برخی صاحبنظران بر این عقیده هستند با بارسای این سال‌ها، فوتبال در حال گذار از دوران مدرنیته و رسیدن به دوران پست‌مدرنیسم (به مفهوم فوتبالی آن) است. مدرنیته فوتبال یا فوتبال مدرن در اروپای دهه 70 بعد از قهرمانی برزیل در جام‌جهانی ۱۹۷۰ شکل گرفت. از شاخصه‌های آن مدرنیسم، تیم آژاکس هلند در زمانه خود بود. پایه‌گذاری اولیه‌اش هم در کلاس‌های فوتبال آژاکس که بعدها تبدیل به آکادمی‌های فوتبال شد، در دهه 60 میلادی شکل گرفت. از مولفه‌های اصلی آن دوره از مدرنیته، مربیان- معلمان تئوری‌پرداز و اید‌ئولوگ بود. مردانی با روایت‌های کامل و جامع: استفان کواچ، رینوس میشل و ارنست هاپل. بعدها آن مدرنیته امتداد پیدا کرد تا رسید به میلان اواخر دهه 80 و آلمان 90. دهه 90 و دهه آغازین هزاره سوم را باید عصر رخوت فوتبال نامید. اما در سال‌های پایانی دهه اول قرن بیست و یک شاهد شکوفایی پدیده‌ای به نام بارسلونا بودیم این پدیده از دل لاماسیایی بیرون آمد که اتفاقا پایه‌ریزی آن به‌وسیله پایه‌گذاران فوتبال مدرن و مکتب آژاکس انجام شده بود: استفان کواچ و رینوس میشل. اما با گذشت زمان و با تکیه بر ارزش‌های نوین اروپای بعد از فروپاشی کمونیسم و رشد خرده‌فرهنگ‌ها در دل یک اروپایی آزاد و متحد که اجازه ابراز وجود و خودنمایی را به همان خرده‌فرهنگ‌ها می‌داد آرام آرام شاهد به‌وجود آمدن پدیده‌های نو و تازه‌ای بودیم. این دوره جدید در عین شباهت‌های زیاد، تفاوت‌های اساسی با دوره ماقبل خود داشت که آن تفاوت‌ها آن را به شکل گریزناپذیر وارد عصر جدیدی می‌کرد: جهان خرده روایت‌ها. در این جهان مینی‌مالی همه چیز به‌صورت مینی‌مال شده، کوتاه، مختصر و مفید عرضه می‌شود که نشأت گرفته از شرایط جدید، تحولات سیاسی و اجتماعی، دنیای انفورماتیک و تکنولوژی نوین است.در دنیای فوتبال هم شاهد این تغییرات شدیم؛ دیگر از مربیان تئوری‌پرداز - روایتگران کلان خبری نیست، آنها به پشت صحنه خزیده‌اند و جای خود را به تکنيسین‌ها - مدیرانی داده‌اند که معجون و ملغمه‌ای از علم مربیگری، علم مدیریت، علم روانشناسی،.... و علوم اجتماعی هستند آنها سخنورانی‌اند که با فن بیان و ارتباط عمومی قوی، سعی در جذب شاگردان خود و تحریک آنان برای یک نمایش دلپذیر در میدان مسابقه هستند. دیگر مربی - معلم در نقش یک دانای کل ظاهر نمی‌شود. کارها به‌شکل اجزای تقسیم‌بندی شده و شکسته شده در وظایف مختلف بین گروه‌ها و اکیپ‌های مختلف که متخصصانی از مشاغل و رشته‌های گوناگون هستند، تقسیم شده و مربی در جایگاه یک سوپروایزر و هماهنگ‌کننده بخش‌های مختلف قرار گرفته است. با این تفاسیر حال اگر شاخصه مربیگری در عصر نوین را به مثابه یکی از مولفه‌های اصلی دوران پست‌مدرنیسم قلمداد کنیم به 2 مثال خوب می‌توان رسید: پپ گوآردیولا و ژوزه مورینیو. اولی با نوع نگاه غریزی و هوشمند و دومی با نگاه تیزبین و موشکافانه به فوتبال. هر دو با بهره‌گیری از علوم مختلفی که قبلا اشاره شد و نگاه نافذ و تاثیرگذاری که روی شاگردان خود دارند گرچه به 2 شیوه کاملا متفاوت و مجزا از یکدیگر.