امید صبوری: «قصه‌های خدا تعطیل شد». این خبری بود که فرج‌الله سلحشور روز گذشته آن را اعلام کرد تا سرانجام یکی دیگر از پروژه‌هایی که بر پایه تبلیغات قرار بود از تولیدات فاخر تلویزیون باشد، به تعطیلی و آرشیو بینجامد! اعلام این خبر از آنجا جالب توجه است که با جست‌وجویی ساده در فضای اینترنت به تعداد قابل توجهی از وعده‌ها پیرامون ساخت پروژه‌های سینمایی و تلویزیونی خواهید رسید که ابتدا تبلیغ می‌شوند اما پس از چندی یا به محاق فراموشی می‌روند یا خبر از سرانجام مبهمشان مدام تکرار می‌شود؛ در این میان برخی هم مانند «قصه‌های خدا» رسما تعطیل می‌شوند!
3 سال تلاش ناکام
تهیه‌کننده مجموعه «قصه‌های خدا» در نشست مطبوعاتی که عصر دیروز در موسسه فرهنگی- هنری تبیان برگزار شد با بیان اینکه پروژه «قصه‌های خدا» متوقف شده است، گفت: «این اثر نتیجه 3 سال تلاش ما برای تربیت نیروهایی متعهد بود. زحماتی که به دلیل عدم توافق با صدا و سیما بر سر هزینه‌ها به حالت تعطیل درآمده و در واقع 3 سال زحمات ما از بین رفته است». سلحشور درباره کمبود تولید آثار ارزشی در ایران اظهار کرد: «از کوزه همان برون تراود که در اوست. فیلمسازان درون خود را منعکس می‌کنند. اگر آنها به چیزی اعتقاد نداشته باشند مسلما نمی‌توانند اثر موفقی درباره آن خلق کنند. فیلمسازان ما جز روابط دختر و پسری و اکشن و آرتیست‌بازی کار دیگری بلد نیستند». اظهارات و انتقادات سلحشور در حالی است که پیش‌تر این کارگردان در دیدار با وزیر ارشاد گفته بود: «از آنجا که در آیه آخر سوره یوسف خداوند می‌فرماید: در قصه‌ای که عبرت‌آموز و خدامحور باشد و در آن دروغ نباشد در آن بسیاری از رحمت و هدایت و رستگاری قرار داده‌ایم، لذا ما از سال‌ها پیش این آیه را معیار، هدف و مبنای سینمای مذهبی قرار داده و اثرات و برکات و عنایات خداوند را هم در آن دیده‌ایم، لذا بر آن شدیم تا مجموعه‌ای با معیارهای واقعی، خدامحور، زیبا و تاثیرگذار به نام قصه‌های خدا بسازیم. این قصه‌ها که در زندگی افراد مختلف اتفاق افتاده و موجب درس و عبرت‌آموزی است از مجموعه بسیار زیادی از قصه‌ها که در گروه‌های مختلف ارزیابی شده انتخاب می‌شود.» و جالب اینکه سیدمحمد حسینی هم اینگونه به این پیشنهاد واکنش نشان داده بود: «ما به بسیاری از کشورها که سفر می‌کنیم استقبال بی‌‌نظیر و اثرات معنوی سریال حضرت یوسف(ع) را به خوبی مشاهده می‌کنیم. اگر نگاه اسلامی در فعالیت‌های کاربردی جامعه فراگیر شود قطعا موجب برکات هرچه بیشتر این فعالیت‌ها خواهد شد و اثرات آن را در جامعه و خانواده‌ها مشاهده خواهیم کرد». حسینی در ادامه این دیدار ضمن ابراز خرسندی از موفقیت آثار این مجموعه از سلحشور تشکر و قدردانی کرده و قول مساعدت و همکاری هر چه بیشتر با این مجموعه را داد. با این همه اما روز گذشته خبر از تعطیلی پروژه «قصه‌های خدا» منتشر شد. این در حالی است که سلحشور همزمان پیش‌تولید سریال حضرت موسی(ع) را هم در دستور کار دارد و هنوز سرانجام قطعی این پروژه هم مشخص نیست.
سهم ما از دوران پیامبر(ص)!
