گروه فرهنگ و هنر: در تعطیلات 3 روزه عید فطر اگرچه حوزه‌های خبری مختلف در رکود و بی‌خبری بسر می‌بردند اما حال و روز سینما متفاوت بود؛ اظهارنظر و نشست درباره فیلم‌‌ها برقرار بود، سالن‌ها پس از یک ماه اکران نیمه‌شب، با اقبال مخاطبان به فیلم‌های عید فطر رونق یافتند، در محافل سینمایی بحث انتخاب نماینده سینمای ایران به مراسم اسکار داغ‌تر و داغ‌تر شد و در کنار همه اینها تلویزیون هم به یاری سینما آمد و در کنار تبلیغ فیلم‌های در حال اکران، به‌صورت فشرده پخش آثار سینمایی ایرانی و خارجی را در دستور کار قرار داد. از میان فیلم‌های در حال اکران فیلم سینمایی «آلزایمر» همچنان مورد توجه رسانه‌ها و اهالی سینماست چرا که در این بازار گرم اظهارنظرات حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای، نامش کماکان در فهرست گزینه‌های احتمالی نمایندگی سینمای ایران در مراسم اسکار قرار دارد؛ اتفاقی که تا به امروز با واکنش‌های متفاوتی بویژه از سوی طرفداران پر و پاقرص معرفی فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» به مراسم اسکار مواجه بوده‌است.
به ارواح خاک جد و آباءتان...
شدت گرفتن این قبیل اظهارات در محافل سینمایی آنجا وضوح بیشتری گرفت که به‌رغم تعطیلی رسانه‌ها، احمدرضا معتمدی دست به قلم شد و خطاب به هم‌صنفان خود نوشت: «ما را هم وارد بغض‌ها و کینه‌ها و دعواهای سیاسی خود نکنید». کارگردان فیلم سینمایی «آلزایمر» در انتقاد به فضای موجود درباره معرفی نماینده ایران به اسکار از مدیران خواست فضای هنر را به سیاست آلوده نکنند. وی در نامه‌ای کوتاه تصریح کرد: «اجازه بدهید هیات انتخاب فیلم برای اسکار به دور از جنجال‌آفرینی و تفرقه‌افکنی انتخاب اصلح خویش را کرده و از آنها بخواهید تا دلایل و شواهد گزینش خود را ارائه کنند، سپس داوری کنید. فارغ از آنکه اسکار مثل مهریه می‌ماند نه تا به‌حال به ما داده‌اند و نه از ما کسی گرفته است که اینقدر برای آن غش و ضعف می‌کنند. ما را هم وارد بغض‌ها و کینه‌ها و دعواهای سیاسی خود نکنید». معتمدی در ادامه نوشته: «تمام مصیبت‌ها و محرومیت‌هایی که در این سال‌ها کشیده‌ایم مربوط به این بوده است که عضو هیچ جناح سیاسی نبوده‌ایم. آلزایمر تنها یک گام بسیار کوچک و ابتدایی برای رسیدن به سینمای مستقل و اندیشه بومی است و نه چیز دیگر... ای کاش اصغر فرهادی امسال هم یک «درباره الی...» دیگر ساخته بود تا من برایش صد هزار امضا جمع کنم. تو را به ارواح خاک جد و آباءتان فرهنگ و هنر را به سیاست آلوده نکنید». این نامه در حالی از سوی کارگردان «آلزایمر» منتشر شد که این فیلم پس از یک هفته اکران با اقبال مخاطبان همراه شده‌است و این احتمال معرفی فیلم به نمایندگی از سینمای ایران به مراسم اسکار را قوت خواهد بخشید. «آلزایمر» در تعطیلات عید فطر و تنها در سینماهای تهران 15 میلیون تومان فروش داشته است. سعید سعدی، تهیه‌کننده این فیلم در این باره گفت: این فیلم چهارشنبه نهم و پنجشنبه دهم شهریورماه در سینماهای تهران 7 میلیون و 500 هزار تومان فروش کرد و رقم کل فروش «آلزایمر» در 16 سالن تهران به 55 میلیون تومان رسیده‌است.
