نام آیت‌الله طالقانی یادآور نیم‌قرن حماسه، مقاومت، مجاهدت، سعه‌صدر، استبداد‌ستیزی، عدالت‌گرایی و آزادیخواهی است. نام او همراه با اخلاص و نوگرایی دینی است. مرحوم آیت‌الله طالقانی، سیاست و دیانت را چنان عجین و پیوندخورده به هم می‌دانست که جهت‌گیری اصلی تمام مراحل مبارزاتی و فعالیت‌های عقیدتی و تبلیغی‌اش متوجه مبارزه با بی‌عدالتی و استبداد طاغوتی بود. آیت‌الله طالقانی اسطوره مقاومتی بود که در دوران خفقان و سرکوب پس از 15 خردادماه سال 1342، اعلامیه‌های شجاعانه و پی‌در‌پی او به ملت به‌پاخاسته ایران روحیه‌ای وصف‌ناپذیر در برابر رژیم ستمشاهی می‌داد و آنان را به تداوم مبارزه و ایستادگی و صبر در راه هدف تشویق می‌کرد. مرحوم طالقانی، روحانی جلیل‌القدری بود که هرچند از روستایی در میان قله‌های سر‌به‌فلک کشیده البرز(طالقان) به‌پاخاست، اما چشم‌انداز وسیع و دید عمیق او هرگز محصور در این منطقه نشد؛ به گونه‌ای که در حساس‌ترین مقاطع سیاسی– اجتماعی دوران حیات خویش، حضوری فعال و آگاهانه داشت و از جریانات دهه 1320 گرفته تا ملی شدن صنعت نفت و حرکت فدائیان اسلام و... در میدان اصلی مبارزه و جهت‌گیری‌ها و موضع‌گیری‌های روشنگرانه بود. بی‌تردید او نمونه‌ای عالی و اسوه‌ای حسنه از یک روحانی مبارز بود که در خط مبارزه و نهضت، شیوه‌ای کم‌نظیر داشت. آیت‌الله طالقانی در ایام مبارزه با سعه‌صدر، محبت بی‌کران و مصلحت‌اندیشی‌های سنجیده و بجای خود معتقد بود فعلا باید همه را جذب کرد و در راه رسیدن به هدف عالی که همانا ساقط کردن طاغوت و طاغوتیان است، وحدت را حفظ کرد. از این رو بسیاری را که حتی از لحاظ فکری و عقیدتی نیز نمی‌پسندید- اما با ایشان در راه مبارزه هم‌جهت بودند- می‌پذیرفت و تحمل می‌کرد. مرحوم طالقانی همچون دیگر مبارزان راه استقلال، آزادی و جمهوری‌اسلامی، سال‌ها رنج زندان و درد شکنجه و تبعید را به جان خرید و در خط واحد و منسجم با رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینی(رض) اندیشه‌های متعالی ایشان را دنبال می‌کرد. هم‌رأیی و متابعت آیت‌الله طالقانی از امام راحل در تمام مراحل مبارزه و نهضت و آثار معنوی حضور آن بزرگوار در میان زندانیان و مبارزان در بند رژیم، آنچنان برای پیشبرد اهداف انقلاب مهم و تعیین‌کننده بود که امام امت، در تعبیری بامسما، از مرحوم طالقانی به عنوان «ابوذر زمان» یاد فرمودند. وقتی آن دو بزرگوار در پی پیروزی انقلاب و پس از مدتی طولانی(15 سال) به ملاقات هم شتافتند، آنچنان یکدیگر را در آغوش گرفتند که حکایت از رابطه‌ای قلبی و معنوی بین آن دو یار همدل داشت. تیزبینی و نکته‌سنجی‌های مرحوم طالقانی چنان عمیق و از روی «بصیرت» بود که در آن مقطع حساس، بارها و بارها ضمن تاکید بر وحدت و همدلی، همگان را متوجه عظمت انقلاب اسلامی می‌ساخت: «امروز شرق و غرب دنیا چشم به ماها دوخته است... از هر جای دنیا متوجهند و منتظرند که ما چه می‌کنیم، انقلاب اسلامی ما باعث یک تکان فکری و اجتماعی در کشور‌های اسلامی و کشور‌های مستضعف شده است».
اینها، فراز‌هایی از بیان شیوا و به یادماندنی آن مجاهد نستوه است. روح پاكش با اجداد طاهرينش محشور باد!