زهرا قزیلی: چند سالی است که فصل تابستان با ماه رمضان همزمان شده است اما پیوند خوردن فصل تابستان با ایام روزه‌داری منافاتی با تفریح و تغذیه خوراک فرهنگی ندارد. به همین جهت از سال 88 اجرای طرح «افطار تا سحر» در دستور کار معاونت امور سینمایی (وقت) قرار گرفت. ریزش مخاطب و کم‌شدن اقبال علاقه‌مندان به هنر هفتم برای رفتن به سینما در آن سال‌ها نیز وجود داشت و معاونت امور سینمایی ارشاد برای آشتی دادن مخاطبان با سینما و استفاده درست مخاطبان از اوقات پس از افطار طرح جدیدی را ارائه داد. اجرای طرح «افطار تا سحر» که بعدها نام آن به «اذان تا اذان» تغییر یافت در اولین گام‌های خود از سوی مخاطبان مورد توجه قرار گرفت. در سالهای ابتدایی اجرای طرح، تعامل خوبی میان معاونت امور سینمایی (وقت) و سازمان صدا و سیما صورت گرفت و تبلیغات وسیعی برای اجرای طرح انجام شد. این امر باعث شد مخاطب به خوبی از چگونگی اجرای طرح آگاه شده و ساعات فراغت خود را با حضور در سالن‌های سینما شاهد آثار فرهنگی باشد. در برخی سالن‌های سینمایی (از جمله پردیس آزادی، آفریقا و...) افطار مختصری به همراه حضور عوامل فیلم‌ها به همت تهیه‌کنندگان و پخش‌کنندگان ارائه می‌شد که همین امر نیز باعث رونق سالن‌ها و حضور مردم در سالن‌های سینما می‌شد.
موفقیت طرح در سال اول باعث شد تهیه‌کنندگان اقبال خوبی برای اکران فیلمشان در این بازه زمانی داشته باشند در حالی که در سالهای قبل ماه مبارک رمضان زمان سوخته برای اکران فیلم‌ها بود و هیچ‌یک از صاحبان فیلم‌ها علاقه‌ای به اکران فیلم در ماه رمضان نداشتند زیرا مطمئن بودند مخاطب در طول روز به سالن سینما نخواهد آمد و فیلم با شکست تجاری مواجه می‌شود. موفقیت طرح در سال اول نوید خوبی برای سینمای ایران و گیشه بود. در سال 89 با نمایش فیلم‌های قدیمی سینمای ایران موفقیتی مضاعف برای طرح «افطار تا سحر» شکل گرفت. مخاطب از فیلم‌های قدیمی هم استقبال کرد و طرح با موفقیت پیش رفت اما رفته رفته سینمای ایران خوراک خوبی برای طرح «اذان تا اذان» تامین نکرد و این طرح مانند سالهای اولیه مورد توجه قرار نگرفت. فیلم‌هایی که درخور ماه مبارک رمضان باشد و بتواند نیاز فرهنگی بیننده را در این ماه تامین کند در سینماها اکران نشد و این طرح با شکست در چهارمین سال اجرا (91 ) همراه شد. بسیاری از کارشناسان، این شکست را به تحریم حوزه هنری و همکاری نکردن سینماهای شاخص تهران با صاحبان فیلم‌ها مربوط دانستند اما این نکته حائز اهمیت است که چرخه سینمای ما نباید از حرکت بایستد، خانواده‌ها حتی در ماه معنوی چون رمضان نیاز به تفریح و سرگرمی دارند و باید متولیان امر به این نکته توجه کرده با ارائه فیلم‌هایی که در خور شأن و منزلت این ماه باشد، اوقات خوبی برای خانواده‌ها فراهم آورند. در سالهای آغازین انقلاب اسلامی و حتی تا اواخر دهه 70 همه چیز با فرارسیدن ماه رمضان تحت‌الشعاع قرار می‌گرفت و بسیاری از فعالیت‌های مثبت فرهنگی تعطیل می‌شد. به تدریج متولیان فرهنگ و هنر به این نتیجه رسیدند که باید با برنامه‌های مناسب نیاز به سرگرمی و اوقات فراغت خانواده‌ها را تامین کنند.