معتمدی به یک زبان سینمایی رسیده است
همزمان با این حرف و حدیث‌ها اما صبح عید فطر عوامل فیلم سینمایی «آلزایمر» میهمان اتاق رسانه شدند تا در برابر اهالی رسانه از این فیلم بگویند. در چهاردهمين نشست اتاق رسانه سينماي ايران که به نقد و بررسي فيلم «آلزايمر» اختصاص داشت، احمدرضا معتمدي (نويسنده و کارگردان)، سعيد سعدي (تهيه‌کننده)، مهتاب کرامتي و مهران احمدي (بازيگران)، شهرام گيل‌آبادي (کارشناس میهمان)، امير قادري (منتقد و کارشناس اتاق رسانه) و جمعي از اصحاب رسانه حضور داشتند. در ابتداي اين نشست شهرام گيل‌آبادي با بيان اينکه معتمدي فلسفه خودش را در اين فيلم بيان مي‌کند، اضافه کرد: او توانسته به زبان سينمايي خودش برسد و يک سيستم را بسازد. ما در نمايشنامه يک سيستم داريم و اين به گونه‌اي است که همه اجزايش براي رسيدن به يک هدف به وجود مي‌آيد. اين نشانه‌اي است که کارگردان به وجود آورده‌است. وي درباره شخصيت زن و رابطه آن با روايت اين فيلم اشاره کرد: بازيگر زن وارد فضايي مي‌شود که مي‌گويد با فکر و روايت من وارد شو، نه با ساختار ذهني خودت. اين حرف تازه‌اي نيست اما هيچکس تا به حال جرات نکرده به سمت آن برود يا هيچکس نتوانسته به زبان سينمايي آن نزديک شود. ما در اين فيلم خودمان را به زبان سينمايي نزديک کرده‌ايم و اين تقابل، يک حرف ويژه است.
دچار بحران هويت هستيم
احمدرضا معتمدي، نويسنده و کارگردان فيلم «آلزايمر» در ادامه اين نشست گفت: اگر سرسختي من در 30 سال گذشته نبود، سعي نمي‌کردم اين تلاش را ادامه دهم. ما بايد جايي براي ميراث فرهنگي خودمان که قرار است با يک زبان مدرن بيان شود، پيدا کنيم. درست است که سینما ترکيب هنرهاي پيشين است اما خودش يک چيز جديد است. وي افزود: ما بايد تلاش کنيم کارهاي ما مقدمه‌اي باشد تا ميراث هنري ما رشد کند. ببينيد که چقدر سينماي فعلي ما با آن چيزي که فرهنگ و هنر ما به ارث گذاشته متفاوت است. ما مي‌خواهيم هويت خودمان را نشان دهيم و اگر تکرار سينماهاي ديگر باشد ديگر اصالت ندارد، چون ما در حال حاضر دچار بحران هويت هستيم. معتمدي درباره فيلم «آلزايمر» توضيح داد: ما در اين فيلم و براي تبديل شدن ايده‌ها به شخصيت با همه بازيگران کار کرده‌ايم طوري که همه بازيگران مي‌توانند اين فيلم را تحليل کنند. شخصيت «آسيه» که بعد از 20 سال بازگشته با برخوردهاي متفاوتي چون انکار، سکوت حاج‌نعيم و شک که کلانتري نماد آن بود، مواجه شده‌است و در واقع تعليق در همين جاها شکل مي‌گرفت. اين کارگردان در پاسخ به سياسي بودن فيلم «آلزايمر» توضيح داد: بزرگ‌ترين آفت فرهنگ و هنر، سياست است. البته اشکالي ندارد که يک اثر هنري ساخته شود و مخاطب برداشت‌هاي سياسي و اجتماعي از آن کند چون قهرمان قصه يک زن است که باور خودش را با باور شخصيت‌هاي ديگر درگير مي‌کند. من با تداخل آن مشکلي ندارم اما اگر سياست را از عرصه فرهنگ و هنر دور کنيم، يک اکسيژن به آن مي‌رسد و حياتش جان مي‌گيرد.
