۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۹:۱۵

بهار عربي، زمستاني سرد و تاريك براي غرب

«با نگاهي به تاريخ كشوري چون الجزاير و تاثير مداخله نظامي غرب در قيام مردمي آن و مقايسه اوضاع سابق اين كشور با بهار عربي مي‌توان به خطرهايي پي برد كه آينده كشورهاي عربي دچار تغيير و تحول را تهديد مي‌كند».

به گزارش ايسنا، روزنامه ديلي تلگراف در گزارشي تحليلي آورده است: «كشته شدن معمر قذافي از سوي بسياري از اعضاي جامعه بين‌المللي مورد استقبال قرار گرفت اما آنچه در حال حاضر كمتر از آن صحبت به ميان مي‌آيد، جنايت‌هاي جنگي در اين كشور است. در حالي كه بي‌عدالتي‌ها در دادرسي به متهمان اين درگيري فرشته عدالت را سخت آزرده است، سردمداران قدرت‌هاي اروپا كه كمپيني را عليه ليبي ترتيب دادند برگزاري انتخابات در تونس و كشته شدن قذافي را بهانه‌اي براي اين ادعاي خود مي‌دادند كه بهار عربي وارد مرحله‌ اميدبخش‌تري شده است. اما حقيقت امر اين است كه دلايلي براي واهمه داشتن براي افرادي همچون نيكلا ساركوزي، رئيس‌جمهوري فرانسه و ديويد كامرون، نخست وزير انگليس وجود دارد. اوضاع در ليبي هنگام سفر اخير ويليام هيگ، وزير خارجه انگليس به اين كشور به طور كاملا محسوسي آشفته بود و درباره آنچه در اين كشور در ايام آتي به وقوع خواهد پيوست علامت‌سوال‌هاي بسياري مطرح است. دسامبر سال‌جاري بيستمين سالگرد انقلاب الجزاير است. زماني در اين كشور انتخابات به عنوان پايان دوره حكومت ديكتاتوري در نظر گرفته مي‌شد اما به‌رغم برگزاري انتخابات، آزادي و دموكراسي به معناي واقعی كلمه و همان طور كه به مردم الجزاير وعده داده شده بود، محقق نشد. اين شرايط ما را ناخودآگاه به ياد شرايط كنوني ليبي و وعده هايي كه كامرون و ساركوزي در آغاز مداخله نظامي غرب در اين كشور دادند، مي‌اندازد. الجزاير اكنون حدود يك دهه است رنگ ثبات و آرامش را به خود نديده و جنگ داخلي به عنوان مشكلي هميشگي همچنان گريبانگير اين كشور است. از زمان آغاز درگيري‌ها در الجزاير و به اصطلاح بهار اين كشور 160 هزار تن از اتباع آن طي مناقشات داخلي جان خود را از دست داده‌اند. حتي امروز با گذشت مدت‌ها الجزاير هنوز نتوانسته به اوضاع عادي بازگردد. جامعه الجزاير تحت تاثير عواقب پس از جنگ داخلي قرار دارد و متحمل فشاري وصف‌ناپذير است. هنوز كه هنوز است خيابان‌ها در شب كاملا خلوت هستند و اين يادآور دوران حكومت نظامي در الجزاير است. از سوي ديگر اداره كشور وجهه‌اي تقريبا نظامي دارد و القاعده در مناطق بي‌قانون جنوبي آن پايگاه مستحكم خود را تاسيس كرده است. با نگاهي به اوضاع الجزاير و با توجه به اين كه جهان عرب در حال ورود به مراحل جديدتري است، پرسيدن اين مساله ضروري به نظر مي‌رسد: چه چيزي در الجزاير مشكل داشت؟ پاسخ دادن به اين پرسش بي‌هيچ نقطه مبهمي بسيار ضروري و حائز ‌اهميت است، چرا كه تشابهات ميان آنچه در الجزاير رخ داد و آنچه امروز در مصر، تونس و ليبي در حال وقوع است به طرز هشدار برانگيزي بسيار است.

