گروه سیاسی: محمدجواد اردشیر لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و کارشناس مسائل سیاسی با بیان تحلیل خود از مواضع اصلاح طلبان برای شرکت در انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی با اعلام اینکه اصلاح‌طلبی خطی انحرافی، فرصت‌طلب و دشمن دموکراسی است، گفت: اصلاحطلبان لیاقت شرکت در انتخابات را ندارند. وی در گفت‌وگو با فارس ضمن بیان ارزیابی خود از تحولات کشور و منطقه بویژه بیداری اسلامی به تشریح آرایش سیاسی احزاب و جناح‌ها و افراد سیاسی برای شرکت در انتخابات مجلس پرداخته است. جواد لاریجانی اما بر خلاف کسانی که معتقدند باید زمینه برای حضور دوباره اصلاحطلبان در انتخابات فراهم شود، اعتقاد دارد این گروه سیاسی هیچگاه به طور حقیقی دنبال دموکراسی نبوده است. متن این گفت‌وگو را می‌‌خوانید.
بعد از فتنه 88 و حوادث آن و تبعاتی که آن فتنه برای کشور داشت، امروز فضا آرام شده است. در این فضای آرام شما وضعیت اصولگرایان و اصلاحطلبان را چطور می‌بینید؟
نظام ما دارای یک سازوکار دموکراتیک است که بر اساس فکر اسلامی پدیدار شده و ما باید به این دموکراسی افتخار کنیم. گرایش‌های سیاسی‌ای که قدر این دموکراسی را ندانند به نظر بنده لیاقت شرکت در این پروسه دموکراتیک را ندارند. در کشور ما در اواخر دوره دوم ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، گرایش و در اصل یک خط سیاسی پیدا شد که اسم آن را خط سیاسی اصلاح‌طلبی گذاشتند که با کارگزاران آغاز و بعد به مشارکت دوره آقای خاتمی تبدیل شد. این خط سیاسی هم یک خط انحرافی است و هم یک خط کاملا فرصت‌طلب و دشمن دموکراسی محسوب میشود. منحرف است به خاطر اینکه اینها می‌گویند ما به قانون اساسی و امام(ره) علاقه داریم و آشکارا طرفدار نظام سکولار هستند البته ممکن است 2 نفر در مجلس و جاهای دیگر برچسب این خط را داشته باشند و خودشان به نظام اسلامی معتقد باشند اما این کافی نیست.
خط اصلاح‌طلبی و ادبیات آنها را بنگرید؛ کسانی که به اسم این خط قلم می‌زنند و روزنامه‌های این خط را مشاهده کنید؛ همه اینها پایگاه سکولارهاست، در نتیجه این خط منحرف است یعنی اسلامی که آنها توسعه می‌دهند اسلام داخل خانه است؛ اسلامی نیست که باید در زندگی مدنی و جمعی اقامه شود. همه مسائل بیان شده درباره اصلاحطلبان ویژگی‌های یک خط انحرافی است. جریان اصلاح‌طلبی در ایران یک جریان فرصت‌طلب است یعنی آنها در 10 سال اول انقلاب برای ولایت مطلقه فقیه سینه چاک میکردند؛ عربده‌های ضدامپریالیستی آنها تا کره مریخ می‌رفت و دیدگاه‌های اینچنینی داشتند؛ حال آنها به چه چیز تبدیل شده‌اند که می‌گویند به جای ولایت مطلقه فقیه باید حکومت سکولار باشد و به جای مبارزات ضدامپریالیستی که آن موقع برایش سینه چاک میکردند اکنون مورد حمایت وسیع آمریکا و اسرائیل و سلطنت‌طلبان هستند که این حمایت آنها را خوشحال می‌کند.
اقداماتی که آنها انجام دادند نشانه فرصت‌طلبی آنهاست و به همین دلیل باید به مردم توضیح دهند که چرا آنقدر تحول پیدا کردند؟ زمانی که توضیح ندهند یعنی آنها فرصت‌طلب هستند.