آسيه نماينده باور است
مهتاب کرامتي، بازيگر نقش آسيه در فيلم «آلزايمر» و برنده جايزه بهتري بازيگر زن مکمل در جشنواره فيلم فجر در اين نشست گفت: من اين فيلم را دوست دارم و يکي از صميمانه‌ترين فيلم‌هاي معتمدي است. آسيه نماينده باور است و در اين باور نياز به هيچ سند و مدرکي ندارد. ما در طول فيلم مدام با شک و ترديد جلو مي‌رويم اما در باور زن چيزي تغيير نمي‌کند. وي افزود: من هم اعتقاد دارم انديشه ذاتي معتمدي در اين فيلم حضور دارد و ما سعي داشتيم اين را به تماشاگر منتقل کنيم. درباره نام اين فيلم هم بايد بگويم آلزايمر بيماري‌ای که متعلق به شخصيت خاصي باشد، نبود بلکه عقل جمعي دچار بيماري آلزايمر بود. کرامتي اضافه کرد: معتمدي با فيلم‌هايش زندگي مي‌کند. يکي از دلايلي که فيلمنامه «آلزايمر» چندين سال مانده بود، لوکيشن خانه بود. آن خانه به نوعي يک کاراکتر است و براي آن چندين سال ساخت اين فيلم به تعويق افتاده بود. اين بازيگر سينما تاکيد کرد: داستان اين فيلم لايه لايه ساخته شده که همه به آن مي‌رسند. در ابتدا يک مثلث عشقي مطرح مي‌شود که براي همه قابل فهم است، بعد از آن باور اميرقاسم يک طنز ايجاد مي‌کند و به دنبال آن عمق و لايه نهايي است که فلسفه کارگردان را بيان مي‌کند و همه ممکن است به آن نرسند.
محمود احمق و لجباز است
مهران احمدي، بازيگر نقش «محمود» هم درباره نقش خود توضيح داد: قرار بود من نقش يک احمق را بازي کنم و من ابايي از بازي کردن در اين نقش نداشتم. محمود يک آدم احمق و لجباز است که قرار نيست از روزمرگي فرار کند. در نهايت هم باور ناب و عشق عرفاني محکوم به فنا و ديوانه‌زيستي است. وي ادامه داد: بعضي اوقات مي‌گوييم فيلم خوب است ولي به علت آن توجه نمي‌کنيم. مثلا خانه «نعيم» که همه فکر مي‌کردند تهران نيست و يک شهرستان را نمايش مي‌دهد يا گريم بازيگران و کلانتري که خيلي سعي شده بود واقعي نمايش داده شود. سعيد سعدي، تهيه‌کننده اين فيلم افزود: براي صحنه‌هاي کلانتري ما با مشکلات زيادي مواجه بوديم. همين‌طور براي خانه نعيم که چندين روز بازسازي آن طول کشيد. براي ساخت اين فيلم و صحنه‌هاي آن زحمت زيادي کشيده شده تا بتوانيم يک اثر ارزنده را به نمايش بگذاريم.
سعید سعدي: از برخورد جشن سينما با فیلم «آلزایمر» در حیرتم
سعید سعدی، تهیه‌کننده فیلم درباره کاندیدا نشدن فیلم «آلزایمر» در هیچ‌یک از رشته‌ها برای دریافت تندیس شایستگی پانزدهمین جشن خانه سینما گفت: نمی‌دانم چرا دوستان در جشن سینما اینگونه با یک اثر سینمایی که تعداد زیادی از هنرمندان برای آن زحمت کشیده‌اند، برخورد می‌کنند. وي اظهار داشت: نمی‌دانم چرا با فیلم «آلزایمر» که مورد توجه بسیاری از منتقدان و نویسندگان سینمایی قرار گرفت و در بخش‌های مختلف جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت سیمرغ بلورین جشنواره بود و جوایزی را نیز دریافت کرد، اینگونه برخورد می‌شود. وی در خاتمه افزود: «آلزایمر» فیلمی است که به تازگی توانست جایزه ویژه هیات داوران جشنواره تائورمینا را از آن خود کند اما در تعجب و حیرتم که نتوانسته است در هیچ‌یک از رشته‌ها کاندیدای تندیس شایستگی جشن خانه سینما باشد. فیلم سینمایی «آلزایمر» به کارگردانی احمدرضا معتمدی و بازی فرامرز قریبیان، مهدی هاشمی، مهتاب کرامتی، مهران احمدی و... داستان زنی است که باور دارد همسرش نمرده و پس از سال‌ها بازگشته است.