امید صبوری: سینمای پرهزینه تاریخی و آنچه در سال‌های نه‌چندان دور عنوان «سینمای فاخر» در توصیف آن به کار می‌رفت نه فقط برای مخاطبان که گویی برای خود سینماگران هم واجد جذابیت‌ها و البته امتیازاتی است؛ امتیازاتی که از زمان تصویب قوانین حمایتی برای تولید و اکران این قبیل آثار رنگ و لعاب بیشتری پیدا کرده و سینماگران را در مواردی برای ثبت امتیار ساخت یک پروژه تاریخی در مقابل هم قرار داده است. جدی‌ترین نمونه از این دست طی یکی، دو سال اخیر پروژه سینمایی «کورش کبیر» است که از زمان اعلام احتمال ساخت آن تا امروز حداقل 3 مدعی جدی داشته است؛ محمد درمنش و عزیزالله حمیدنژاد در مقام کارگردان و علی معلم در مقام تهیهکننده 3 مدعی این پروژه بوده‌اند که هریک تلاش بسیاری برای ثبت ایده اولیه و فیلمنامه این اثر به نام خود داشته‌اند. خبری که روز گذشته در یکی از خبرگزاری‌ها منتشر شد اما نشان می‌داد پس از 2 سال کشمکش سرانجام یکی از این 3 نفر از ساخت فیلم انصراف داده و میدان رقابت را به 2 رقیب دیگر واگذار کرده است.
انصرافی که تأیید نشد!
خبرگزاری سینمای ایران در خبری که روز گذشته درباره این پروژه منتشر کرد، مدعی شد: «محمدرضا درمنش که قرار بود پروژه «کورش کبیر» را با همکاری بنیاد سینمایی فارابی جلوی دوربین ببرد، از ساخت این پروژه سینمایی انصراف داد». این در حالی است که درمنش سال گذشته خبر از ارائه فیلمنامه‌ای با مضمون زندگی کورش کبیر به بنیاد سینمایی فارابی داده بود و اتفاقا از همان مقطع هم مدعیان دیگری وارد میدان شدند و همزمان، تعدادی از تهیه‌کنندگان و کارگردانان سینما برای ساخت چنین فیلمی اعلام آمادگی کردند. نکته جالب اینکه خبرگزاری سینما که از سایت‌های خبری نزدیک به معاونت سینمایی محسوب می‌شود برای این خبر هیچ منبعی عنوان نکرده و حتی نقل‌قول مستقیمی از درمنش در آن نیاورده است. برای رفع این شبهه بهترین راه تماس با درمنش بود. این کارگردان سینما در پاسخ به تماس تلفنی خبرنگار «وطن‌امروز» ضمن ابراز تعجب از انتشار چنین خبری صحت آن را تکذیب کرد و گفت: «بزودی تکذیبیه‌ای بر این خبر منتشر می‌کنم». اتفاقی که البته تا ساعاتی پس از تماس ما (تا لحظه تنظیم این گزارش) رخ نداد و می‌توان منتظر انتشار آن در روزهای اخیر بود.
مدعیان وارد میدان شدند
اما سال گذشته و در مقطعی که درمنش از مقدمات ساخت فیلم سینمایی «کورش کبیر» خبر داد، برخی رسانه‌ها از تصمیم مسعود جعفریجوزانی برای ساخت این فیلم به تهیه‌کنندگی علی معلم خبر دادند و اعلام کردند این پروژه در مرحله تحقیق قرار دارد. پیش از این هم علی معلم اعلام کرده بود برای ساخت چنین فیلم سینمایی‌ای که می‌تواند یک پروژه کاملا ملی باشد، نیاز به سرمایه‌گذاری بالایی است. عزیزالله حمیدنژاد هم از دیگر کارگردانانی بود که در همان مقطع از تمایل خود برای ساخت یک فیلم سینمایی درباره کورش کبیر خبر داد و مدعی شد به‌رغم گذشت 6 سال از نگارش فیلمنامه، هنوز ساخت این فیلم سینمایی بلاتکلیف است. وی معتقد است مشکلات بر سر راه تولید این فیلم سینمایی زیاد بوده و باید صبر و حوصله لازم برای تولید چنین فیلم‌های تاریخی به خرج داد.
