سید محسن خادمی: شايد در نگاه اول تصور شود عملكرد ماه‌هاي اخير اردوغان در اقدامات نمايشي مثل سفر خانوادگي به سومالي و آفريقا، موضعگيري عليه اسرائيل و ... برخاسته از روحيه اسلامي او است، در حالي كه به سادگي مي‌توان با چينش مواضع و اقداماتش از استرس فراوان حاكميت تركيه آگاه شد. مواضع معتدل و دور از جنجال حاكميت تركيه در سال‌هاي گذشته يكباره در ماه‌هاي اخير بشدت احساسي و متناقض شده و دليل آن را مي‌توان در چند عنوان تحليل كرد. به نظر من نخستین دليل اين سرعت‌گيري تركيه - و به نمايندگي از حاكميت نظامي آن اردوغان- در ورود به حاشيه‌هاي منفي و مثبت جهان، واهمه غرب از سرايت انقلاب‌هاي مردمي منطقه به كشورهاي مسلمان شمال ايران از جمله تركيه و آذربايجان است و به نظر مي‌رسد اين هراس از انقلاب در تركيه به خوبي به حكومت آن منتقل شده است. وجه اشتراكي كه ميان مردم تركيه و احمدي‌نژاد در موضوع ستيز با اسرائيل وجود دارد، مي‌تواند مقدمه خيزشي سراسري در تركيه عليه حكومت باشد. اگرچه ظاهرا مواضع حاكميت تركيه ضد اسرائيلي است اما عملا ارتباطات نظامي و اقتصادي اين كشور با اسرائيل با اين رويكرد معارض است. از طرفي ممنوعيت حجاب و اداره نظامي اين كشور همانطور كه بر ما پوشيده نيست، بر مردم خود آن كشور هم پوشيده نيست. همچنين مسلماني در قرن 21 منشعب از تفكرات امام (ره) و انقلاب اسلامي مصادف با آمريكا و اسرائيل‌ستيزي و استقلال‌خواهي است كه مردم تركيه نيز طبيعتا علاقه‌مند به مسلمان زيستن هستند. در نتيجه بسترهاي انقلاب اجتماعي در تركيه عليه نظام لائيك وجود دارد. حالا تصور كنيد وقتي تابوي سقوط نظام‌هاي غيراسلامي و همكار غرب در سركوب احساسات و بروزهاي اسلامي شكسته شود و كسي چون حسني مبارك در قفس وارد محكمه شود، چه احساسي براي حاكمان تركيه ايجاد مي‌شود. در همين زمينه قطع ارتباط تركيه با سوريه هم از 2 جهت قابل تحليل است؛ فرافكني اين استرس به آن طرف مرزهاي تركيه و ايجاد تصوير يك حاكم خائن از بشار اسد براي مردم تركيه، اولا احساسات انقلابي مردم تركيه را كمي تسكين مي‌دهد و ثانيا آنان را از اين جهت كه حاكمانشان ظلم‌ستيز هستند آرامش مي‌بخشد. دقت كنيد حركت‌هايي چون سفر به سومالي، ليبي، تونس و مصر و حتي طرح موضوع رهبري تركيه در جهان اسلام در همين‌راستاست وگر نه خود اردوغان و مديريت نظامي تركيه خوب مي‌دانند اين ترفند حتي با تبليغات فراوان، پيش از استقرار سامانه موشكي آمريكا نيز در اين كشور مورد اقبال افكار عمومي مسلمانان قرار نمي‌گرفت، چه برسد بعد از آن! به نظر این قلم، چپ و راست زدن و نوسانات عجيب و غريب سياسي اردوغان ريشه در ترس عجيبي دارد كه در بدنه نظام لائيك حاكم شده و نگران است اين قيام‌ها از قلب استانبول و آنكارا
سر بر بياورد و مجسمه آتاتورك هم سرنوشت تصاوير قذافي را پيدا كند. پيچيدن به پاي سوريه و قطع رابطه، انفعال- بخوانيد بعضا حمايت- برابر پژاك براي سرگرمي و باج‌خواهي از ايران، سفرهاي انقلابي به آفريقا و در مقابل استقرار سامانه موشكي آمريكا، دعوت مصر به تدوين قانون اساسي لائيك و از طرفي ادعاي رسانه‌هاي حامي او براي رهبري جهان اسلام، شايد هر كدام به تنهايي يك تحرك سياسي محسوب شوند اما با چينش كنار هم بيانگر احساس اضطرار تركيه در شرايط كنوني هستند.