گروه سیاسی: شرایط فعلی ایران در پیشبرد برنامه هستهای به گونهای است که به اعتقاد کارشناسان داخلی و خارجی، تا حدود زیادی طرف مقابل را از نظر مباحث قانونی خلعسلاح کرده است. در حالی که طرح گام به گام روسیه میتواند به عنوان یک دریچه برای بی اثر کردن تحریمها علیه ایران و یک شکاف بین 1+5 تلقی شود؛ این روزها یک موضوع دیگر مورد توجه فعالان و تحلیلگران مسائل هستهای ایران قرار گرفته است. انبارهای اورانیوم کمتر غنیشده ایران باعث شده است تا یک بار دیگر موضوع قرار گرفتن ایران هستهای در وضعیت «آستانه» مورد توجه و بحث قرار گیرد. وضعیت آستانه در یک برنامه هستهای به معنای فراهم بودن شرایط فنی برای تولید سلاح هستهای است. اگرچه این موضوع از سال گذشته مورد توجه بسیاری از تحلیلگران غربی و بویژه مقامات آمریکایی قرار گرفت اما در شرایط فعلی ابراز نگرانی از این وضعیت ایران از سوی مقامات رژیم صهیونیستی، یکبار دیگر اهمیت قرار گرفتن ایران در این وضعیت را نشان میدهد به گونهای که منابع صهیونیست میگویند این رژیم نگران است ایران نیز سیاست ابهام هستهای را در پیش بگیرد. روزنامه جروزالم پست هفته گذشته این نگرانی را از قول مقامهای رژیم صهیونیست مطرح کرده است که روند فعلی غنیسازی در ایران عملا به در پیش گرفتن نوعی سیاست ابهام انجامیده است به گونهای که غرب هرگز نمیتواند بفهمد برنامه هستهای ایران چقدر با سلاح هستهای فاصله دارد.
ایران هستهای درباره این موضوع نوشته است: «مقامات دولت اسرائيل بيش از پيش نگران آن هستند که جمهوریاسلامی نيز مشابه با روش اسرائيل يک سياست ابهامآميز و پنهانکارانه درباره برنامه هستهای خود در پيش بگيرد». يک مقام ارشد در امور دفاعی اسرائيل به جروزالم پست گفته است: «احتمال در پيش گرفتن يک چنين سياستی از سوی ايران رو به افزايش است». جروزالم پست ادامه میدهد: «دولت ايران در روند غنیسازی اورانيوم به پيشرفت خود ادامه داده و ثابت کرده که قادر است اورانيوم با غلظت ۲۰ درصد توليد کند. ارزيابیهای عمومی حاکی از آن است که اگر حکومت ايران تصميم بگيرد، ظرف چندينماه قادر خواهد بود مقدار لازم اورانيوم با غلظت ۹۰ درصد را بهدست آورد». به نوشته جروزالم پست، ارزيابیهای فعلی در اسرائيل حاکی از آن است که ايران در حال توليد و انبار کردن حجم بسيار زيادی از اورانيوم با غلظت پايين است. يک چنين اندوختهای در آينده به ايران امکان خواهد داد تا در صورت لزوم حجم مورد نياز اورانيوم با غلظت بالا برای توليد چند سلاح هستهای را توليد کند. مقام ارشد امور دفاعی اسرائيل به این روزنامه گفته است: «ايران میتواند به راحتی به روند فعلی غنیسازی اورانيوم ادامه دهد. در اين روند ايران بر حجم اورانيوم غنیشده خود خواهد افزود بدون آنکه وارد مرحله مقدماتی توليد سلاح هستهای شود يا توليد اين تسليحات را علنا اعلام کند».