اشکال سومی که این گرایش سیاسی دارد این است که ضددموکراسی است. اصلاحطلبان دشمنان قسم‌خورده دموکراسی هستند؛ اولا زمانی که در قدرت بودند این حرف‌ها مطرح نبود یعنی سخنانی که امروز درباره حجاب می‌زنند مطرح نمی‌شد. زمانی که آقای موسوی نخست‌وزیر بود و آقای محتشمی وزیر کشور، اگر جوان‌ها در خیابان لباس آستین کوتاه می‌پوشیدند روی دستشان رنگ می‌زدند. در فتنه 88 که یک کودتای تمام‌عیار علیه نظام دموکراتیک ما بود اگر این کودتا به پیروزی می‌رسید، چه می‌شد؟ یعنی میشود آرای مردم را با حضور در خیابان پایین کشید و بعد هر اقدامی را انجام داد. آنها فقط بلدند مردم را به خیابان بیاورند، یکی دیگر هم توانست مردم را وارد خیابان کند. پس خط اصلاح‌طلبی در ایران خطی منحرف از لحاظ دینی، فرصت‌طلب از لحاظ سیاسی و دشمن دموکراسی است؛ پس به نظر بنده آنها لیاقت شرکت در انتخابات را ندارند. من مخالف این هستم که بعضی از دوستان ما به صورتی صحبت کنند که آنها را به این اقدام (شرکت در انتخابات) تشویق کنند. این گروه‌های سیاسی که ویژگی‌های یاد شده را دارند لیاقت حضور در انتخابات را ندارند. کسانی که اینقدر قدرنشناس بوده و قدر اسلام، انقلاب و قدر دموکراسی را نمی‌دانند، چرا باید در انتخابات شرکت کنند؟
من مخالف این هستم که ما دنبال این باشیم که آنها در انتخابات شرکت کنند. البته مردمی که به آنها رأی دادند شامل متدینین هم می‌شوند و شاهد بودیم که برخی از متدینین در انتخابات ریاست‌جمهوری به آقای موسوی رأی دادند زیرا از عملکرد آقای احمدی‌نژاد راضی نبودند و البته بسیاری از مردمی که طرفدار نظام سکولار هم بودند ممکن است به آقای احمدی‌نژاد رأی داده باشند اما نباید شیپور دموکراسی را از طرف عکس بزنیم.
لازم است ما خودمان را عوض کنیم تا مردم به ما رأی دهند؛ در واقع ما سیاسیون باید آنچه هستیم را عرضه کنیم و مردم هم به هر دلیلی که ما را می‌پسندند یا نمی‌پسندند ما را انتخاب کرده یا انتخاب نکنند.
انتخابات ما بدون جریان اصلاح‌طلبی انتخابات پرشوری خواهد بود. نباید تصور کرد که حتما باید اصلاحطلبان در انتخابات حضور داشته باشند؛ البته ممکن است کسی در داخل اصلاح‌طلبی باشد اما به صورت مبنایی به مسائلی که به عنوان ماهیت اصلاحطلبان گفته شد پایبند نباشد یعنی طرفدار نظام، ولایت فقیه و دموکراسی باشد. این افراد به طور قانونی می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و منظور من در این باره جریان اصلاح‌طلبی است که این جریان را جریانی منحرف، فرصت‌طلب و ضددموکراسی می‌بینم و قطعا انتخابات ما بدون آنها پررنگ‌تر خواهد بود. آنها چیزی به انتخابات اضافه نمی‌کنند بنابراین ما نباید در این زمینه دلخوش کنیم و ناز کسی را بکشیم که به انتخابات وارد شود.
شما وضعیت امروز اصلاحطلبان را تشریح کردید. وضعیت اصولگرایان را چطور می‌بینید؟
در جریان اصولگرایی یکی از نکات مثبت این است که این جریان باندی نیست؛ یعنی همه دعواهای اصولگرایان آشکار است و ما به صورت قبیله‌ای عمل نمی‌کنیم که مثلاً با هم زد و بند داشته یا به هر دلیل پشت هم بایستیم؛ در واقع ما یک چارچوب داشته و در درون آن رقابت می‌کنیم. البته اصولگرایی باید در این انتخابات تمام ظرفیت‌هایش را وارد میدان کند.
تشکیل جبهه پایداری که یک جبهه جدید به‌شمار می‌رود یک حرکت معقول است و باعث فعال شدن یک ظرفیت از اصولگرایی میشود. این جبهه یک پتانسیل بسیار خوبی محسوب میشود اما باید به شکلی پیش برود که به توان اصولگرایی اضافه کند. رسیدن به این مطلوب به شکل‌دهی‌ها و تیزهوشی‌هایی نیاز دارد؛ در واقع اکنون یک چاقوی تیز در دستان ماست که هم می‌تواند دست ما را بریده و هم می‌تواند ما را به مقاصد خودمان برساند در نتیجه نباید اجازه دهیم دست ما را ببرد و باید از آن به عنوان یک ظرفیت مثبت استفاده کنیم.
