گروه اجتماعی: این روزها پای صحبت قدیمی‌ترها که می‌نشینیم و خاطرات دوران خواستگاریشان را گوش می‌کنیم، پس از لبخند زدن به ریختن چای روی پای آقای داماد، شوکه می‌شویم از نوع تعیین مهریه پدربزرگ و مادربزرگ‌ها و حتی پدر و مادرانی که به شاخه نبات و یک جلد قرآن مجید یا مبالغی کم از پول یا سفر حج بسنده می‌کردند و زندگی خود را با مهر و محبت آغاز می‌کردند، نه با چشم و همچشمی و مادی‌گرایی.اما برای جوانان امروز دیگر این رسوم به همان خاطره تبدیل شده است و حتی کار از شترمرغ زنده، قو، طاووس، یک خرمن پوست پیاز، یک تن شقایق و سکه به میزان سال تولد گذشته است. اکنون دیگر صحبت از ارتفاع دماوند و هیمالیا، فاصله تهران تا لندن و زمین تا ماه است. کارشناسان معتقدند این موارد نشان از مهارگسیختگی و بی‌سر و سامانی این پدیده دارد.تعیین مهریه‌های بالا پدیده‌ای است که در دهه اخیر میان خانواده‌های ایرانی رواج پیدا کرده در حالی که در گذشته اینگونه نبود و خانواده‌ها مهریه زیادی را برای زوجین در نظر نمی‌گرفتند زیرا باور داشتند مهریه عاملی برای خوشبختی نیست اما متاسفانه امروز تعیین مهریه در اغلب ازدواج‌ها بر اساس نظر دختر و پسر انجام می‌شود و خانواده‌ها فقط نقشی نمادین دارند.در این میان کارشناسان نظر دیگری دارند. آنها معتقدند امروز تعیین مهریه بر اساس چشم و همچشمی و رقابت و به منظور پز دادن در میان دوست و آشنا انجام می‌شود در حالی که این تلقی به هیچ‌وجه درست نیست.آسیب‌شناسان اجتماعی بر این باورند که تعیین مهریه‌هایی مانند ارتفاع قله هیمالیا و دماوند از نگاه رفتارشناسی، بیانگر فاصله گرفتن از باورهای ارزشی، معیارهای دینی و حتی موازین ملی و فرهنگی است.
مهریه‌های غیرمتعارف نشانه عدم تعادل رفتاری
مجید ابهری، پژوهشگر و آسیب‌شناس اجتماعی در این باره می‌گوید: تعیین مهریه و در نظر گرفتن سکه به ارتفاع قله دماوند و قله هیمالیا و فاصله تهران تا لندن و زمین تا کره ماه و... موجب شگفتی، حیرت و تاسف تحلیلگران اجتماعی شده است.این متخصص علوم رفتاری تاکید کرد: رقابت غیرمنطقی بین دختران یک فامیل، خانواده یا دوستان و همکلاسی‌ها موجب شده اینگونه رفتارهای غیرمتعارف در جامعه روند افزایشی پیدا کند.به گفته ابهری، عدم آموزش مهارت‌های زندگی، فاصله بین‌نسلی و عدم تفاهم والدین با فرزندان موجب شده جوانان کمتر نظریات والدین را در فرآیندهایی مانند تعیین مهریه بپذیرند و به کار ببندند.استاد دانشگاه شید بهشتی به پژوهش میدانی انجام شده توسط گروه آسیب‌شناسی بنیاد علوم رفتاری اشاره کرد و افزود: بر اساس این پژوهش که میان زوج‌های جوان از ابتدای سال 88 تا پایان سال 89 انجام شد، 85 درصد زوجین در حال طلاق دارای مهریه‌های سطح بالا بودند.وی گفت: این واقعیت نشان‌دهنده یک حقیقت تلخ است و آن اینکه میزان مهریه هیچگونه دلیلی برای دوام زندگی نبوده و در کنار مهریه، نظام و مدیریت رفتاری برای یک زندگی موفق از ضرورت‌های اساسی است.
