گروه سیاسی: برق اتمی نیروگاه بوشهر ازشنبه شب به شبکه سراسری متصل شد. بر اساس اطلاعیه‌ای که سازمان انرژی اتمی منتشر کرده نیروگاه اتمی بوشهر ساعت 23:29 شنبه با قدرت حدود 60 مگاوات به شبکه سراسری متصل شد. این رویداد با هماهنگی مدیریت شبکه برق کشور و به منظور فراهم آوردن شرایط لازم برای بهره‌برداری مقدماتی از نخستین نیروگاه اتمی برق خاورمیانه کلید خورد. بنابر این گزارش، آزمایش‌های لازم برای حصول اطمینان از هماهنگی کامل این پروژه با شبکه سراسری در روزهای آینده ادامه می‌یابد. به گفته مقامات هسته‌ای کشورمان مراسم بهره‌برداری مقدماتی نیروگاه اتمی بوشهر در تاریخ 21 شهریور 90 در محل این نیروگاه برگزار خواهد شد. فریدون عباسی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران هفته گذشته با بیان اینکه نیروگاه بوشهر با ۴۰ درصد ظرفیت از شهریور‌ماه راه‌اندازی می‌شود، خبر داده بود که این نیروگاه تا اواخر آبان یا آذرماه با ظرفیت کامل راه‌اندازی مي‌شود. البته عباسی علت زمانبر بودن راه‌اندازی نیروگاه برق بوشهر را رعایت سطح بالای استانداردهای بین‌المللی و حساسیت خاص جمهوری اسلامی ایران در این زمینه عنوان کرد. رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در این باره گفت: «ایمنی تشعشعات همه رآکتورهای هسته‌ای و سطح استانداردهای آن به گونه‌ای رعایت می‌شود که تا نزدیکی آن مردم می‌توانند به راحتی زندگی کنند یعنی تشعشعی از اینها به بیرون درز نمی‌کند». عباسی تصریح کرد: «پس از پیش‌راه‌اندازی، افتتاح نیروگاه نیز مراحل خود را خواهد داشت طوری که دوباره طبق مقررات باید رآکتور را اصطلاحا سرد کنیم یعنی توان آن را پایین بیاوریم و بازبینی‌های لازم را انجام بدهیم و دوباره قدرت رآکتور را به ۷۵ درصد برسانیم و دوباره آزمایش‌های لازم را از نظر ایمنی انجام بدهیم». گفتنی است با اتصال برق نیروگاه بوشهر به شبکه سراسری، این نیروگاه به عنوان یک نیروگاه رسمی درمی‌آید، به همین دلیل حمله نظامی به آن منتفی خواهد شد چرا که بر اساس قوانین بین‌المللی حمله به نیروگاه‌ها جرم محسوب می‌شود.
