هوای غیر
ما تاکنون در این سلسله نوشتار بسیار از هوای نفس سخن گفته‌ایم و مناسب می‌دانیم که هوای نفس را تعریف کنیم؛ «هوای نفس یعنی هوای غیر در دل داشتن. خودخواهی و غفلت از خدا» [صحیفه امام 13/194] و میزان در شناخت هوای نفس آن است که سد از راه حق و طریق خداست [حضرت امام خمینی، چهل حدیث، ص: 174]، با این ملاک مرز هوای نفس از غیر آن روشن می‌شود، یعنی مشخص می‌شود چه چیزی هوای غیر است و چه کاری برای خداست اما برای اینکه توضیح دقیق‌تری داده باشیم، مختصری توضیح می‌دهیم.
ما در زندگی دنیوی خود ناچار از برخی کارها هستیم، ناچاریم به کار و کاسبی، ازدواج و همسرداری و تربیت اولاد، نشست و برخاست با فامیل و دوستان، خورد و خوراک و خواب بلکه بالاتر؛ وظایف سنگین مدیریتی و کارگزاری نظام مقدس اسلامی در قوای سه‌گانه یا قوای نظامی و غیر آنها و از این امور گریزی نیست. چه بسا درگیر جنگ و نزاع می‌شویم، می‌کشیم و کشته می‌شویم، چه بسا درگیر جنگ‌های بزرگ اقتصادی و فرهنگی با دشمن می‌شویم و ناچاریم به کسب ثروت فراوان ومقابله با برنامه‌های ضددینی و ضداخلاقی آنها. ماموریت‌های اطلاعاتی و انتظامی داریم که بسیار سخت است و ورود به عرصه‌هایی است که اگر دقت نکنیم، لغزشگاه‌های ما می‌شود، در اینگونه موارد که ظاهر آنها غوطه‌ور شدن در دنیاست، چه باید بکنیم؟ ترک کنیم و خلوت‌گزینی و گوشه‌نشینی اختیار کنیم که نظام زندگی اجتماعی مختل می‌شود و جامعه ما ضربه می‌خورد و بالاتر اینکه نظام اسلامی از خدمتگزاران لایق تهی می‌شود، یا وارد صحنه زندگی دنیوی شویم؟ چگونه و به چه حالت؟ اینجاست که تعیین مرز «هوای غیر» که باید کشت و سرکوب کرد و «هوای یار» که باید تقویت شود، روشن می‌شود.
یک ملاک روشن و کلی وجود دارد و آن اینکه اگر در این امور و کارها مطلوب و مقصود ما خدا باشد و همه این کارها را برای خدا و انجام دستورات الهی انجام دهیم، این هوای غیر نیست بلکه خداست. اما اگر خود این کارها مقصود و مطلوب ما باشد، هوای غیر است. برای نمونه اگر ازدواج برای این باشد که تجرد دامگه شیطان است و با ازدواج دینمان حفظ می‌شود، تقوایمان تقویت می‌شود و نسل مسلمانان و شیعیان صالح حفظ شده و گسترش می‌یابد که همگی مطلوب خداست و مطابق دستور خداست، به شرط اینکه این امور برای خدا باشد، انجام این امور، می‌شود کار برای خدا
«اِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ الله» «در حقیقت صرفاً برای خدا شما را خوراک می‌دهیم» [انسان: 9]. دقت کنیم که در همه کارها، ملاک عمل برای وجه‌الله است، آن هم حقیقتاً و از روی صدق، نه تصنیعی و مصنوعی که فرمودند: «اخْلِصِ الْعَمَلَ فَإِنَّ النَّاقِدَ بَصِير» [اختصاص شیخ مفید، از وصایای لقمان به فرزندش، ص: 341] «عمل را [برای خدا] خالص گردان زیرا سنجیده عمل بصیر و آگاه است.» پس مرز و ملاک خیلی روشن است: انجام کارهای دنیوی که لازمه حیات دنیوی است برای حفظ نفس است که اینها هوای غیر است، یا لوجه‌الله که این هوای خداست. کدام؟ این به نیت خودمان بازمی‌گردد و هرکس به درون خود آگاه‌تر است.