نگاه تجاری زنان به مهریه اشتباه است
رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران نیز در این باره به مهر گفت: گاهی مواقع چشم و همچشمی، رقابت و... موجب می‌شود در تعیین مهریه معیارها و میزان آن تغییر کند طوری که مدتی است میزان مهریه‌ها نیز نسبت به گذشته تغییر و افزایش چشمگیری داشته است. موسوی‌چلک افزود: افراد زندگی مشترک را شروع می‌کنند که بتوانند به آرامش و تعالی برسند همان چیزی که دین اسلام نیز به آن تاکید کرده، به همین دلیل قطعا مهریه‌های بالا نمی‌تواند عامل تضمین برای رسیدن به این سعادت باشد ضمن اینکه بالا بودن مهریه به معنای عشق و علاقه نیست و شاید نشان عدم علاقه باشد.وی درباره علت افزایش مهریه‌ها گفت: دلایلی مانند بالا رفتن آمار طلاق و مشکلات اقتصادی در تامین هزینه‌های زندگی بعد از طلاق موجب شده به نوعی این نوع نگاه‌ها در زندگی زنان تقویت شود، در حالی که در نهایت جایی که جان در عذاب باشد دیگر هیچ سکه و مادیاتی کارگشا نیست.این کارشناس آسیب‌های اجتماعی تاکید کرد: از سوی دیگر اگر هم به دلیل مشکلات زیاد و عدم تفاهم حتی زیر یک سقف زندگی کنند قطعا آن آرامش را نخواهند داشت.به گفته وی، هیچ مهری بالاتر از صداقت، گذشت و احترام نیست چنانچه صداقت و گذشت در زندگی باشد آنوقت بهترین عامل ثبات محسوب می‌شود.موسوی‌چلک تاکید کرد: نگاه تجارت‌گونه و صندوق ضمانت‌گونه زنان به مهریه بزرگ‌ترین خطایی است که در زندگی وجود دارد.در هر حال واقعیت این است که امروزه با افزایش میزان مهریه در جامعه روبه‌رو هستیم و گویا خانواده‌ها فقط به فکر مطرح شدن در میان دوستان و آشنایان خود هستند و به خوشبختی فرزندانشان نمی‌اندیشند.به نظر می‌رسد مسؤولان باید با ارائه آموزش‌های لازم به خانواده‌ها و جوانان در آستانه ازدواج فکری برای از بین بردن این تفکرات غلط کنند و از سویی دیگر نمایندگان مجلس نیز با تصویب قوانین بازدارنده مقابل افزایش بی‌رویه مهریه‌ها و به تبع آن از هم گسیختگی زندگی‌های مشترک را بگیرند. این در حالی است که تعیین سقف برای مهریه از دستور کار مجلس خارج شده و از لایحه حمایت از خانواده حذف شده است.
افزایش زندانیان به دلیل عدم توان پرداخت مهریه
از سوی دیگر روز به روز بر آمار ورودی به زندان‌ها به دلیل عدم توان پرداخت مهریه‌های نامعقول افزوده می‌شود طوری که چندی پیش مدیرعامل ستاد دیه کشور، آمار زندانیان مهریه را نگران‌کننده عنوان کرد.
سیداسدالله جولایی با انتقاد از وضعیت صعودی آمار زندانیان مهریه، از رشد یکهزار نفری در آمار زندانیان مهریه طی تنها یک سال خبر داد و افزود: طی سال 88 آمار زندانیان مهریه در کشور تنها 2 هزار نفر بود که این میزان در سال 89 به 3 هزار نفر رشد یافت.وی یادآور شد: تعداد زندانيان در سال 90 به بیش از 3 هزار نفر رسيد. بيشتر زندانيان مهريه به دليل مهريه‌هايی نامعقول نظير مهريه به ميزان سن زوجه يا مهريه‌هايی كه زمينه عقلاني ندارد، در زندان تحمل حبس مي‌كنند.