من به حضور و شور و شعف اصولگرایان امیدوار هستم، اینکه با یکدیگر دعوا دارند نشان سرزندگی آنهاست. فردی از فرد دیگر انتقاد می‌کند و برعکس؛ این اقدامات بد نیست و در نهایت باعث میشود همه گرایش‌ها در کنار هم نشسته و نیروهای لایق را به مجلس بفرستند.
انتخاباتی خوب است که اولا قانونی بوده و هیچکس خلاف قانون عمل نکند و در ثانی رقابت بسیار منطقی پیگیری و انجام شود؛ نه اینکه افراد اقدامات دیگری را دنبال کنند. در مشهد که بودم برای بچه‌های بسیجی صحبت می‌کردم. در آنجا شنیدم که افرادی در شهرستان‌ها در ماه مبارک رمضان شبی چند هزار نفر را افطار می‌دادند. باید زمینه تبلیغ مطلوب را فراهم و در گام بعدی نیروهای مناسب را برای آمدن به میدان تشویق کرد. باید اقداماتی انجام دهیم تا تبلیغات انتخاباتی ما پرخرج نباشد مثلا گفته میشود در شهرهای کوچک انتخابات بین 400 تا 500 میلیون تومان خرج دارد. هیچ آدم درست و حسابی به این میزان پول ندارد به همین دلیل باید هزینه‌ها را با تلاش خودمان کم کرده و پول خرج کردن را تبدیل به یک ضدارزش کنیم تا افراد نتوانند با پول خرج کردن در انتخابات شرکت کنند. باید تلاش کرد نیروهای مطلوب از لحاظ فکری و کسانی که در خط اسلام و مکتب اهل بیت قرار دارند و پایبندی آنها به نظام اسلامی ثابت شده است همچنین صاحب فکر هستند بتوانند به سیستم حکومتی اضافه شوند.
تشکیل جبهه پایداری را اتفاق خوبی عنوان کردید و گفتید که باید مراقب بود این اقدام مثبت به ضدخودش تبدیل نشود. چه آسیب‌هایی ممکن است موجب شود این اقدام مثبت نتیجه منفی در پی داشته باشد؟
بنده بسیار امیدوار هستم و معتقدم با هدایت‌هایی که این جبهه داشته و نیروهای مناسبی که در آن حضور دارند، این جبهه نقش بسیار خوبی در انتخابات برای پیشبرد اصولگرایی ایفا خواهد کرد. ما گفتمان جبهه پایداری را نباید شخصی کنیم یعنی جبهه نباید روی افراد خاصی تمرکز کند. تشکیل جبهه پایداری اقدام بزرگی بود و در پی آن این جبهه باید اقدام بزرگی را انجام دهد و این اقدام بزرگ این است که باید فضا را برای خالص شدن گفتمان اصولگرایی مهیا کند.
باید نیروهای تازه‌نفس و فعال را کمک کرد تا در واحدهای دیگر اصولگرایی که پشتیبان ندارند به عنوان پشتیبان آنها حضور داشته باشند. اصولگرایی یک چترش که 17 یا 18 تشکل در خود دارد نیز مطلوب به‌شمار می‌رود اما یک نسل جدید وجود دارد که در هیچ کدام از این تقسیم‌بندی‌ها قرار نمی‌گیرد که به نظر بنده باید از ظرفیت آنها بهره برد. اینها نسلی هستند که در جریان فتنه حضور خاصی داشتند. به نظر بنده آنها نیروهایی هستند که می‌توان در ظرفیت اصولگرایی به آنها میدان فعالیت داد و باید به این نکته توجه کرد که ما هر میزان بتوانیم زمینه‌های فعال شدن نیروهای اصولگرا را با طیف‌هایی که در دست داریم، پیش ببریم، موفق‌تر خواهیم بود.
اگر در مجموعه وسیع اصولگرایی در نهایت به لیستی برسیم که 70 درصد آن مشترک باشد و 30 درصد هم مشترک نباشد صددرصد برنده این انتخابات خواهیم بود؛ در واقع لازم نیست صددرصد لیستمان یکی باشد اگر 70 درصد نیروهایمان را با هم ترکیب کنیم به شکلی که گرایش‌های مختلف اصولگرایی که لیست خودشان را می‌دهند در آن حضور داشته باشند، ما موفق خواهیم بود.
