باز هم داربی باسک. سال گذشته در چنین موقعی بود که نوستالژی این بازی سنتی سراسر ایالت استقلال‌طلب شمال ایبریا را فرا گرفته بود و چه‌بسا اسپانیایی‌‌های دیگری هم که خود را میراث‌دار زبان و پرچم باسک نمی‌دانستند نیز دلشان برای تقابل آتلتی و لارئال لک زده بود. رئال‌سوسیداد فصل گذشته پس از 3 سال دوری از لالیگا بازگشت و در نخستین داربی باسک مقابل شیرهای بیلبائو دلی از عزا درآورد. بیلبائو در بازی برگشت هم ناکام ماند اما در مجموع یکی از بهترین فصل‌هایش را از زمان آخرین روزهای اقتدارش با لوئیس فرناندس (1999) سپری کرد و حالا در فصل 12-2011 همه چیز معکوس شده و این چیز عجیبی نیست. در سال‌های اخیر روند معکوس آتلتی و لارئال تبدیل به یک ضرب‌المثل در میان دوستداران لالیگا شده است. فصل گذشته سرخ و سپید‌های بیلبائو توانستند سهمیه اروپا لیگ را بگیرند و در عوض آبی و سپید‌های سن سباستین به زحمت خودشان را در لالیگا حفظ کردند. حالا در روندی معکوس بیلبائو با تنها 2 امتیاز از 5 مسابقه یک پله مانده به قعر جدول جا خوش کرده در حالی‌که سن سباستینی‌ها با 7امتیاز در میانه بالایی جدول جایگاه مطمئنی برای خود دست و پا کرده‌اند. برای آنکه ماجرا پیچیده‌تر شود، پنجشنبه گذشته آتلتیک‌بیلبائو در دومین شب مرحله گروهی اروپا لیگ هم به پیروزی رسید و تیم ميلیونرهای پاریس را با همه ستاره‌هایش از جمله خاویر پاستوره 2 بر صفر شکست داد. 2 فصل پیش هم آتلتی خود را به مرحله حذفی اروپا لیگ رسانده بود ولی این فصل، صدرنشینی اروپایی در روزگار بحرانی شروع کار مارچلو بیلسا که آنها در کسب حتی یک پیروزی داخلی عاجز بوده‌اند، موضوعی است بسیار پیچیده. تا وقتی که این وضع ادامه داشته باشد مدیران باشگاه اول باسک بر سر یک دوراهی بزرگ خواهند ماند؛ 1- الویت دادن به دستاوردهای اروپایی و تحمل قعرنشینی در لالیگا، یا 2- اخراج بیلسا و فداکردن اروپا لیگ برای حفظ رکورد تاریخی‌شان در لالیگا، چراکه آتلتیک در کنار رئال و بارسا، تنها باشگاهی است که در 8 دهه اخیر هیچگاه سقوط نکرده است به همین دلیل در جدول تمام ادوار لالیگا با اینکه آخرین قهرمانی بیلبائو به 1984 مربوط می‌شود، آنها بالاتر از والنسیایی هستند که آخرین عنوانش به 7 سال پیش مربوط می‌شود و خود را به عنوان قطب سوم فوتبال اسپانیا تثبیت کرده است. هفته گذشته که پاری‌سن‌ژرمن با صدرنشین متمول و متحول شده لیگ اول فرانسه به سن مامیس بیلبائو پا می‌گذاشت آنقدر از پیروزی بر قعرنشین بحران‌زده لالیگا مطمئن بود که آنتونیو کومبوآره، سرمربی اصالتا اقیانوسیه‌ای‌اش احتیاط مرسوم بازی‌های خارج از خانه را کنار گذاشت و بازی را توفانی شروع کرد اما شاید این از قدرت بهترین لیگ جهان، لالیگا، باشد که تیم آخر جدولش، صدرنشین لیگ همسایه شمالی را مات می‌کند. با گل‌های ایگورگابیلوند و مارکل سوسائتا، آتلتی در