جایگاه موسیقی متن
فیلم‌های دفاع مقدس
وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به شکوفایی استعدادهای شاعران و جوانان در سرودن اشعار و ساخت قطعات موسیقی حماسی در فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی نیز انعکاس یافت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران که پیدایش ترانه و سرودهای به یادماندنی را با خود به همراه داشت، وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در 31 شهریورماه 59 نیز به شکوفایی استعدادهای نهفته بسیاری از شاعران و جوانان در سرودن اشعار و ساخت قطعات موسیقی حماسی انجامید. بر همین اساس، بر آن شدیم تا برخی از آثار موسیقایی دفاع مقدسی که تا به حال توسط ارگان‌ها، نهادها و اشخاص مختلف تولید و پخش شده‌اند را معرفی کنیم. آثار موسیقایی که در حوزه دفاع مقدس و پایداری تولید و پخش شده‌اند، به انواع مختلف از جمله آثار کلاسیک و سمفونیک، سرودها و ترانه‌های محلی، نوحه‌های حماسی و موسیقی متن فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی دفاع مقدسی تقسیم می‌شوند که در این بخش از این گزارش، برخی موسیقی‌های متن فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی را معرفی می‌کنیم:
موسیقی متن فیلم‌های دفاع مقدس
در میان موسیقی‌های موجود دفاع مقدس، مجید انتظامی با هنرنمایی در موسیقی فیلم‌های «بوی پیراهن یوسف»، «آژانس شیشه‌ای»، «آخرین پرواز»، «پوتین»، «گذرگاه»، «دوئل»، «حمله به اچ 3» و... جایگاه ویژه‌ای را در بین مردم به خود اختصاص داد. موسیقی فیلم‌های سینمایی «سفر به چذابه»، «روبان قرمز» و سریال تلویزیونی «خاک سرخ» به آهنگسازی محمدرضا علیقلی، فیلم سینمایی «اخراجی‌ها» به آهنگسازی فریدون شهبازیان و با صدای محمد اصفهانی و... را می‌توان از جمله آثار آهنگسازان در عرصه موسیقی دفاع مقدس شمرد.
پخش موسیقی‌های دفاع مقدس از رسانه ملی
صدا و سیما در دوران جنگ تحمیلی از جمله ارگان‌هایی بود كه در ترویج موسیقی‌ها و ترانه‌های مردمی نقش بسزایی داشت چرا كه در این مدت علاوه بر پخش نوحه‌هایی كه در جبهه‌ها خوانده می‌شد كه البته اینها خود نیز نوعی موسیقی بودند، قطعاتی كه توسط برخی از هنرمندان بنام خلق می‌شد را نیز پخش می‌كردند. صدا و سیما علاوه بر پخش سرودها، ترانه‌ها و موسیقی‌ها، خود نیز چه در طول جنگ تحمیلی و بعد از آن در زمینه دفاع مقدس موسیقی ساخت كه از این میان می‌توان به قطعاتی چون «دلاوران» به آهنگسازی شهرام منظمی و خوانندگی علی دلفانی، «قهرمانلار» به آهنگسازی كامبیز رحیمی و خوانندگی رشید وطن‌دوست، «خاك خوزستان» به آهنگسازی جمشید برازنده و به خوانندگی جمشید نجفی، سرود «خرمشهر» به آهنگسازی احمدعلی راغب و خوانندگی داوود فراهانی، «یاد یاران» به آهنگسازی علی بكان و به خوانندگی ودود موذن‌زاده، «فروغ جاوید» به آهنگسازی علی بكان و خوانندگی اسفندیار قره‌باغی، «شهیدان راه عشق» به آهنگسازی حسن ریاحی و خوانندگی هومن جاوید، «رزم‌آوران» به آهنگسازی علی رحیمیان و خوانندگی سیامك علیقلی، «سبك‌بالان» به آهنگسازی مهرداد دلنوازی و خوانندگی جمال‌الدین منبری و... اشاره كرد. با وجود آثار ارزشمندی که در دوران دفاع مقدس در حوزه سرودها و ترانه‌های حماسی ساخته شد اما هنوز پس از گذشت 23 سال از پایان جنگ و در 31 سالگی دفاع مقدس، اقدام جدی در زمینه گردآوری و ثبت و تهیه شناسنامه آثار در این حوزه دیده نمی‌شود که امیدواریم در آینده‌ای نزدیک مسؤولان و نهادها توجه جدی به این مورد داشته باشند.
يك ترانه، يك خاطره در جنگ
جهانگير زماني
از «قاضيان كربلا» مي‌گويد
«چرا فقط هفته دفاع مقدس از ما ياد مي‌كنيد؟» گله مي‌كند و دوباره مي‌پرسد: بعد از 33 سال ناگفته‌هاي زيادي داريم، بهتر نيست توجه بيشتري به موضوعات از اين دست داشته باشيد؟ جهانگير زماني، خواننده‌اي كه به قول خودش سال‌هاي دفاع مقدس را در كنار رزمندگان آواز سرداده، پس از كمي گلايه از بعضي بي‌توجهي‌ها، در گفت‌وگو با ايسنا از ترانه «قاضيان كربلا» به عنوان خاطره‌انگيزترين ترانه اين سال‌ها ياد مي‌كند. او در ادامه مي‌گويد: براي اين كار حساسيت‌هاي زيادي داشتم. هم شعر خوبي داشت كه علي معلم سروده بود و هم اجرايش خوب بود. آن روزها 20 نفر بيشتر نبوديم كه به جبهه رفتيم؛ من، كيومرث ميرداماديان، امير بهشتي، سيداحمد زرگر و چند نفر ديگر كه اسمشان را به ياد ندارم. غير از ما، كسی ديگر نبود، مي‌رفتيم كنار رزمنده‌ها و برايشان مي‌خوانديم و كمتر جايي بود كه كنارشان نباشيم. زماني ادامه مي‌دهد: با وجود همه اتفاقات و خطراتي مثل شيميايي شدن، در همه لحظه‌ها با صفاي پاك رزمندگان همراه بوديم. ما كه نمي‌توانستيم در خط مقدم بجنگيم، تنها كاري كه از دستمان برمي‌آمد همين بود. وقتي پرسيديم كه كدام‌يك از ترانه‌هايي كه مي‌خوانده برايش بيشتر خاطره‌انگيز بوده، نام ترانه «قاضيان كربلا» را مي‌برد و براي اينكه دقيق‌تر به ياد ما آورد از كدام ترانه سخن مي‌گويد قسمتي از شعر علي معلم را مي‌خواند: مهر اگر سردي فزايد، آذر اندر وي زنيم/ گردن ار گردون كشد، چرخ گردون بشكنيم... اين هنرمند عرصه موسيقي ادامه مي‌دهد: هرگاه اين ترانه را مي‌خواندم اشك مي‌ريختم. هميشه بعد از نماز مغرب و عشاء در پناهگاه جبهه‌ها برايشان اين ترانه را مي‌خواندم و آنها هم با من يكصدا مي‌شدند و با اين ترانه‌ها روحيه مي‌گرفتند، البته آهنگ اين قطعه زيبا را حسين بهروزي‌نيا ساخته و با گروه خالقي اجرا شده است. پس از اين سخنان جهانگير زماني اظهار اميدواري مي‌كند تا برنامه‌ريزي‌هايي انجام شود و اين شعرها جمع‌آوري شوند. او مي‌گويد: اگر لازم به بازسازي ترانه‌هاست اين كارها انجام شود. اينها ارزش‌هاي جامعه‌اند كه نياز به حفظ شدن دارند.