مساله افت فروش سینماها در روزهای ماه رمضان به دلایل طبیعی همچون روزه‌داری و موارد دیگر چون تعطیلی بوفه سالن‌ها در طول روز بویژه در این چند سال و همزمانی با فصل تابستان امری طبیعی است. بنابراین تمهیداتی چون طرح افطار تا سحر و نیم‌بها‌بودن بلیت سینماها نقش اساسی در جبران این وضع و جذب مخاطب دارد اما به شرط آنکه تعامل درستی میان تمام ارگان‌ها صورت گیرد و سازندگان آثار هم خوراک خوبی برای اوقات فراغت مخاطبان خود داشته باشند. طرح وقتی با شکست مواجه شد که از یکسو ارگان‌ها و نهادهای فرهنگی با هم تعامل درستی نداشتند و از سوی دیگر خوراک مناسبی برای سینماها وجود نداشت. مخاطب در این شرایط ترجیح می‌دهد اوقات فراغت خود را با حضور در خیابان‌ها یا رفتن به اماکن عمومی پر کند تا وقت خود را در سالن سینما بگذراند. می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب هم فیلم‌هایی متناسب با حال و هوای این روزها را روانه سینماها کرد و هم آثار شاد با ظرفیت فروش بالا را اکران کرد تا بتوان مخاطب گریز پا را دوباره به سالن‌ها دعوت کرد. امسال این طرح در سالن‌های متقاضی اکران «اذان تا اذان» اجرا می‌شود اما با سالهای گذشته تفاوت دارد. در سالهای گذشته به‌‌دلیل شکست طرح «اذان تا اذان» علاقه صاحبان فیلم‌ها برای اکران فیلم در ماه مبارک رمضان کاهش یافت و کسی حاضر نبود فیلمش را در این ماه اکران کند اما امسال تهیه‌کننده و پخش‌کننده فیلم سینمایی «ردکارپت» ساخته رضا عطاران این ریسک را به جان خریدند و در شرایطی که جام جهانی فوتبال در کشور برزیل در حال برگزاری بود و ماه مبارک رمضان هم آغاز شده بود فیلم را از 5 تیرماه روانه سینماها کردند. حضور این فیلم در سالن‌های سینما توانست نظر مخاطب را به خود جلب کند و در نتیجه به فروش دیگر فیلم‌ها هم کمک کند. علاوه بر این اکران فیلم‌های خاطرهانگیز و محبوب سالهای گذشته در دستور کار برگزارکنندگان طرح قرار گرفت اما نکته‌ای را نباید از قلم انداخت و آن اینکه فیلمسازانی مانند مجیدی، حاتمی‌کیا، محمدعلی سجادی، یدالله صمدی، امیر قویدل و کیانوش عیاری هم فیلم‌های خاطرهانگیز بسیاری در کارنامه کاری خود دارند که برای مخاطب جذاب است که در طرح امسال متاسفانه قرار نگرفتند.
امسال علاوه بر فیلم‌های خاطرهانگیز، فیلم‌هایی که در زمان اکران مورد توجه مخاطب بودند هم در طرح جای گرفتند و برای آن دسته از مخاطبانی که فیلم‌های اکران نوروز را نتوانستند دنبال کنند یا علاقه به دیدن مجدد فیلم‌های اکران نوروزی در سالن‌های سینما دارند نیز فرصتی فراهم شد تا این فیلم‌ها را در سالن‌هایی که طرح «اذان تا اذان» در آن به اجرا درمی‌آید، ببینند. برای درست اجرا شدن یک طرح آن هم در حوزه فرهنگ نیاز به بازوهای اجرایی است؛ در سال اول اجرای طرح، رسانه ملی تبلیغات گسترده‌ای برای این طرح انجام داد و فیلم‌هایی که به نمایش درآمدند هم قابلیت داشتند تا مخاطب را به سینما بکشانند اما در سالهای بعد به دلیل ضعف فیلم‌ها رسانه ملی هم از تبلیغ این طرح امتناع کرد. امسال تبلیغات رسانه ملی نسبت به سالهای گذشته برای فیلم‌ها بیشتر شده است و این نوید را می‌دهد که این طرح بتواند موفق عمل کند. اتفاق خوشایندی که امسال رخ داده است اکران فیلم «اینجا شهر دیگری است» بوده که درباره صدر اسلام است و بخشی از تاریخ پس از ضربت خوردن حضرت علی (ع) را به نمایش می‌گذارد. این فیلم با حال و هوای شب‌های قدر و ماه مبارک رمضان هم همخوانی دارد و می‌تواند در جذب مخاطبان در این ماه موفق عمل کند. در این نوشتار باید اقبال مردم از اکران فیلم‌های خاطرهانگیز در سالهای گذشته و بویژه امسال را نیز مورد توجه قرار دهیم. طرح اکران فیلم‌های خاطرهانگیز از سال دوم اجرای طرح آغاز شد و در ابتدا در تعدادی از سینماها اجرا می‌شد اما در سالهای بعد محدودتر بود. امسال فیلم‌های خاطرهانگیز تنها در پردیس ملت و در سالن Vip این پردیس به نمایش درمی‌آیند. امسال این طرح منسجم‌تر انجام شده و به سه هفته فیلم تبدیل شده است؛ هفته فیلم‌های تقوایی، مهرجویی و زنده‌یاد علی حاتمی. در هفته اول فیلم‌های تقوایی به نمایش در آمد. درباره اجرای طرح، اقبال مردم از فیلم‌های خاطرهانگیز و هدف از برگزاری این هفته‌ها با
سید هادی منبتی، مدیرعامل تصویر شهر گفت‌وگویی کوتاه انجام دادیم.