نیروگاه بوشهر سمبل همکاری ایران و روسیه
قرارداد ساخت نیروگاه یکهزار مگاواتی بوشهر در تیر‌ماه ۱۳۵۵ طی موافقتنامه‌ای بین رژیم پهلوی و وزارت تحقیقات و صنعت آلمان غربی امضا شد. سپس در ۲۲ مرداد سال ۱۳۵۶ آمریکا قراردادی برای احداث نیروگاهی در ایران و فروش 8 رآکتور اتمی با رژیم شاه امضا کرد. ۵ مهرماه ۱۳۵۶ فرانسه نیز اعلام کرد قرار است 2 نیروگاه اتمی در ایران تاسیس کند و رآکتورهایی را به ایران بفروشد. ولي در سال ۱۳۵۷ با پیروزی انقلاب به دلیل مخالفت کشورهای غربی، این روند متوقف شد. تلاش ایران از سال ۱۳۶۴ تا حدود ۱۳۷۶ موجب شد کشور به نقشه‌هایی که در ساخت دستگاه‌های سانتریفیوژ کاربرد دارد، دسترسی پیدا کند. از سوی دیگر پس از کنار گذاشته شدن غرب از فرآیند ساخت نیروگاه بوشهر، شرکت‌های اتمی روسیه مسؤولیت ساخت این نیروگاه را برعهده گرفتند. اکنون چند سال است برنامه هسته‌ای ایران و تحولات مرتبط با آن در کانون توجه جهانی قرار گرفته و به یکی از مهم‌ترین موضوعات در عرصه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. در کانون تحولات، نقش فدراسیون روسیه در روند برنامه هسته‌ای ایران غیر‌قابل انکار است به گونه‌ای که بسیاری از تحلیلگران ایران و روسیه ساخت نیروگاه هسته‌ای بوشهر را به عنوان سمبل همکاری 2 کشور مطرح کرده‌اند که ارزش احتمالی آن حدود ۸۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است. انعقاد چنین قراردادی با ایران برای اقتصاد و صنعت هسته‌ای روسیه نیز سود فراوانی داشته است. برای اجرای این قرارداد ۳۰۰ شرکت روسی به کار گرفته شدند. از لحاظ استراتژیک نیز روسیه توانسته از طریق نیروگاه بوشهر روابط دیپلماتیک خود با ایران را گسترش دهد؛ موضوعی که برای روس‌ها اهمیت بالایی دارد به گونه‌ای که رابرت فریدمن، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه معتقد است در بین دولت‌های خاورمیانه شاید برای روسیه هیچکدام مهم‌تر از ایران نباشد. به گفته وی، اهمیت موقعیت استراتژیک ایران در خلیج‌فارس به عنوان یک شریک تجاری و روابط و منافع ایران در آسیای‌مرکزی و قفقاز توجه مسکو را به خود جلب کرده است. روسیه، ایران را به عنوان بازار مهمی برای سلاح‌ها و نیز نیروگاه هسته‌ای و به عنوان راهی برای نشان دادن استقلال خود از آمریکا ارزیابی می‌کند. با این حال صرف 15 سال برای ساخت یک نیروگاه هسته‌ای زمان زیادی به حساب می‌آید. توافقنامه ساخت نیروگاه بوشهر میان ایران و روسیه در آگوست سال ۱۹۹۲ به امضا رسید و قرارداد در ژانویه ۱۹۹۵ منعقد شد. ۱۶ سال ساخت فیزیکی این طرح زمان برد که خیلی بیشتر از زمان معمولی است که صرف ساخت نیروگاه می‌شود. نیروگاه‌ها معمولا طی ۶ سال ساخته می‌شوند. به گفته آنتون خلوپکوف، رئیس مرکز مطالعات انرژی و امنیت در روسیه و مشاور شورای امنیت روسیه، درباره ساخت و تکمیل نیروگاه بوشهر مشکلات زیادی وجود داشت که همین مشکلات سبب تاخیر در راه‌اندازی آن شد. وی در این‌باره اظهار کرد: «مشکل اول آن بود که در ابتدا تجهیزات آلمانی در نیروگاه نصب شده بود و ایران تمایل داشت از همان تجهیزات استفاده شود. البته تصمیم ایران منطقی به نظر می‌رسید چون در دهه ۷۰ میلادی مبلغ زیادی برای این تجهیزات هزینه کرده بود. مساله این بود که ساخت یک نیروگاه اتمی به تکنولوژی بالایی احتیاج دارد و