جنابعالی به عنوان مقام مسؤول در وزارت علوم بسترسازی برپایی این کرسی‌ها را چه طور ارزیابی می‌کنید؟
در یک‌سال اخیر در دانشگاه‌ها در نوع شیوه‌های برگزاری کرسی هنوز با حد مطلوب فاصله داریم. باید چند موافق و مخالف یک موضوع با حضور داوران و حضار با هم مساله‌ای را به نقد بگذارند و بصیرت‌افزایی کنند و فکر تولید کنند. قطعا حرکتی صورت گرفته اما نیاز به این است که دانشگاه‌ها و مسؤولان آن با تجربه‌ای که در یک سال پیدا کرده‌اند فعالانه وارد شوند. ما بستر را فراهم کردیم، در محتوا دخالتی نداریم و حمایت‌های خودمان را ادامه می‌د‌هیم، طوری‌که هیات نظارت معرفی شده و درخواست‌ها را پاسخ می‌دهند. این بضاعت ساختار نظام دانشگاهی است. باید توجه شود که کرسی‌های آزاداندیشی 2 وجه دارد؛ یک بخش اینکه مسؤولان در ستاد و دانشگاه‌ها بستر برگزاری را فراهم کنند که بحمدالله سال گذشته آیین‌نامه اجرایی در قالب جلسات فشرده‌ای تدوین و ابلاغ شد. طرف دیگر کار فرهنگ‌سازی است و پای کار بودن دانشجویان. به فرموده اخیر مقام معظم رهبری باید گفتمان‌سازی در این فضا صورت بگیرد که هم باید دانشجوها درگیرش شوند و هم مخاطبان کرسی‌ها و هم ستاد. ما در یک‌سال گذشته با وجود موانعی که بر سر راه بود نقش خودمان را انجام دادیم اما در برخی دانشگاه‌ها اصلا دانشجوها تقاضا و مراجعه‌ای برای برگزاری کرسی‌ها ندارند.
دلیل این منفعل بودن چیست؟
یکی از سخت‌ترین کارها تحمل و شنیدن حرف‌های دیگری و نقد صحیح است. کرسی آزاداندیشی فضایی مناسب، منطقی و عادلانه برای نقد و بررسی موضوعات است. باید بپذیریم که سابقه‌ای در کشور نداشته و زمان می‌برد که برای افراد جا بیفتد. کرسی‌های آزاداندیشی، تریبون آزاد نیست که هر فرد تنها نظر خودش را بیان کند بلکه داور و مجری برگزارکننده دارد، ملاکی برای تایید موضوع دارد و با گفت و شنود غیرعلمی تفاوت دارد. تلاش ما در سال‌اخیر این بود که به دانشجویان بفهمانیم کرسی چيست؛ همه بحث کرسی سیاسی نیست. بحث غیرعلمی نیست و فرافکنی و داد و بیداد ندارد که امری زمانبر بود. در نشست اخیر مقام رهبری با نخبگان، ایشان مواردی را عنوان فرمودند که نشان می‌دهد نخبگان علمی باید پرچمدار این کار شوند. اینکه ایشان، دانشگاه را به عنوان مکان این کرسی‌ها معرفی کردند به این دلیل است که دانشگاه محل تحقیق و پژوهش است و دانشجو به دنبال دانش بنابراین باید علمی که به دست می‌آورند را تبادل کنند.
آیا این کرسی‌ها تنها موضوعات سیاسی را پوشش می‌دهد؟
به اعتقاد من کرسی‌های آزاداندیشی باید بازویی باشد برای جنبش نرم‌افزاری علم. برخی تا بحث کرسی آزاداندیشی پیش می‌آید فکر می‌کنند تنها بر سر مسائل سیاسی صحبت می‌شود و بازار این مسائل داغ می‌شود اما باید بدانند نقد عملکرد سیاسی و اقتصادی دولت تنها بخشی از موضوع این جلسات است. ما در خیلی موارد اجتماعی، فرهنگی و... آسیب‌هایی داریم که می‌تواند موضوع کرسی‌ها باشد. خیلی موارد داریم که در میان دانشجویان شبهه وجود داشته و ابهام که می‌توان با برگزاری کرسی‌ها آن را رفع کرد. بنابراین نگاه ما باید این باشد که فضای علمی در اجرای کرسی‌ها غالب شود. تاکنون نیز از یکهزار کرسی برگزار شده برخی مباحث مربوط به هدفمندی یارانه‌ها، حقوق زنان، اسلام و غرب، علوم انسانی، عملکرد نهادهای حکومتی و... مطرح شده است. اگر این مباحث پا بگیرد خیلی از مشکلاتی که نباید به محیط خارج دانشگاه کشیده شود حل و فصل می‌شود. ما ادعا نداریم که تمام کرسی‌های برگزار شده کرسی به معنای مطلوب و ایده‌آل بوده است. در برخی دانشگاه‌ها خوب کار شد و تقدیر شدند اما برخی فعالیتی نداشتند که قطعا در رتبه‌بندی فرهنگی‌شان تاثیر‌گذار است و در تشویق‌ها و ارائه بودجه به آنها تاثیر‌گذار است. رتبه‌بندی فرهنگی هم در رتبه‌بندی کلی دانشگاه‌ها نقش دارد بنابراین ممکن است اگر به دانشگاهی بخواهیم رشته یا موارد تشویقی ارائه کنیم به دانشگاه‌های غیر‌فعال نگاه مثبت نداشته باشیم.