اما داستان پروژه‌های بزرگ اما ناکام به اینجا محدود نمی‌شود. یکی از واپسین پروژه‌های دینی- تاریخی که پس از سال‌ها خبر لغو ساختش رسانه‌ای شد پروژه «ابوطالب» به کارگردانی احمدرضا گرشاسبی و تهیه‌کنندگی محسن علی‌اکبری بود. آخرین خبر درباره این پروژه را خبرگزاری فارس اینگونه منتشر کرد: «با وجود سرمايه‌گذاران خارجي توليد «ابوطالب» همچنان در هاله‌اي از ابهام است». گرشاسبي در اين زمينه گفته است: «گروهي از يك كمپاني سرشناس تركيه اخيرا به ايران آمدند تا نيمي از هزينه پروژه ابوطالب را متقبل شوند، تهيه‌كننده ايراني نيز حاضر به سرمايه‌گذاري براي نيم ديگري از اثر شد اما متاسفانه با اعمال نفوذ دوستان و مافيايي كه در سينماي ايران ايجاد كردند بازهم نتوانستيم فيلمنامه ابوطالب را به مرحله توليد برسانيم و تهيه‌كننده ايراني كار منصرف شد». وي در ادامه افزود: «گروه ترك از فيلمنامه استقبال كردند و براي انجام مذاكرات نهايي به ايران آمدند كه من بازهم با درهاي بسته مواجه شدم. اما گويا از دوران زندگي پيامبر، شعب آن نصيب ما شده و ثروت خديجه‌‌اش نصيب دوستان! البته معتقدم در سختي‌ها و مرارت‌ها انسان آبديده خواهد شد». گرشاسبي تاکید دارد: «متاسفانه اين بار هم از سوي برخي افراد كه ادعاي روشنفكري دارند و از سوي نهادها و ارگان‌هاي مختلف مورد حمايت قرار مي‌گيرند، با اعمال فشار و رايزني‌هاي متعدد جلوي ساخت اين پروژه گرفته شد اما من دست از تلاش برنخواهم داشت». فيلمنامه «ابوطالب» قرار بود دوران زندگي پيامبر(ص) از پيش از تولد تا پايان دوران مكه را روايت كند که با توجه به اتفاقات اخیر و اشتغال گرشاسبی و علی‌اکبری به پروژه‌های دیگر سرانجام آن در هاله‌ای از ابهام است.
چند هنداونه و یک دست!
محسن علی‌اکبری که سال‌ها به‌عنوان تهیه‌کننده تلاش داشت پروژه ابوطالب را به سرانجام برساند اما پس از ناکامی این پروژه سراغ پروژه‌های عظیم دیگری رفت؛ پروژه‌هایی که هر کدام در مقطعی خاص محور توجه رسانه می‌شود و جالب اینکه نشانه‌ای از به سرانجام رسیدن آنها نیست. یکی از این پروژه‌ها، فیلم سینمایی «استرداد» است که درست در روزهای انتشار اظهارات رئیس‌جمهور درباره لزوم پرداخت غرامت از سوی کشورهای اروپایی به ایران از سوی علی‌اکبری رسانه‌ای شد. اما نیت آن روز، مدتی مسکوت ماند تا چند ماه پیش که علی‌اکبری در گفت‌وگویی اعلام کرد مقدمات اولیه فیلم سینمایی «استرداد» انجام شده است. تهیه‌کننده «استرداد» گفته بود: «2 سال است که در حال پیگیری این فیلمنامه هستیم. علی غفاری برای کارگردانی این فیلم انتخاب شده و یک سال قبل پروانه ساخت آن صادر شده است. استرداد به موضوع غرامت جنگی که قرار بود توسط انگلیس، آمریکا و شوروی برای جنگ دوم جهانی به ایران داده شود، می‌پردازد و مربوط