ساخت نیروگاه اتمی روسی بر مبنای تجهیزات آلمانی مشکل بود. همچنین در زمان جنگ ایران و عراق بخشی‌هایی از نیروگاه آسیب جدی دیده بود. حداقل ۳ سال زمان صرف تهیه تجهیزاتی شد که آلمان‌ها از آن استفاده کرده بودند و اینکه چطور تکنولوژی روسی روی تجهیزات آلمانی مورد استفاده قرار گیرد. مشکل بعدی مسائل سیاسی بود که در این‌باره وجود داشت زیرا از آغاز دهه 90 میلادی ایالات متحده آمریکا فشار شدیدی را بر کشورهایی که با روسیه در ساخت نیروگاه همکاری داشتند، وارد کرد. مثلا روسیه سفارش توربین‌ها را به اوکراین داده بود اما این کشور با فشار آمریکا در سال ۱۹۹۸ از تحویل توربین‌ها سر باز زد و روسیه مجبور شد از کشور دیگری توربین را خریداری کند. روسیه قصد داشت سیستم خنک‌کننده را از کشور چک خریداری کند اما این کشور هم با فشار آمریکا از تحویل آن منصرف شد. در برخی موارد ما مجبور شدیم برخی از تجهیزات را ۳ بار سفارش دهیم. مشکل سوم این بود که ایران در ابتدا پیشنهاد داده بود ۲۵ درصد کار را خودش انجام خواهد داد اما از آنجایی که مهندسان ایرانی تجربه کافی نداشتند، ایرانی‌ها در سال ۱۹۹۸ منصرف شده و این بخش نیز به روسیه محول شد. در آغاز دهه 90 که همکاری ما شروع شد، اقتصاد روسیه ضعیف بود و شرایط سختی داشت چرا که فروپاشی شوروی همه چیز را به هم ریخته بود و برخی تجهیزات در کشورهای دیگر مثل اوکراین یا بلاروس قرار گرفته بود. البته تحریم‌هایی که از سال ۲۰۰۵ به بعد اعمال شدند موجب وخامت شرایط شد. این مجموعه مشکلاتی بود که وجود داشت اما مساله مهم آن است که بالاخره همه این مشکلات تمام شده است. همه نگاه منفی به این نیروگاه دارند و می‌پرسند چرا ساخت آن اینقدر طولانی شده اما من فکر می‌کنم ایران و روسیه باید عکس دیگران، نیروگاه را یک موفقیت بدانند چرا که با وجود تحریم‌ها و فشار آمریکا در نهایت این نیروگاه ساخته شده است».
توجيه اقتصادي ساخت نیروگاه بوشهر
هر چند ساخت نیروگاه بوشهر برای ایران هزینه مالی زیادی دربر داشته اما بازگشت این هزینه طی چند سال و پس از آن فرآیند سوددهی، موجب می‌شود ساخت این نیروگاه برای کشور مقرون به صرفه باشد. به عقیده کارشناسان، امروز تامين مطمئن انرژي براي كشورها يك امر استراتژيك به‌شمار مي‌رود بویژه انرژي الكتريكي به خاطر انعطاف‌پذيري‌اش بيشترين كاربرد را دارد و كشورهاي دنيا به عنوان يك اصل سعي مي‌كنند منافع اوليه براي توليد انرژي الكتريكي را تنوع دهند. در همین راستا نيروگاه بوشهر با ظرفيت یکهزار مگاوات حدود 7 هزار ساعت مي‌تواند توليد داشته باشد، ارزش سوختي كه براي يك سال نيروگاه خريداري مي‌شود حدود 70 ميليارد تومان است يعني به ازاي هر كيلووات ساعت برق هسته‌اي 10 تومان هزينه سوخت صرف می‌شود اما اگر هزینه سوخت مايع را در نظر بگيريم كه در نيروگاه‌هاي فسيلي مصرف مي‌شود حدود 500 تومان هزينه هر ليتر آن است كه هر ليتر سوخت مايع با بهترين راندمان مي‌تواند 5 كيلووات ساعت برق توليد كند حتي درباره گاز طبيعي با قيمت حدود 120 تومان به ازاي هر مترمكعب 20 تا 30 تومان به ازاي هر كيلووات ساعت سهم سوخت خواهد بود يعني 2 تا 3 برابر انرژي هسته‌اي. افزایش توان تولید انرژی الکتریکی سبب خواهد شد در منابع فسیلی بویژه نفت و گار صرفه‌جویی شود و از سوی دیگر زمينه صادرات برق را به دیگر کشورها فراهم آورد.