تولید فیلم در سینما سیرنزولی دارد
وی درباره اقبال مخاطبان به فیلم‌های خاطرهانگیز گفت: توجه مخاطبان نسبت به سال گذشته بهتر است. البته سال گذشته نیز اقبال مخاطبان متوسط رو به بالا بود. توجه مخاطبان به فیلم‌هایی که بیش از 2 دهه از زمان نمایش آنها می‌گذرد نشان می‌دهد صنعت سینمای ایران در تولید فیلم و توجه به نیاز مخاطبان سیر نزولی داشته است. هنوز فیلمسازان رگ خواب مخاطب را نمی‌دادند و علت رکود سینماهای ما به تولیدات سینما بازمی‌گردد که باب طبع مخاطب نیست و همخوانی با زندگی و شرایط اجتماعی مخاطب ندارد.
وی در ادامه هدف از نمایش فیلم‌های خاطرهانگیز در سینماها را اینگونه تشریح کرد: با نمایش این فیلم‌ها علاوه بر اینکه قصد داریم برای مخاطبان با نمایش فیلم‌هایی که در سالهای گذشته ساخته شده ایجاد خاطره کنیم و فضای جذابی را برایشان فراهم کنیم قصد داریم گوشزدی باشد برای هنرمندان در عرصه تولید. علاوه بر تجدید خاطره، هنرمندان باید به این نکته توجه کنند که چگونه این فیلم‌ها توانستند ماندگار باشند و برای مخاطب ایجاد خاطره کنند. مخاطبی که این فیلم‌ها را می‌تواند در شبکه خانگی ببیند با اشتیاق به سالن سینما می‌آید و فیلم را در سالن دنبال می‌کند. باید ببینیم چه جذابیتی این فیلم‌ها دارند که پس از گذشته 2 دهه از تولید آنها مورد توجه مخاطب قرار می‌گیرند. امیدواریم نمایش فیلم‌های خاطرهانگیز در رشد کیفیت تولیدات سینما موفق عمل کند. مدیر پردیس ملت در ادامه درباره نمایش فیلم‌های خاطرهانگیز تنها در پردیس ملت گفت: سالهای گذشته در پردیس آزادی و برخی سالن‌ها فیلم‌های خاطرهانگیز اکران می‌شد اما امسال در پردیس ملت متمرکز شد. ما مانند دیگر فیلم‌های اکران‌شده سالن Vip پردیس را در اختیار فیلم‌ها قرار دادیم که از ساعت 15:30 آغاز سانس است و بعد از 12 شب هم به صورت نیم‌بها در خدمت علاقه‌مندان هستیم. وی درباره اقبال مخاطبان از این طرح گفت: خوشبختانه بیش از دو‌سوم سالن پر است. در هفته فیلم آقای تقوایی فروش اینترنتی نگذاشتیم اما برای فیلم‌های آقای مهرجویی که از شب گذشته آغاز شده است 2 ردیف آخر را فروش اینترنتی خواهیم داشت.
منبتی درباره اقبال مردم از طرح اذان تا اذان در سال جاری گفت: سالهای گذشته که این طرح دچار شکست شد به‌دلایل مختلف بود؛ نداشتن فیلم خوب، تبلیغات مناسب از سوی تلویزیون صورت نگرفت، تعامل میان نهادها درست انجام نشد و اینکه اکران ماه مبارک اکران سوخته به شمار می‌آید اما امسال به دلیل اکران به موقع «ردکارپت» شرایط این طرح متفاوت و اقبال مردم بهتر شد. اگر فیلم «ردکارپت» در این زمان اکران نمی‌شد سینماها دچار رکود خیلی بدی می‌شدند. بار نمایش سالن سینما بردوش «رد کارپت» است و 75 درصد مخاطبان سینما را به خود اختصاص داده.
امسال همانگونه که بسیاری از کارشناسان و صاحبان سینما اذعان دارند اکران به موقع «ردکارپت» سینما را یک بار دیگر همانند اکران به موقع «معراجی‌ها» از ورطه شکست نجات داد. اگر در سالهای آتی سازندگان آثار و صاحبان فیلم توجه ویژه‌ای به ماه مبارک رمضان داشته باشند، با تعامل درست مدیران فرهنگی از جمله وزارت ارشاد و رسانه ملی و اتخاذ تصمیماتی درست و اصولی دوباره شاهد رونق سینماها در اوقات خوش معنوی افطار تا سحر خواهیم بود. تجربه‌ای کم‌نظیر و لذتبخش که هم باعث شور و نشاطی جمعی می‌شود و هم رونق فروش سینماها را فراهم می‌کند که در صورت عملکرد درست می‌تواند در دیگر وقت‌های سال هم مورد امتحان قرار گیرد.