سالها دوندگی کردم
عزیزالله حمیدنژاد که برخلاف 2 نفر دیگر از همان ابتدا خبر از فیلمنامه آماده خود داده و ساخت این پروژه را منوط به پژوهش و تحقیق نکرده است، بعد از انتشار خبر تولید فیلم «کورش کبیر» به تهیه‌کنندگی علی معلم و کارگردانی مسعود جعفریجوزانی در یادداشتی از سالها دوندگی و ثبت فیلمنامه «کورش کبیر» توسط خود خبر داد. در این یادداشت که در خردادماه سال گذشته منتشر شد، آمده بود: «سال1382 بعد از ساخت فیلم «اشک سرما» با دیدن فیلم ضدایرانی «اسکندر» روی این موضوع متمرکز شدم و پس از تحقیقات اولیه خلاصه فیلمنامه سینمایی کورش کبیر (ذوالقرنین) را در بانک فیلمنامه خانه سینما به شماره 18/35-9190 مورخ 13/9/1384 به ثبت رساندم. در این 5 سال بسیار تلاش کردم نظر مدیران فرهنگی را به آن جلب کنم. تحقیقات و طرحها و نامه‌های آن در معاونت سینمایی، بنیاد سینمایی فارابی و مرکز سیمافیلم موجود است. با ساخته شدن فیلم سینمایی «300» و پیگیریهای مداوم اینجانب این پروژه با نامه معاونت وقت سینمایی وزارت ارشاد مورد بررسی واقع و در نوبت تولید فیلم‌های فاخر بنیاد سینمایی فارابی قرار گرفت». او در ادامه خاطرنشان کرد: «البته تعلل برخی مدیران آن را عقب انداخت اما با در دست گرفتن سکان بنیاد فارابی توسط جناب آقای میراعلایی مذاکرات بسیار ثمربخشی با ایشان صورت گرفته و این پروژه پس از سالها دوندگی در دستور کار تولید بنیاد سینمایی فارابی قرار گرفته است». در پایان یادداشت آمده است: «البته جناب آقای معلم و همکار بسیار خوبم جناب آقای جوزانی یقیناً از تلاش‌های چندین ساله و پیشرفت ما در این پروژه اطلاع نداشتهاند که اعلام کردهاند می‌خواهند روی این پروژه کار کنند».
همکاری جعفریجوزانی و راسل کرو!
این نامه‌نگاری اما موجب نشد علی معلم از پیگیری پروژه منصرف شود. او در مدت یک سال گذشته در مقاطع مختلف خبر از پیگیری این طرح داده و در تازه‌ترین اظهارات مبسوط خود حتی جزئیاتی از ایده‌ها و طرح‌هایش را هم رسانه‌ای
کرده است. معلم در گفت‌وگو با سایت «اوج‌نیوز» گفته این پروژه «هنوز در مرحله‌ای نیست که بتوان درباره‌اش صحبت کرد» اما در عین حال تاکید کرده نسخه اول فیلمنامه نوشته شده و ساخت آن قطعی است. معلم در ادامه با تاکید بر اینکه می‌خواهد پروژه را در حد و اندازه بین‌المللی به سرانجام برساند خبر از پیش‌بینی بودجه 70 میلیاردی (70 میلیون دلار) داده و گفته است: «این فیلم را اگر هالیوود بخواهد بسازد ۳۰۰ میلیون دلار هزینه می‌کند ولی اگر ما قرار باشد بسازیم، می‌شود حدود همین 60 تا 70 میلیون دلار». معلم در بخش دیگری تلاش برای همکاری با راسل کرو در این پروژه را هم تلویحا تایید کرده و در عین حال گفته است: «این علاقه ماست ولی هنوز صحت ندارد». معلم تصریح دارد: «فیلم اگر می‌خواهد تبدیل به یک پروژه بین‌المللی بشود باید بازیگر دارای عنوان هم داشته باشد، یعنی فیلم در بازار جهانی باید فروش برود. بعضی‌ها می‌گویند مگر ما بازیگر خوب نداریم در ایران؟ چرا بازیگر خوب داریم، ولی بازیگری در اشل بین‌المللی نداریم. نه فقط ما نداریم، فرانسوی‌هایش هم ندارند. بنابراین اگر قرار است فیلم در بازار جهانی عرضه شود باید حتما حداقل یکی، دو اسم شناخته شده جهانی مثل راسل کرو یا مثلا برد پیت داشته باشد».