بگذاريد به سال 1991 بازگرديم: الجزاير دچار مشكلات عديده‌اي از جمله نرخ بالاي بيكاري، نارضايتي اجتماعي و شورش در خيابان‌ها بود. در نهايت «شاذلي بن جديد»، رئيس‌جمهوري وقت اين كشور ناچار به برگزاري انتخابات شد و به دنبال اين انتخابات اميدها براي آينده‌اي آرام و باثبات افزايش يافت. جناح‌هاي مخالف در انتخاباتي به ظاهر آزاد و عادلانه شركت كردند و نتيجه اين انتخابات ظهور جبهه رستگاري در مسند قدرت در الجزاير بود. در اين مرحله بود كه پاي مداخله نظامي به ميان كشيده شد، مداخله‌اي كه فرانسه به عنوان يكي از استعمارگران سابق و سازمان اطلاعات مركزي آمريكا از آن حمايت مي‌كردند. ژنرال‌های وقت با اعلام وضعيت اضطراري، نتيجه انتخابات آينده را لغو كردند. حق آزادي بيان و تجمع در مكان‌هاي عمومي نيز منتفي اعلام شد. تاثيرات اين اقدام بي‌شك همانا رقم خوردن فاجعه‌اي رقت‌بار براي تاريخ الجزاير بود. در حال حاضر ما با موجي از انتخابات در آفريقاي شمالي مواجه هستيم: امروز در تونس، يك‌ماه ديگر در مصر و 8 ‌ماه ديگر در ليبي. قطعا اين احتمال وجود دارد كه برنده اين انتخابات احزابي آزاديخواه و سكولار باشند كه نور چشمي‌هاي غرب محسوب مي‌شوند اما بايد در نظر داشت كه اين تنها يك احتمال نه چندان قوي است. به عنوان نمونه در انتخابات تونس حزبي اسلامي به پيروزي رسيد. اين موضوع به طور قطع به مذاق فرانسه كه بيش از 50 سال به استعمار تونس پرداخته، خوشايند نبوده است. در عين حال در مصر يك گروه نظامي كه به لحاظ تاكتيكي از سوي آمريكا حمايت مي‌شود روند حركت به سوي دموكراسي را با مشكل مواجه كرده است. انتخابات در مصر قرار بود‌ ماه گذشته برگزار شود اما اين مساله هرگز محقق نشد و در نتيجه انتخابات به‌ماه آينده موكول شد. آنچه واضح است اين انتخابات بالاخره بايد دير يا زود برگزار شود و واضح‌تر اينكه اخوان‌المسلمين اكنون به عنوان پرنفوذترين جناح سياسي در مصر در نظر گرفته مي‌شود. با اين اوصاف مشخص است كه قوانين حاكم بر دولت آتي مصر قوانين شريعت اسلامي خواهد بود. حال بيايید اوضاع كنوني كشور ليبي را در نظر بگيريم. اكنون كه قذافي از مسند قدرت پايين كشيده شده است، پيش‌بيني آنچه در ليبي رخ خواهد داد غير‌ممكن است. در دولت انتقالي اين كشور افرادي حضور خواهند داشت كه عقايد آزاديخواهانه و سكولار دموكراسي غربي را بازتاب دهند. در همين حال قرار گرفتن قدرت در دستان عبدالحكيم بالحاج نيز امري دور از ذهن نيست، بالحاج مردي است كه از سوي عوامل سازمان اطلاعات مركزي آمريكا مورد آزار و اذيت و شكنجه قرار گرفته است. مواضع چنين فردي به احتمال زياد كاملا ضد‌غربي خواهد بود و اين موضوع زمينه اختلافات ديپلماتيك را براي آينده سياسي ليبي فراهم مي‌آورد. حضور بالحاج و حاميان وي در جنبش مردمي ليبي علت اصلي شكست القاعده در حضور در طرابلس در هفته‌هاي اخير بوده است؛ با اين حال نگرش وي به جهان غرب هرگز براي انگليس، فرانسه و آمريكا خوشايند نيست. اكنون چه بايد كرد؟ در حال حاضر به نظر مي‌رسد بهترين راهكار ممكن اين است كه از مداخله مستقيم پرهيز كنيم و اجازه دهيم مردم خود درباره آينده كشورشان تصميم بگيرند. شايد اگر كشورهاي جهان غرب به مداخله خود ادامه دهند؛ مداخله‌اي كه از ديدگاه بسياري مانع دستيابي به دموكراسي در جهان عرب است، بهار عربي يك شبه به زمستاني سرد و تاريك تبديل شود».

ارسال نظر
captcha
پربیننده