نحوه درخواست برگزاری این نشست‌ها چگونه است؟
در آیین‌نامه تمام موضوعات مطرح شده است. به عنوان مثال، اگر تشکل‌ها یا گروه‌های قانونی دانشجویی در چارچوب اساسنامه خود یا 3 نفر از دانشجویان یا یکی از اعضای شورای فرهنگی دانشگاه درخواست برگزاری کرسی بدهد و 3 نفر منتقد معرفی کند این موضوع بررسی می‌شود. با این حال در بخشی از آیین‌نامه لحاظ شده که اگر کسانی که پیشنهاد می‌دهند منتقد پیدا نکنند، هیات برگزاری کرسی این کار را خواهد کرد. قاعدتا اینکه تعداد 3 نفر عنوان شده برای این است که ظرفیت بحث وجود داشته باشد در صورتی که این افراد نباشند بحث یکطرفه خواهد شد. همچنین هر دانشجویی که طرح بحث طبق آیین‌نامه داشت اما از طریق دانشگاه جلوگیری شد به هیات مرکزی نظارت در ستاد اعلام می‌کند و ما پیگیری و برخورد می‌کنیم.
برنامه‌های وزارتخانه برای برگزاری فعالانه‌تر کرسی‌ها چیست؟
آیین‌نامه ابلاغی این کرسی‌ها آزمایشی بود. هم‌اکنون در حال اصلاح این آیین‌نامه هستیم و ان‌شاءالله با تایید وزیر ابلاغ می‌شود. کارگروه‌هایی برای بررسی آسیب‌ها، موانع و پیامدها و پیشنهاد‌ها در برگزاری کرسی‌ها تشکیل داده‌ایم تا در این زمینه به نتایج بهتری برسیم. در سال تحصیلی جدید نگاه ما فعالانه وارد شدن ستاد و دانشگاه‌هاست و ایجاد یک گفتمان غالب فرهنگی در دانشگاه‌ها. ما امسال معطل نمی‌شویم که دانشجو برای برگزاری کرسی آزاداندیشی به ما مراجعه کند بلکه دانشگاه‌ها را موظف می‌کنیم سالانه تعدادی کرسی آزاداندیشی برگزار کنند. این کرسی‌ها در ارزیابی و رتبه‌بندی فرهنگی دانشگاه‌ها به عنوان شاخص اصلی و اولویت خواهند بود. از سوی دیگر تلاش داریم اساتید را وارد این حوزه کنیم. کرسی آزاداندیشی نیازمند یک راهنما و مشاور است. ما می‌خواهیم دانشگاه‌ها اساتید را وارد این بحث کنند. یعنی مثل یک پایان‌نامه که استاد راهنما دارد، کرسی‌ها هم داشته باشند و کمک کنند به سمت ایده‌آل پیش برود. بنای ما بر این است که در سال جدید برخی کرسی‌های مطلوب را برای دانشگاه‌های دیگر درقالب الگو معرفی کنیم. همچنین اگر کرسی‌ها دستاورد علمی داشته باشد می‌توانیم نتایج را به چاپ برسانیم.
سخن پایانی...؟
نباید کرسی‌ها به عنوان تهدید دیده شود. این یک فرصت است که به تفکر دیگران احترام گذاشته شود و باید این دغدغه رهبری مرتفع شود. پس دانشگاه‌ها باید خودشان فعال‌تر شوند. از طرف دیگر انجمن‌ها و تشکل‌های علمی در دانشگاه‌ها از این فرصت استفاده کنند و خودشان را محک بزنند و ببینند قدرت استدلال دارند یا خیر. از همین طریق باید به هم‌افزایی علمی برسیم. برنامه ما این است که کرسی‌های الگو را معرفی و تشویق کنیم و بسته تشویقی تعریف می‌کنیم.