همان نیمه اول از PSG گازسوز (لقب جدید پاری‌سن‌ژرمن پس از مالکیت غول گازی قطری) پیش افتاد و بلافاصله پس از شروع نیمه دوم هم محمد سیسوکو، هافبک مرکزی پاریسی‌ها با کارت زرد دوم اخراج شد که البته او چهره ناشناخته‌ای برای فوتبال اسپانیا نبود. این مسابقه درسی بود نه‌تنها برای آنتونی کومبوآره که تیمش 8 پیروزی در لوشامپیونا به دست آورده بلکه برای تمام کسان دیگری که لالیگا را به فوتبالی فانتزی محکوم می‌کنند. آنها دریافتند که رئال و بارسا، هر یک باید سالی 2بار (و اگر رئال سوسیداد را هم پیرو سبک نیمه‌انگلیسی فوتبال باسک بدانیم، سالی 4بار) به مصاف تیم‌هایی استخوان‌درشت از منطقه باسک بروند که درگیری فیزیکی و بازی هوایی اساس کارشان را تشکیل می‌دهد و حتی آمدن مارچلو بیلسا با آن سابقه فوتبال مینیاتوری در جام‌جهانی گذشته با تیم ملی شیلی هم چندان از ظرافت فوتبال بیلبائو نکاسته بود. در حالی که در اغلب دقایق مسابقه، پاری‌سن ژرمن میدان را در دست داشت اما آتلتیک به لطف اهرم‌های سنتی‌اش یعنی یک گوش راست سرعتی سانترکننده به نام آندونی ایرائولا و یک سانترفور‌وارد تنومند که همان فرناندو یورنته موطلایی باشد، هربار که می‌خواست بازی را از روی زمین به آسمان می‌برد و پاری‌سن ژرمن را با بعد دیگری از فوتبال غنی اسپانیا آشنا می‌کرد. البته امشب در ورزشگاه آنوئتای سن‌سباستین، بعید است این نوع بازی مزیت آتلتیک بر سوسیداد میزبان باشد. رئالی‌ها کاملا پسرعموهای باسکشان را که از فاصله 70 کیلومتری سن سباستین می‌آیند، می‌شناسند و خودشان هم کم و بیش از میراث فوتبال مشابهی برخوردار هستند.رئال‌سوسیداد در هفته‌های اخیر نشان داده که این فصل دیگر برای بقا نمی‌جنگد بلکه آمده تا با نسل جدیدی از استعدادهایش، بنیان یک تیم رقابتی جدید را همانند تیم فصل 3-2002 لالیگا بگذارد. تیمی که تا یک هفته مانده به پایان گوی سبقت را از رئال‌مادرید، بهترین تیم آن روزگار اروپا ربوده بود اما با کمی تعلل دست آخر نایب‌قهرمان شد و فصل بعد از گروه یوونتوس تا مرحله یک‌چهارم نهایی لیگ قهرمانان هم رفت. چابی آلونسوی رئال یا ایگور گابیلوندوی آتلتیک‌بیلبائو، آخرین بازماندگان آن نسل طلایی لارئال هستند. اما نسل جدید را چهره‌هایی مثل ایمانول آگیرچه، گلزن آتشین 4گل لالیگا یا آنتونیو گرایزمان، بال خیره‌کننده اصالتا فرانسوی رهبری می‌کنند. هر دوی آنها محصول آکادمی پربار سوسیداد هستند که در 3 دهه اخیر بسیاری از استعدادها را تقدیم فوتبال اسپانیا کرده است از جمله چابی آلونسو، هافبک شاخص رئال و آتیور کارانکا، مربی فعلی و دفاع سابق مادریدی‌ها و از اینها مهم‌تر کاپیتان سابق و اسطوره رقیب باسکی، جوسبا اچه‌بریا که سال گذشته پس از 14 سال بازی برای شیرهای بیلبائو بازنشست شد. به جرأت می‌توان گفت آکادمی سوسیداد دومین مرکز سازنده اسپانیا پس از لاماسیا‌ست.