این ضرورت تاریخی ما است
معلم درباره مهیا بودن شرایط برای ساخت چنین فیلمی هم اظهارات جالب توجهی دارد: «فکر می‌کنم ضرورت تاریخی ما الان ساخت این فیلم است. شرایط به ما خواهد گفت این فیلم ساخته می‌شود یا نه. ما قصدش را کردهایم حتی به زبان آورده‌ایم اما این فیلم چه بخواهد ملی ساخته شود و چه بین‌المللی، سرمایه زیادی می‌خواهد. باید این کمک به وجود بیاد. من که نمی‌توانم بودجه این فیلم را شخصا تامین کنم؛ برج‌ساز نیستم، جزو آقازاده‌ها هم نیستم! بنابراین به طور طبیعی باید سرمایه‌گذار برای این فیلم پیدا شود. وقتی این شرایط احراز شد فیلم ساخته خواهد شد». این تهیهکننده سینما در عین حال تاکید کرده است: «من برای این فیلم زیاد دنبال حمایت دولتی نیستم؛ فیلم باید ملی ساخته شود. دولت هم موظف است از چنین پروژه‌ای حمایت کند». معلم درباره دیگر مدعیان این پروژه هم گفته است: «این ادعا را یک‌بار دیگر هم پاسخ داده‌ام. هر کسی می‌تواند هر فیلمی بسازد. مثلا من نمی‌توانم بگویم شخصیت رضاخان متعلق به من است؟ مگر می‌شود گفت اگر من طرحش را نوشتم شما دیگر کاری نداشته باشید؟ صدها کتاب درباره کورش هست. ما خودمان ۷۰ کتاب در این زمینه پیدا کردهایم. اگر کسی بخواهد باز هم بنویسد هنوز جا دارد. سینما هم همین است؛ می‌توان صدها فیلم راجع به یک شخصیت ساخت. من هم امیدوارم خدا به دیگر همکارانم هم کمک کند فیلم خوبی در این‌باره بسازند».
پروژه‌ای همچنان بلاتكليف
جدا از این اظهارات علی معلم که در شرایط عادی منطبق بر منطق است واضح و روشن است که از میان همه آثاری که می‌توانند درباره «کورش کبیر» به سرانجام برسند، تنها یکی به‌عنوان پروژه‌ای فاخر در دستور کار مسؤولان سینمایی برای اختصاص بودجه‌های ویژه می‌تواند قرار گیرد و بحث اصلی ناظر به جلب همین حمایت‌هاست و نه حق ساخت فیلم درباره یک موضوع واحد! با همه این حرف و حدیث‌ها پروژه سینمایی «کورش کبیر» همچنان در وضعیت بلاتکلیفی بسر می‌برد چه اینکه عزیزالله حمیدنژاد هم هفته گذشته در گفت‌وگویی خبر از بلاتكليفي فیلمش به‌رغم گذشت
6 سال از نگارش فيلمنامه آن داد. حميدنژاد گفت: «ساختن فيلم تاريخي «ذوالقرنين» همچنان بلاتكليف است ولي اميدوارم بزودي به نتيجه برسد. مشكلات سر راه توليد اين فيلم زياد است و بايد با صبر و حوصله براي توليد آن اقدام كنيم». باید صبر کرد و دید «کورش کبیر» سرانجام با هدایت کدام فیلمساز راهی پرده سینماهای ایران و احتمالا جهان خواهد شد.