احمدعلي راغب، سازنده آهنگ‌های دفاع مقدس
بايد فضای جدید
در موسيقي ايجاد كنيم
احمدعلی راغب، آهنگساز و موسيقيدان مطرح کشورمان در زمینه تولید آثار موسیقایی انقلاب و دفاع مقدس کارنامه‌ای پر و پیمان دارد. در هفته دفاع مقدس مروری داریم بر برخی گفته‌های آهنگساز سرود ماندگار «خجسته باد این پيروزي»:
* موسیقی‌هایي كه در زمان جنگ به فراخور حال و هواي آن زمان ساخته شدند، بیشتر از جنبه عاطفی و سپس شكل دادن به احساس تعهد و عشق مردم به آرمان‌هايشان تاثيرگذار بودند. در بسياري از موارد اين آهنگ‌ها همراه اشعار فاخر همراهشان، شعارهايي پرشور بودند كه البته بعد از برانگيختن احساس مخاطب، انتقال‌دهنده شعور و آگاهي نيز بودند. ملت ایران قبل از انقلاب با شعار آشنايي نداشتند. در واقع در جريان انقلاب بود كه شعارها كه زاييده ذوق مردم بودند، كم‌كم شكل گرفتند. آنان در خيابان‌ها با شعارهايشان همبستگي و همراهي خود را نشان مي‌دادند و پيام خود را به جهان مي‌رساندند. بعد از پيروزي انقلاب اين شعارها با موسيقي همراه و به مردم منتقل شدند. این پل ارتباطی با آغاز جنگ تحميلي مستحكم‌تر شد و فضا و تفكر انقلابي را نه‌تنها به 4 گوشه ايران بلكه به نقاط دوردست جهان هم منتقل كرد.
اگر امروز هم كارنامه موسيقي دفاع مقدس را مرور كنيد، مي‌بينيد كه تازگي و جذابيت حرف اول را در آن مي‌زند. آثاري كه ابتداي جنگ ساخته شده‌اند، تفاوت‌هاي زيادي با كارهاي سال 66 و 67 دارند و به شاخه‌هاي گوناگون موسيقايي تعلق دارند. به عبارت ديگر در عين كم بودن، آثار موسيقي دفاع مقدس از تنوع زيادي برخوردار بودند. همين دليل هم اثرگذاري آنها را دوچندان مي‌كرد و موجب مي‌شد با شنونده ارتباط بسيار خوبي برقرار كنند.
در واقع آن روح عشق و عاطفه و آن پيام‌هايي كه در متن ادبيات اين نوع موسيقي‌ها بود و نيز بهره نبردن از تم غربي و داشتن اركستراسيون قوي به تاثيرگذاري و رشد سرودهاي حماسي كمك شاياني كرد.
* اگر بخواهم يك ارزيابي كلي از موسیقی دفاع مقدس ارائه دهم، بايد بگويم آثار موسيقايي مرتبط با جنگ، اگرچه همه در يك برهه زماني پرتنش و با كمترين امكانات ساخته شدند، در عين حال نسبت به بسياري از جريانات موسيقايي كشور تاثيرگذارتر بوده‌اند. با مقايسه‌اي كوتاه مي‌توان گفت اشعار قطعات آن زمان نسبت به امروز زياد معماگونه نبود و بسيار ساده و سهل‌الفهم بود. در واقع با مرور زمان شعار و شعر بيشتر به هم نزديك شدند و اشعار، شعوري هم شد. ما آن زمان سعي مي‌كرديم پا به پاي سياست زمان و جامعه حركت كنيم و از رزمندگان عقب نيفتيم. آنان تنها به دليل احساساتشان به جبهه نمي‌رفتند بلكه آرمان‌هاي بزرگي داشتند كه با فكر و تحليل ترسيم شده بود.
* در ابتداي انقلاب و با شروع جنگ، يك شور و حال ديگري در بين هنرمندان ايجاد شده بود. آن زمان همه مي‌گفتند كه اگرچه قبل از انقلاب هم كار كرده‌اند اما در زمان جنگ يكباره متحول شده‌اند كه خب بي‌شك در كارشان هم تاثير مي‌گذارد. براي خود من هم همين‌طور بود، با وقوع انقلاب و جنگ، رشادت‌هاي رزمندگان و شور و شوق مردم موجب شد وارد يك دنياي جديد شوم. آن زمان من حافظه گذشته هنري خود را پاك كردم و ذهن و فكر خود را با ايده‌هاي جديد پر كردم. با وقوع انقلاب، اعتقادات و باورهاي ديني ما تقويت شد و براي همين هم سعي كرديم كارمان را به اين اعتقادات نزديك كنيم و آهنگ‌هايمان حس و حالي متناسب با مردم و فضاي جامعه داشته باشد.
* در سال 1360 سرودي به من سفارش داده شد كه درباره پيروزي بود. همان زمان همه ذهنيت به اين سمت رفت و برايم سوال بود اثري كه بتواند پيروزي را القا كند چگونه موسيقياي است؟ خودم مدام در فكر بودم. با اينكه موسيقي خجسته باد این پيروزي را ما اصلا نمي‌دانستيم براي كجا و براي كدام موفقيت مي‌سازيم، مواردي در ذهنمان مرور مي‌شد كه چرا همه نيروهاي كشور در اين شعر هستند و بايد اسامي نيروها در كلام گنجانده شود. با اين حال من يكباره رفتم در حال و هواي اذان و گفتم بهترين سرود ايزدي كه معنويت بالايي دارد، اذان است چرا كه اين نوا خود از يكپارچگي خاصي صحبت مي‌كند. بر اين اساس تصميم گرفتم يك نوع موسيقي آييني در گوشه روح‌الارواح بسازم. چند ماه قبل از آزادسازي خرمشهر اين كار را به سرانجام رسانديم. البته من همان زمان فهميدم كه اين پيروزي در آينده است و ما داريم نگاهي به جلو مي‌اندازيم و سعي كرديم پيامي به مردم بدهيم كه اين پيروزي بسيار بزرگ است. وقتي خرمشهر آزاد شد، با هيجاني خاص اين پيروزي اعلام و همان لحظه موسيقياي كه من ساخته بودم، پخش شد. همان زمان فهميدم كه حس من هنگام ساخت قطعه انگار مال همان لحظه پخش خبر بوده كه بر اثر حال و هواي معنوي اين فضا، چند ماه قبل در من پديد آمده بوده است.
* به نظرم ما بايد يك فضا و خط جديدي در موسيقي ايجاد كنيم كه همان سرودهايي كه در ابتداي پيروزي انقلاب و جنگ ساخته شده بودند، در يك فضاي جديد براي نسل حاضر مدام بيان شوند. نسل كنوني ما از زمان ساخته شدن اين كارها هيچ حس و حال و سابقه فكري ندارد، بنابراين بايد برنامه‌هايي ساخته شود كه اين مسائل دوباره زنده شود و در جوانان انگيزه ايجاد كند. متاسفانه بايد بگويم آن آثار با همه ظرفيت‌هاي بالايشان در حال وارد شدن به موزه هستند كه من اصلا از اين نگاه موزه‌اي خوشحال نيستم. هم‌اكنون حس مي‌كنم هم خودم و هم هنرم را به سمت موزه مي‌كشند.