کمیته‌ای به نام کمیته 8+7 تشکیل شده است که اسم آن جبهه متحد اصولگرایان است که اعضای مختلفی در آن حضور دارند. این کمیته را به چه صورت ارزیابی می‌کنید؟ و افرادی که در آن حاضر هستند را چطور می‌بینید؟
در فاصله کوتاهی که داریم باید با همین سر کرده و اشکالات آن را برطرف کنیم. اگر اشکالات خیلی سنگینی هم ندارد درگیر مسائل جزئی نشویم. البته این بدترین نوع مکانیزم است و ما باید در آینده جبهه اصولگرایی را به یک مکانیزم بسیار معقول‌تر، منظم‌تر و سازمان‌یافته‌تر برای رسیدن به اجماع و توافق مجهز کنیم. بنده امروز می‌خواهم بیان کنم که ما از لحاظ تشکیلاتی آنچه را که داریم نباید بر هم بزنیم چون زمانمان خیلی کوتاه است. باید همین را سامان داده و در حال حاضر کارآمدی آن را بالا ببریم ولی در نهایت امروز باید دنبال مکانیزمی باشیم که جبهه اصولگرایان را به تشکل بهتری برساند. در جبهه اصولگرایی باید صدا از پایین به بالا منعکس شود و نیروهای جدید و جوان بتوانند در جبهه جذب شده و روی سیستم تاثیرگذار باشند. دیگر سیستم ریش‌سفیدی کارآمد نیست. ما باید در آینده حزب درست کنیم که البته حزب ما اصولگرایی است؛ منظورم از حزب به معنای کلمه است نه تشکیلاتی؛ اصولگرا باید منسجم باشد ولو با احزاب مختلف و در نهایت باید بتوانند زیر چتر واحدی کار کنند. باید این اقدامات را در آینده با کار فکر شده اجرایی کرد اما اکنون مصلحت این است که مکانیزم فعلی با برطرف شدن اشکالات مبنا قرار گیرد.
جبهه پایداری و کمیته متحد اصولگرایان (8+7) یکی از دعواهایشان بحث آقای علي لاریجانی است. شما برادر آقای لاریجانی هستید جالب است که شما موضع بسیار مناسبی در بحث فتنه اتخاذ کردید و بعد هم شنیدیم که مقامات عالیرتبه نظام شما را تحسین کرده‌اند. اما همین بدنه بعضاً نسبت به مواضع آقای علی لاریجانی شائبه‌هایی مطرح می‌کند. نظر شما درباره مواضعی که رئیس مجلس در دوران فتنه گرفت، چیست؟ یکی از دعواهای 8+7 و جبهه پایداری همین است. جبهه پایداری می‌گوید که آقای علی لاریجانی مواضع خوبی نداشت و نباید در مرکزیت تصمیم‌گیری اصولگرایان باشد.
در جریان فتنه دکتر علی لاریجانی و حتی افراد دیگری تلقی‌شان از فتنه عمدتا این بود که مساله یک دعوای انتخاباتی بین مهندس موسوی و آقای احمدی‌نژاد است و براین اساس دلیلی نمی‌دیدند که مثلاً به طرف مقابل اعتراضی کنند. البته اختلاف‌نظرهایی هم با آقای احمدی‌نژاد وجود داشت اما زمانی که مقام معظم رهبری پرده‌ها را برداشتند و آشکار شد که بحث انتخابات یک بحث فرعی بوده و همه این مسائل یک کودتای تمام‌عیار علیه نظام اسلامی و دموکراسی است از آنجا به بعد موضع آقای لاریجانی و بسیاری از افراد اصولگرا به سمت رهبر معظم انقلاب سوق پیدا کرد و در نهایت مواضع بسیار صریحی در قبال فتنه و اصحاب آن گرفتند. علی لاریجانی یکی از مدیران لایق نظام و از مدیران و فدائیان رهبر معظم انقلاب است یعنی ارادتشان به آقای خامنه‌ای، فقط بحث رهبری نیست، یک علاقه قلبی است که این مساله را در برهه‌های مختلف حتی زمانی که در صدا و سیما بودند، نشان داده‌اند. ما نباید چنین مدیرانی را به دلیل مختصر اختلاف‌نظر کنار بگذاریم ولی در کل باید خطمان روشن باشد یعنی در اینجا 2 بحث مطرح میشود؛ یکی بحث روشن بودن خطوط و دیگری بحث حذف مدیران که باید به هر دو توجه کرد. خط روشن خطی است که فتنه را خوب تشخیص دهد و محکم جلوی آن بایستد و انحراف را خوب تشخیص داده و در مقابل آن ایستادگی کند و ملاک تشخیص هم معیارهای تشریح شده از سوی رهبر معظم انقلاب است؛ در واقع خدا نعمت بزرگی همچون آیت‌الله خامنه‌ای که یک رهبر تیزهوش و متدین است به ما عطا کرده که این ثروت بسیار بزرگی محسوب میشود بنابراین باید شکر این نعمت را به جا آوریم و پشت سر ایشان باشیم. در روایتی از حضرت علی(ع) درباره مفهوم صراط ایشان می‌فرمایند که مفهوم صراط ولایت است و با ولایت صراط مشخص میشود و صراط در معنای زندگی سیاسی و اجتماعی معنی‌اش مشخص میشود.