به مقطع زمانی 1332 است و به مفاسد اقتصادی در دوران پهلوی می‌پردازد». علی‌اکبری با بیان اینکه من با تهیه‌کنندگی چند فیلم به صورت همزمان مخالفم خاطرنشان کرد: «تمام تمرکزم را گذاشته‌ام تا این فیلم به سرانجام برسد و در سینمای ایران به نمایش گذاشته شود». به‌رغم این تاکید اما چندی بعد خبر پروژه دیگری به نام علی‌اکبری رسانه‌ای شد؛ فيلم «يهودستيز» با مضمون ضدصهيونيستي. مطابق خبرها این فیلم به نويسندگي و كارگرداني ديه دونه و تهيه‌كنندگي مشترك ايران و فرانسه جلوي دوربين خواهد رفت. علي‌اكبري اردیبهشت‌ماه امسال درباره نحوه همكاري ايران و فرانسه درباره ساخت فيلم گفته بود: «دوستاني از كشور فرانسه براي حضور در جشنواره 28 فيلم فجر (2 سال گذشته) به دعوت معاونت سينمايي به ايران دعوت شدند. اين دوستان در حوزه كارهاي نمايشي در فرانسه فعال هستند و آثار ضدصهيونيستي زيادي را در كشورهاي مختلف از جمله فرانسه روي صحنه بردند. در سفر اخيرم به كشور فرانسه نيز اين گروه به كارگرداني ديه دونه نمايشي به نام «محمود» را روي صحنه داشتند كه با استقبال بسيار خوب مردم فرانسه از جمله جوانان مواجه بود. داستان اين نمايش حول محور سخنان ضدصهيونيستي دكتر احمدي‌نژاد در سازمان ملل بود و با استقبال خوبي مواجه شد و تعدادي از مردم ايستاده نمايش را دنبال مي‌كردند». علي‌اكبري درباره انگيزه ساخت فيلم و بودجه اختصاص يافته به فيلم توضيح داد: «بودجه فيلم به اندازه يك تله‌فيلم در نظر گرفته شده و براي من سودآور نخواهد بود. از سوي ديگر برعهده گرفتن مسؤوليت در اين پروژه خطراتي را به همراه خواهد داشت زيرا در يك كشور خارجي (فرانسه) كه رئيس‌جمهور آن خود صهيونيست است فيلمي با مضموني ضدصهيونيستي را مي‌خواهيم بسازيم، قطعا با خطراتي همراه خواهد بود اما همه را تنها به دليل عقايد و عرق ملي‌ام پذيرفتم».
جالب اینکه در همین گفت‌وگو علی‌اکبری از خرید فیلمنامه‌ای دیگر از دیه دونه خبر داده و اینگونه آن را تبلیغ کرده‌است: «فيلمنامه «كد سياه» كه نوشته ديه دونه است را خريداري كردم. اين فيلمنامه بسيار قوي و محكم است كه داستان آن به سال 1714 و رواج برده‌داري توسط صهيونيست‌ها در اروپا مي‌پردازد و به مبارزات عليه نژادپرستي اشاره دارد. به احتمال زياد همه صحنه‌هاي فيلم در جزيره قشم بازسازي شده و در همان‌جا فيلمبرداري خواهد شد و كارگردان آن ايراني خواهد بود. در فيلمنامه «كد سياه» به كشور خاصي در اروپا يا مكان خاصي اشاره نشده است و تنها درباره رواج برده‌داري در اروپاست كه پس از ساخت «يهودستيز» اميدواريم شرايط به گونه‌اي مهيا شود كه آن را جلوي دوربين ببريم». باید منتظر ماند و دید تهیه‌کننده این پروژه‌ها را به سرانجام می‌رساند یا همه آنها به سرنوشت «ابوطالب» دچار خواهند شد!
