زاغه‌نشینی روی چاه نفت
زیبا اکبرزاده:
در حالی‌که عربستان‌سعودی بزرگ‌ترین کشور تولیدکننده نفت جهان است و اقتصاد جهانی و حرکت چرخ‌های آن وابسته به صدور این ماده حیاتی از عربستان است ولی بیش از 22 درصد جمعیت این کشور زیر خط فقر بسر می‌برند و بیش از نیمی از مردم آن فاقد مسکن هستند. در عربستان ثروت و قدرت در دست خاندان سعودی است. نگاهی به ثروت هنگفت حکومت عربستان که حاصل از فروش نفت و در حقیقت ثروت و درآمد ملی مردم این کشور است و نگاهی به شیوه هزینه کردن آن، حقایق بیشتری از خاندان سعودی را نمایان کرده و دلیل نارضایتی گسترده مردم این کشور از خاندان حاکم را به روشنی بیان می‌کند. به گزارش خبرگزاری رویترز، مبالغ تخصیص‌یافته به شاهزادگان و خاندان سعودی در سال 1996، 2میلیارد دلار بودجه این کشور را از بین برد، در حالی که برخی نزدیکان ملک‌عبدالله بن عبدالعزیز، شاه سعودی سالانه 10 میلیارد دلار از درآمد کشور را خرج خود می‌کنند. در حالی که کل بودجه عربستان در این سال بیش از 40 میلیارد دلار نبود و بنا بر اسناد منتشر شده، بیشتر مبالغ تخصیص یافته در 2 دهه گذشته فقط هزینه خاندان سعودی شده است. اسنادی که در این باره وجود دارد نشان می‌دهد نه‌تنها هزینه کردن درآمد ملی عربستان برای خاندان سعودی زیان هنگفت اقتصادی داشته بلکه انسجام اجتماعی را نیز از بین برده است. این در حالی است که بیش از نیمی از مردم عربستان برای سیر کردن شکم خود محتاج یک لقمه نان هستند. به گزارش روزنامه الوطن، خانواده‌های ساکن در استان قطيف در شرق عربستان‌سعودی در وضع اسفناکی زندگی کرده و به زاغه‌نشینی روی آورده‌اند. ابوعلي يکي از زاغه‌نشينان جزيره تاروت واقع در استان قطيف به عبدالله العوجان، مسؤول کميته بهسازي مسکن در انجمن خيريه تاروت گفت: 40 سال است در اين زاغه‌ها زندگي مي‌کنيم اما اخيرا اوضاع بسيار دشوار شده است. در فصل گرما حشرات و موش‌ها خانه‌ها را عرصه تاخت و تاز قرار مي‌دهند و در فصل سرما خانه‌ها نمي‌توانند جلوي سرما را بگيرند و رطوبت به حدي مي‌رسد که بيرون آمدن از خانه را ترجيح مي‌دهيم. بسياري از جوانان عربستاني با مشکل حادي در زمينه تامين مسکن مواجه هستند که اين امر موجب شده مقامات مسؤول با متهم کردن سرمایه‌داران بزرگ به احتکار زمين با هدف فروش آن با قيمت‌هاي نجومي در اين زمينه گام‌هايي بردارند. اخیرا مطبوعات سعودی گزارش‌های تصویری متعددی از مظاهر فقر در عربستان‌سعودی منتشر کرده‌اند و میزان فقر به جایی رسیده که یکی از اعضای خاندان سلطنتی آل‌سعود از پادشاه عربستان تقاضا کرد تلاشی همه‌جانبه و ملی را در زمینه مبارزه با فقر در این کشور نفتخیز و ثروتمند آغاز کند که 22 درصد جمعیت آن زیر خط فقر قرار دارند. امیر سعود بن منصور بن سعود، در گفت‌وگو با روزنامه الکترونیکی سبق اظهار داشت: از ملک عبدالله بن عبدالعزیز می‌خواهیم تلاشی ملی و چند هفته‌ای را در راستای مبارزه با فقر در عربستان آغاز کند.
این شاهزاده سعودی با اشاره به سفر چند سال اخیر ملک عبدالله به برخی مناطق عربستان گفت: ملک عبدالله از نزدیک اوضاع مردم را دید و به فقر موجود در این مناطق اشاره کرد. بر اساس تحقیقی که در سال 2009 درباره خط فقر در کشور عربستان انجام شد، هر سعودی که درآمد ماهانه 1600 ریال داشته باشد، فقیر به شمار می‌آید و در این میان هرکسی که درآمد ماهانه‌ای کمتر از 1200 ریال سعودی داشته باشد زیر خط فقر قرار دارد. این در حالی است که وزیر امور اجتماعی عربستان‌سعودی اعلام کرده بود، تعداد خانوارهای سعودی که در سال 2009 از کمک‌های اجتماعی استفاده می‌کردند، به 662.125 خانوار می‌رسد و اگر به طور میانگین هر خانوار را
5 نفر حساب کنیم، به این ترتیب 3.410.625 شهروند سعودی زیر خط فقر قرار دارند و این عدد قابل توجهی است. خاطرنشان می‌شود مجلس مشورتی عربستان اخیرا بر مبنای گزارش سالانه وزارت امور اجتماعی آمار فقیران این کشور را 22 درصد اعلام کرده بود. از سوی دیگر، مرکز آمار مرکزی و اطلاعات اقتصادی عربستان‌سعودی اعلام کرد این کشور از ماه ژانویه گذشته شاهد بیشترین افزایش نرخ تورم است. به گزارش پایگاه خبری اقتصادی عربستان‌سعودی (ارقام)، مرکز آمار عربستان‌سعودی اعلام کرد هزینه‌های معیشتی در عربستان در ماه گذشته میلادی (سپتامبر) افزایش قابل‌ملاحظه‌ای پیدا کرده طوری که 3/5 درصد به نرخ تورم این کشور افزوده شده است. این پایگاه خبری بدون اشاره به اینکه نرخ تورم کنونی عربستان چند است، اعلام کرد افزایش تورم در ماه آگوست 8/4 درصد بود اما در ماه سپتامبر 5/3 درصد به تورم کنونی افزوده شد. این در حالی است که عربستان در سال‌های اخیر از آغاز طرحی برای مبارزه با فقر در این کشور خبر داده بود. از نظر کار‌شناسان یکی از دلایل مهم در نا‌آرامی‌های اخیر کشورهای عربی خاورمیانه، افزایش جمعیت جوانان این کشور بوده است. بر اساس آمارهای اعلام شده، کشورهای عربی پس از کشورهای آفریقایی زیر صحرا در رتبه دوم بیکاری در جهان قرار دارند. این در حالی است که کشورهایی چون ترکیه و ایران در سال‌های اخیر تلاش‌های فراوانی برای از بین بردن مشکل بیکاری جوانان خود انجام داده‌اند و از این نظر از کشورهای عربی پیش هستند. ملک عبدالله پس از بازگشت از عمل جراحی خود به مردم سعودی وعده داد برای بهبود شرایط مالی آنها
۱۳۰ میلیون دلار کمک کند. این میزان کمک برابر با ۳۰ درصد تولید سرانه داخلی این کشور بود اما به‌رغم این تمهیدات همچنان جوانان سعودی در جست‌وجوی کار هستند. طبق این گزارش، مقامات سعودی در ماه‌های اخیر با پرداخت پول به مردم در پی این بودند تا خشم و نارضایتی مردم را فرونشانند و از کشیده شدن تنش انقلاب‌ها به این کشور جلوگیری کنند اما آمار‌ها حاکی از آن است که مقامات سعودی در این راه چندان موفق نبوده‌اند.