
هنر قالیبافی برخلاف گذشته قادر نیست معیشت مردم بویژه بافندگان گلستانی را تامین کند، حالا نبود هنرمندان قالیباف و امکانات باعث شده این صنعت از عرصه رقابت بویژه در بازار جهانی عقب بماند. به گزارش مهر، قالیبافان یکی از تولیدکنندگان ضعیف و کمدرآمد جامعه هستند که نبود منابع مالی مناسب آنها را نسبت به ادامه فعالیت در این هنر بیرغبت کرده است؛ کمتوجهی مسؤولان برای تقویت این بخش و نبود تسهیلات مالی مورد نیاز، کمبود مواد اولیه مرغوب و ارزان، مشکلات بخش رنگ و رنگرزی و دستمزد کم هنرمندان بافنده از جمله دلایل کمرونق شدن این هنر در استان است. به اعتقاد برخی کارشناسان، ضعیفترین حلقه و بخشی که در زنجیره تولید تحت فشار قرار گرفته، بافندگان فرش هستند، همچنین آنها یکی از دلایل کمرنگ شدن هنر قالیبافی در کشور بویژه در گلستان را کمتوجهی به میزان درآمد مالی هنرمندان صنعت فرش میدانند. یک تولیدکننده و بازرگان فرش، از نبود مواد اولیه مرغوب در استان ابراز نارضایتی کرد و گفت: «تعداد بافندگان در استان زیاد است اما نبود مواد اولیه در گلستان باعث شده این کالای هنری به قیمت مناسب در بازار خریداری نشود به همین دلیل در این حوزه بافندگان به صنعت قالیبافی رغبتی نشان نمیدهند. زلیخا عادلی در گفتوگو با مهر خواستار ایجاد نظام عرضه و فروش مواد اولیه مرغوب در استان شد و افزود: «انتظار میرود مسؤولان بر تولید مواد اولیهای که به تولیدکنندگان ارائه میشود نظارت بیشتری داشته باشند و از استفاده از الیاف نامرغوب جلوگیری کنند چراکه بخش عمدهای از این کالای هنری به خارج از کشور صادر میشود.» وی با گلایه از نبود حمایت مالی برای بافندگان و تولیدکنندگان، گفت: «متاسفانه هیچگونه حمایت اصولی و پایدار در قالب سیاست مشخص از تعاونیهای فرش روستایی و شهری و قالیبافان وجود ندارد.» وی نبود صندوق یا نهادهای مالی حمایتی تخصصی از بافندگان فرش را یکی از دلایل کمرونق شدن این صنعت در استان دانست و اذعان داشت: « نیاز است مسؤولان مربوطه با حمایت مالی از این قشر زحمتکش انگیزهای برای تولید دوباره با کیفیت بالا ایجاد کنند.» عادلی کمبود اطلاعات تولیدکنندگان از نیازهای بازار و عدم تطابق تولید با سلیقه مصرفکننده را یکی از دلایل عقب ماندن ایران از رقبای دیگر در بازار جهانی دانست و اظهار کرد: «نیاز است جلسات توجیهی در قالب کارگاههای آموزشی برای بافندگان برگزار شود تا آنها از سلیقههای بازار مطلع شوند.» وی نبود طرح مدون برای استحصال مواد اولیه رنگرزی گیاهی را یکی از دلایل پایین بودن کیفیت فرش اعلام کرد و گفت: «کمبود کارگاههای رنگرزی شیمیایی و گیاهی در استان نیز یکی دیگر از مشکلات است زیرا گاهی اوقات ناچاریم الیاف را برای رنگرزی به خارج از استان ارسال کنیم که این هم هزینههای خودش را دارد.» در ادامه یک کارشناس فرش در توضیح مشکلات تولیدکنندگان فرش به مهر گفت: «وقتی در زنجیره ارزش، تمام حلقهها بهخوبی تعریف شوند و با هم متحد باشند ارزش افزوده زنجیره بالا میرود و همه سود میبرند.» مرتضی انوشه افزود: «یکی از دلایل اصلی مهجور ماندن صنعت قالیبافی، مشکلی است که در زنجیره ارزش محصولات وجود دارد.» وی در ادامه گفت: «هنگامیکه این حلقهها به یکدیگر فشار میآورند، طبیعتا ضعیفترین حلقه زنجیره اولین حلقهای است که از هم متلاشی میشود؛ در بحث تولید فرش ضعیفترین حلقه و بخشی که تحت فشار قرار گرفته، بافندهها هستند.» وی با تاکید بر یافتن بازار و بازاریابی برای این هنر در بازارهای داخلی و خارجی، گفت: «برای حلقههایی که ارزشآفرینی بیشتری دارند بویژه فرش در مباحث مربوط به بازار و بازاریابی کمتر فعالیت کردهایم.» این مدرس دانشگاه هنر با بیان اینکه امروز در دنیا بیشترین تمرکز در حلقههای زنجیره ارزش روی حلقه بازاریابی است زیرا ارزش افزوده بیشتری دارد، گفت: «بازاریابی بویژه درباره فرش که بهعنوان یک محصول هنری و مبتنی بر سلیقه است، از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است. وی قیمت تمامشده فرش ایرانی را در بازار جهانی در مقایسه با کشورهای رقیب بیشتر دانست و افزود: «متاسفانه قیمت تمامشده ایران برای خریداران اندکی بالاتر از قیمت عرضه این کالا در سایر کشورهای تولیدکننده است به همین دلیل کشورهای رقیب بازار ما را گرفتند و این فشار به ضعیفترین حلقه تولید که همان تولیدکننده است وارد میشود.» مرتضی انوشه گفت: «فرش یک کالای هنری است و زمانی که تولیدکننده دستمزد بسیار پایینی دریافت میکند احساس شأن و شخصیت نمیکند بلکه احساس حقارت درونش پرورش پیدا میکند و به تبع آن مطمئنا محصولی که تولید میکند محصول حقیری خواهد بود.» وی یادآور شد: «بافندهای در قم که مترمربعی 5 میلیون تومان دستمزد برای بافت فرش میگیرد به قدری احساس افتخار میکند که نمیتواند محصول ضعیفی بیرون بدهد و نتیجه آن شهرت فرش دستباف قم میشود». این مدرس دانشگاه هنر اعلام کرد: «دریافت دستمزد پایین منجر به کمکاری، خلوتبافی و در نهایت تولید محصول نامرغوب میشود. اگر این فرد در زنجیره تولید، ارزش منصفانهای نصیبش شود هرگز سرنوشت محصول هنری این منطقه به تاریکی نخواهد رفت».