گروه سیاسی:
احتمال اینکه یوکیا آمانو ارزیابی مدنظر آمریکا از ماهیت برنامه هستهای ایران را در گزارش ماه آینده خود ارائه نکند، جدی شده است. منابع غربی در 2 هفته گذشته گفته بودند احتمال دارد آمانو تحت فشار آمریکا در گزارش خود که روز 7 نوامبر (16 آبان) منتشر خواهد شد اعلام کند آژانس به این جمعبندی رسیده است که برنامه هستهای ایران دارای ماهیت نظامی است. این منابع تاکید داشتند که آمانو میخواهد متن اسناد مطالعات ادعایی را منتشر کند. با این حال، دیپلماتها در تهران میگویند به دنبال تلاشهای فشرده انجام شده احتمال دست زدن به این اقدام که در واقع نوعی انتحار برای آژانس محسوب میشود، تضعیف شده است. این دیپلماتها معتقدند 5 عامل زیر نقش اصلی را در این امر ایفا کرده است:
1- نخستین عامل این است که آمانو متوجه شده روسیه، چین و غیرمتعهدها در مقابل این ارزیابی او بشدت موضع خواهند گرفت و این احتمال وجود دارد که با رخ دادن چنین درگیریای اعتبار وی صدمه جدی خورده و او دیگر قادر به اداره آژانس نباشد. سفرای روسیه و چین در نامهای به آمانو این موضوع را به صراحت تذکر دادهاند و پیشنویس بیانیه عدمتعهد نسبت به آمانو هم که تقریبا آماده شده بشدت انتقادی است.
2- عامل دوم آن است که بسیاری از کارشناسان در دبیرخانه آژانس عقیده دارند متن اسناد بر خلاف آنچه ادعا میشود منسجم و خالی از تناقض نیست و انتشار آنها باب نقدهای جدی درباره اعتبار و وثاقت آنها را میگشاید که بعید است آژانس بتواند به آسانی به این نقدها پاسخ بدهد. به عبارت دیگر، تا وقتی متن اسناد –که ایران قبلا ثابت کرده همه آنها جعلی است- منتشر نشده میتوان با آنها به مثابه یک هندوانه دربسته برخورد کرد اما وقتی متن اسناد در معرض قضاوت همگان قرار گرفت آن وقت فرایند بیپایان نقد و انتقاد آغاز خواهد شد و این چیزی است که آمانو و آمریکا هردو از آن نگران هستند.
3- سومین مساله این است که حتی اگر بپذیریم اسناد مطالعات ادعایی، اسنادی صحیح و موثق است باز هم این اسناد ادعای آمریکا را درباره وجود یک جنبه بالفعل نظامی درباره برنامه هستهای ایران ثابت نمیکند. حداکثر چیزی که دراین اسناد وجود دارد این است که ایران زمانی در گذشته یک سلسله مطالعه درباره اموری مانند انفجار چاشنیها و آزمایشهای خاص موشکی داشته است. بسیاری از کارشناسان درون دبیرخانه آژانس معتقدند این کاملا با موردی ممانند کرهشمالی که رسما سلاح هستهای آزمایش کرده متفاوت است و به هیچ وجه نمیتوان از این اسناد نتیجه گرفت که ایران مشغول ساخت سلاح هستهای است. در نتیجه اگر آمانو بر مبنای این اسناد چنین ادعایی را مطرح کند به سرعت با یک بحران اعتبار بیسابقه مواجه خواهد شد.
4- آخرین نکته این است که دیپلماتها میگویند اساسا سند جدیدی برای انتشار علیه ایران وجود ندارد. آنچه اکنون در اختیار آمانوست اسنادی کاملا قدیمی است و تنها اتفاق جدیدی که احتمالا رخ خواهد داد این است که آمانو میخواهد ارزیابی سیاسی رادیکالتری از این اسناد ارائه بدهد.
5- پنجمین عامل که منجر به بروز مقاومتهایی بیسابقه در مقابل آمانو شده این است که بسیاری از کشورها عقیده دارند این اسناد باید قبل از انتشار علنی در اختیار ایران قرار داده شود. این اتفاقی است که احتمالا به این دلیل که آمریکاییها نگران هستند ایران بتواند در صورت در اختیار داشتن اصل اسناد به سرعت جعلی بودن آن را ثابت کند.