حماسه ناتمام رستم و سهراب
این تبلیغ و ناکامی اما محدود به پروژه‌های دینی- تاریخی نبوده و نمونه‌های دیگری هم دارد. اگر پیگیر اخبار سینما بوده باشید حتما به خاطر دارید که پس از اکران موفق فیلم «به همین سادگی»، کارگردان جوان آن اعلام کرد قصد تغییر فضای کاری دارد و به همین منظور فیلمنامه‌ای درباره «حماسه رستم و سهراب» در دست گرفته است. رضا ميركريمي آن زمان قصد داشت فيلمي بر اساس داستان‌هاي شاهنامه با موضوع رستم و سهراب بسازد. اين كارگردان در دی‌ماه 86 در این باره گفته بود: «3 سال است روي فيلمنامه‌اي در زمينه شاهنامه با محوريت قصه رستم و سهراب كار مي‌كنم. من قبل از ساخت فيلم «به همين سادگي» قصد ساخت آن فيلم را با همكاري سيمافيلم داشتم ولي به دليل اينكه توليد چنين پروژه‌اي نياز به پروداكشن عظيمي بويژه در زمينه جلوه‌هاي ويژه داشت و عدم ورود جدي سينماي ما به عرصه توليد صنعتي و عدم آشنايي با دانش جديد جلوه‌هاي ويژه تصويري، مرا ترساند و اين موجب شد من كارگرداني فيلم «به همين سادگي» را در برنامه خود قرار دهم و اين كار را به زماني ديگر موكول كنم». ميركريمي در ادامه، دليل رويكرد خود به سمت ساخت پروژه «رستم و سهراب» و تغيير تصميم خود را بازديد از كارگاه جلوه‌هاي ويژه فيلم «ملك سليمان(ع)» اعلام كرده و گفته بود: «بعد از شنيدن خبر توقف پروژه ملك سليمان تصميم گرفتم از كارگاه جلوه‌هاي ويژه اين فيلم بازديد كنم. روز جمعه به اين كارگاه رفتم و بخشي از قسمت‌هاي تدوين‌شده فيلم را تماشا كردم كه برايم غرورآميز بود. اين موضوع كه سينماي ايران بعد از سال‌ها دست به يك پوست‌اندازي سخت‌افزاري زده، اتفاقي مبارك و تجربه‌اي گرانبهاست كه تا همين حد نيز از نظر كمي و كيفي قابل تحسين به نظر مي‌رسد و به همين خاطر به آقاي شهريار بحراني، مجتبي فرآورده، عبدالحميد قديريان، حميد خضوعي‌ابيانيه و ديگران كه در اين صف‌شكني براي سينماي ايران پيشقدم شدند و دانش فني و صنعتي سينمايي را بومي كردند بايد تبريك گفت. ديدن اين تجربه‌ها و قدم‌هايي كه در زمينه بومي شدن اين تخصص ضروري براي سينماي ايران انجام شده، موجب شد مجددا به فعال شدن اين پروژه علاقه‌مند شوم و اميدوارم پس از اتمام تحقيقات، نگارش و پيش‌توليد اين پروژه را آغاز كنم». با همه این امیدواری‌ها و اطمینان از کار اما شرایط برای ساخت این فیلم باز هم مهیا نشد تا میرکریمی فیلمنامه «یه حبه قند» را در دست بگیرد و فعلا پروژه «رستم و سهراب» را در آرشیو بایگانی کند!
وعده‌های امروز؛ ناکامی‌های فردا؟!
اینها اما درباره گذشته‌ها بود. این روزها همزمان اخبار بسیاری درباره پروژه‌های عظیم سینمایی و تلویزیونی منتشر می‌شود که البته تضمینی درباره سرانجام هیچ‌کدام نیست. از پروژه سینمایی حضرت «خدیجه(س)» که در دستور کار تیم سلحشور- شورجه قرار دارد گرفته تا سریال 10 میلیاردی امام رضا(ع) که باز هم تهیه‌کنندگی آن را جمال شورجه برعهده دارد. همزمان خبرهایی هم درباره پروژه مبهم «کورش کبیر» منتشر شده که کماکان علی معلم و عزیزالله حمیدنژاد درباره مالکیت آن در مجادله‌اند. جالب اینکه مسعود جعفری‌جوزانی که پیش‌تر علی معلم او را به عنوان کارگردان «کورش کبیر» اعلام کرده است یک‌سال پیش از این وعده ساخت سریالی درباره «پوریای ولی» را داده بود که هنوز خبری درباره سرانجام آن در دست نیست. از سوی دیگر جهانگیر الماسی هم برای چندمین‌بار از تکاپوی خود برای ساخت «یاس‌های پنهان» خبر داده و «مشکلات مالی» را به‌عنوان احتمال ناکامی کامل این پروژه اعلام کرده‌است! در چنین شرایطی آیا تضمینی برای آینده این وعده‌های بزرگ می‌توان قائل بود؟!