌اي كه در دفتر موسی کوسا، وزير خارجه سابق رژيم معمر قذافي پيدا شده نشان مي‌دهد دستگاه‌هاي اطلاعاتي انگليس و آمريكا همكاري نزديكي با ليبي داشته‌اند. بر اساس اين گزارش، آمريكا و انگليس به رژيم قذافي زندان‌هايي را بر اساس طرح نگهداري مظنونان تروريستي در خارج از اين كشورها پيشنهاد داده‌بودند. همچنين اسناد فوق نشان مي‌دهد انگليس اطلاعات دقيق مخالفان تبعيدي را به جاسوسان قذافي ارائه كرده است.
اينديپندنت همچنين نوشت بر اساس اسناد يافت‌شده در طرابلس اين دفتر توني بلر، نخست‌وزير اسبق انگليس بود كه در سال 2004 درخواست كرد ملاقات با قذافي در طرابلس بايد در يك چادر صحرايي برگزار شود. موسی كوسا در ماه مارس به انگليس گريخت و پناهنده شد اما با وجود متهم بودن به نقض حقوق‌بشر در انگليس تحت تعقيب قرار نگرفت و به قطر رفت.
آفریقای‌جنوبی ایستگاه آخر قذافی
با توجه به مخفی شدن قذافی از انظار عمومی، این روزها اخبار متعددی درباره سرنوشت وی و البته اقدامات عجیبش در گذشته شنیده می‌شود. به گزارش خبرگزاري آلمان، مسؤولان شوراي ملي انتقالي ليبي اعلام كردند كه معمر قذافي، رهبر ليبي بعد از آنكه تعداد زيادي از اموال و طلاهاي خود را بعد از سقوط طرابلس به دست انقلابيون اين كشور، به آفريقاي‌جنوبي منتقل كرد ممكن است قصد داشته باشد از طريق كشور مالي به آفريقاي‌جنوبي فرار كند. اين منابع همچنين اعلام كردند معاونان قذافي و نزديكان وي اخيرا تماس‌هايي با مسؤولان آفريقاي‌جنوبي در اين زمينه داشته‌اند. مسؤولان شوراي ملي انتقالي ليبي همچنين تاكيد كردند: روابط قذافي با مسؤولان آفريقاي‌جنوبي بويژه جاكوب زوما، رئيس‌جمهوري آفريقاي‌جنوبي بسيار تنگاتنگ است. عبدالمنعم الهوني، نماينده شوراي ملي انتقالي ليبي در اتحاديه عرب و مصر عنوان داشت: اطلاعات موثقي از شبكه‌هاي مختلف داريم كه نشان مي‌دهد آفريقاي‌جنوبي مي‌تواند يكي ديگر از مكان‌هايي باشد كه قذافي قصد دارد براي پيداكردن پناهگاه امن و فرار از دست محاكمه به آنجا بگريزد. از سوي ديگر سخنگوي سيف‌الاسلام قذافي، پسر معمر قذافي عنوان داشت: سيف‌الاسلام در اطراف طرابلس با رهبران قبايل مختلف ديدار و خود را براي بازپس‌گيري پايتخت ليبي آماده مي‌كند. وي در ادامه افزود: چنانچه شوراي ملي انتقالي ليبي و ناتو با فرصت مذاكره با هواداران قذافي مخالفت كنند، درگيري‌ها ادامه خواهد داشت. شكست در انجام مذاكرات مي‌تواند به جنگ فراگير در همه منطقه بينجامد.