کارشناسان در تهران عقیده دارند این تحلیل نشاندهنده آن است که اسرائیل کاملا پذیرفته است ایران در حال انجام هیچ اقدام غیرقانونی نیست و نگرانی غرب هم از این است که ایران بتواند «در چارچوب NPT» به «وضعیت آستانه» برسد. یک کارشناس ارشد هستهای در اینباره گفت: «غربیها میگویند چرا شما در حال غنی سازی و انبار کردن اورانیوم غنی شده هستید و این شما را به سلاح هستهای نزدیک میکند. جواب ما این است که کجای این کار غیرقانونی است؟ ان پی تی با علم به اینکه غنیسازی میتواند کشورها را به وضعیت آستانه منتقل کند، این حق را به رسمیت شناخته است بنابراین اگر غربیها مشکلی دارند با NPT است نه با ایران». این نکتهای است که اخیرا سیاستمداران برجسته درگیر با مساله ایران در غرب هم به آن اعتراف کردهاند. ریچارد دالتون، سفیر سابق آمریکا در ایران به همراه سفرای سابق 5 کشور اروپایی دیگر روز 19 خرداد 1390 (9 ژوئن 2011) مقالهای در روزنامه گاردین نوشتند و در آن تاکید کردند که هیچ قانونی رفتن به آستانه را برای ایران ممنوع نمیکند. در این مقاله آمده است: «اکثر کارشناسان حتی در اسرائیل عقیده دارند ایران مایل است تبدیل به کشوری شود که در وضعیت آستانه ایستاده است. معنای وضعیت آستانه این است که به لحاظ فنی توان ساخت سلاح هستهای را داشته باشد اما آن را فعلا نسازد. باز هم، هیچ چیز در مقررات بینالمللی این موضوع را ممنوع نمیکند. چندین کشور دیگر هم یا در این وضعیت قرار دارند یا اینکه به آن نزدیک هستند و هیچکسی از بابت آنها نگران نیست».
هشدارهای هایدن و پاول
سال گذشته «وطن امروز» در سلسله گزارشاتی به نظرات مقامات ایالات متحده درباره قرار گرفتن ایران در وضعیت آستانه اشاره کرد. در آن گزارشات به اظهارنظرهای ژنرال مایک هایدن، رئیس سابق اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و ژنرال کالین پاول، وزیر اسبق خارجه این کشور اشاره شده بود.
مایک هایدن سال گذشته تاکید کرد: «ایران برنامهای برای ساخت بمب اتم ندارد». او در تبیین این گفته خود به تشریح برنامه هستهای ایران پرداخت.
ژنرال هایدن سپس تاکید کرد: «ایرانیان میخواهند به عمد خود را در یک قدمی بمب اتم متوقف کنند. این مساله برابر با داشتن بمب یا كاری تحریككننده مانند آزمایش علنی بمب اتم خواهد بود». رئیس سابق سازمان سیا که نزدیك 40 سال در سازمانهای اطلاعاتی آمریكا فعالیت كرده و آخرین سمت وی نیز مدیریت این سازمان بوده، در سخنان خود تلاش کرده اقدامات ایران برای دفاع از حقوق هستهای خود را تلاش تهران برای معامله با غرب تفسیر کند اما واقعیت ماجرا موضوع دیگری است. با توجه به پافشاری ایران برای بهرهمندی از انرژی هستهای مسالمتآمیز آن هم با استناد به پیمان منع اشاعه هستهای، بسیاری از سیاستمداران و شخصیتهای آمریکایی به این نتیجه رسیدهاند که به هیچ طریقی نمیتوانند در روند هستهای شدن ایران مانع ایجاد کنند. از اینرو به این نتیجه رسیدهاند که باید با ایران وارد تعامل شوند و بهزعم خود کشور را در آستانه دستیابی به بمب اتم نگه دارند؛ موضوعی که وزیر اسبق خارجه آمریکا نیز همان موقع به آن اشاره کرد. کالین پاول که سابقه 18 سال فعالیت سیاسی و دهها سال كار نظامي در سطح بالا در کابینه آمریکا را در کارنامه خود دارد، در گفتوگو با برنامه «Meet the Press» شبکه تلویزیونی NBC آمریکا، پس از تاکید بر بیاثر بودن تحریمها، به دولت آمریکا پیشنهاد داد ایران هستهای را بپذیرد اما در عین حال تلاش کند ایران را از ساخت بمب اتم بازدارد. پاول گفته بود: ایران هستهای باید در نقطه آستانه متوقف شود و آمریکا ایران را در همین وضعیت به رسمیت بشناسد چراکه یک ایران هستهای فاقد بمب اتم، برای ایالات متحده آمریکا هزاران بار بهتر از ایران هستهای دارای بمب اتم است.