جبهه پایداری نباید بر شخص متمرکز باشد زیرا قدرت و عزت ما تکه‌تکه میشود. وقتی ما بر شخص متمرکز شویم فردی با این شخص خوب است و شخص دیگر خوب نیست. در نهایت جبهه پایداری یک حرف بسیار اصولی دارد و آن حرف این است که ما نباید اجازه دهیم جریان فتنه دوباره تکرار شود. این حرف بسیار اصولی است و به ما گوشزد می‌کند راجع به فهم فتنه حساس باشیم و تصور نکنیم فتنه یک مساله زودگذر است. به همین دلیل مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود همواره نکته‌ای را راجع به فتنه بیان می‌کنند و این نشان می‌دهد که فتنه آسیب بزرگی بود. بنده مشاهده کردم مطالب برخی دوستان ما روی آقای قالیباف و دکتر علی لاریجانی بسیار تمرکز شده است که به نظرم این رویه به مصلحت نیست. ممکن است افراد نظرات خاصی داشته باشند و ما نباید درگیر شخص شویم بلکه باید مکانیزم‌ها را اصولی کنیم. در نتیجه بنده تصور می‌کنم اگر این مساله پیش برود همه افراد می‌توانند نظراتشان را بیان کنند.
جبهه اصولگرا جبهه بسیار خوبی است از این جهت که ما می‌توانیم در آن به راحتی نظرات خود را بیان کرده و اگر هم اختلافی داریم یاد می‌گیریم که باید در عمل با هم باشیم که اگر به این صورت نباشد، ضعف داریم.
آقای دکتر لاریجانی! تصور می‌کنید روند چالش‌ها بین اعضای مختلف اصولگرایی برای رسیدن به وحدت با توجه به اینکه انتخابات اسفندماه برگزار میشود، چه زمانی خواهد بود؛ با تئوری‌اي که شما مطرح کردید که 70 درصد لیست هم مشترک باشد اشکالی ندارد؟
اکنون وضعیت بد نیست یعنی مسیر ما به این سمت است اما ما باید تحرکمان را بیشتر کنیم و نیروهای اصولگرا باید به انتخابات به عنوان وظیفه شرعی بنگرند.
ما در مرحله اول باید نظام و ولایت را حمایت کنیم تا همه در انتخابات وارد شویم نه اینکه کاندیدا شویم و بعد وارد انتخابات شویم و در گام بعدی نیز باید خطوط انحرافی را روشن و نیروهای خوب را یاری رسانیم تا به توافقی برسند تا در نهایت اصولگرایی موفق باشد.
مجلس آینده اگر با فاکتورهای یاد شده تشکیل شود تابع رهبری بوده و پایبندی‌اش به نظام مستحکم‌تر میشود. البته باید تلاش کنیم تفکرات منحرف در مجلس حداقلی شود. در واقع وظیفه همه ما این است که در انتخابات شرکت فعال برای پیشبرد اهداف همراه با روشنگری داشته باشیم که رسانه‌ها نقش عمده‌ای در این باره دارند؛ به همین دلیل باید فعالانه عمل کنند. همچنین باید از پرداختن به اموری که ایجاد شبهه می‌کند دوری کرده و مسائل فرعی را نباید اصلی کنیم چون خط سیاسی اصلاحطلبان دوست دارد ما مشغول دعواهای خودمان شویم تا آنها بتوانند در این دعواها فضایی را پیدا کرده و وارد شوند. اما همانطور که قبلا نیز بیان کردم آنها را لایق نمی‌دانم که در پروسه دموکراسی با این فضاحتی که بالا آورده‌اند، شرکت کنند.