از مولفه‌های دیگر این دوران از جنبه فنی آن می‌توان به 2 عنصر سرعت و قدرت اشاره کرد. باید پذیرفت تمام تاکتیک‌ها و تکنیک‌های فوتبال آینده بر پایه این دو عنصر اساسی بیان‌شده استوار خواهد بود همچنین نزدیک شدن قابلیت‌های یک مدافع و یک مهاجم به یک هافبک یعنی پیدایش یک بازیکن کامل یا ابرفوتبالیست از دیگر ویژگی‌های فوتبال فردا خواهد بود. اما آیا بارسا به عنوان نماد دوران پست‌مدرنیسم فوتبال و یک جنبش آوانگارد تا چه اندازه می‌تواند نقش تاریخی خود را در روند این پروسه ایفا کند؟ یا ایفا کرده؟ آیا با افت یا میرایی بارسا خلل و خلائی در روند این پروسه تاریخی ایجاد خواهد شد؟ یا اینکه این پروسه مجزا از بارسا در قالب و فضایی دیگر به روند و حیات خود ادامه خواهد داد؟ اما بارسا در فصل جاری با مشکلاتی مواجه شده که با بازیابی و بازتولید خود احتملا قادر به عبور و گذر از این برهه است.
سیستم بازی
گوآردیولا در این فصل از 2 سیستم ۳-۴-۳ و ۴-۳-۳ (۴-۱-۲-۳ ) به تناوب استفاده کرده ولی هنوز در افکار تاکتیکی خود به جمع‌بندی واحدی بویژه درباره سیستم جدید (۳-۴-۳ ) نرسیده و انگار در مرحله آزمون و خطا بسر می‌برد. سیستم
3 دفاعه بارسا کاملا متفاوت با سیستم یاد شده است. نخستین نکته این است که 3مدافع سیستم قدیمی جمع بازی می‌کردند و یک دفاع آخر به‌عنوان سوئیپر 2 مدافع دیگر را پوشش می‌داد ولی در سیستم جدید، 3 مدافع در عرض و با فاصله از هم بازی می‌کنند. در سیستم گوآردیولا در خط دفاع، 3هافبک - مدافع قرار داده شده (دنی آلوس، ماسچرانو، آبیدال (آدریانو). بازیکنانی با هوش بالا، سرعت بالا، تکنیکی و دریبل‌زن، قادر به حمل توپ در مسافت‌های بالا، قادر به اورلب‌های کنار خط و عبور از مدافعان کناری و قدرت پاس‌دهی دقیق در مسافت‌های کوتاه یا بلند، برگشت‌های سریع، تشکیل دفاع بدون عمق و انداختن مهاجمان حریف در تله‌های آفسایدی و همچنین استفاده از تعداد خطاهای به مراتب کمتر؛ این شد که ماسچرانو، پویول اسطوره باشگاه را نیمکت‌نشین کرد و او را به صرافت خداحافظی از فوتبال انداخت. آسیب‌دیدگی او فقط یکی از دلایل نیمکت‌نشینی او بود. پویول متعلق به دوران مدرنیسم است و ماسچرانو سمبل هافبک - مدافعان عصر پست‌مدرنیسم. با نوع و سبک بازی ماسچرانو، تعریف مدافع در فوتبال آینده تغییر خواهد کرد و این تغییر را از همین حالا با مباحثه‌های کلان در محافل آکادمیک و تئوریک فوتبال دنیا شاهد هستیم. تنها نقطه‌ضعف ماسچرانو قامت کوتاه او است که در توپ‌های ارسالی از جناحین و سانتر‌های بلند، قافیه را به حریفان خود می‌بازد. ضربه سری را که په‌په در بازی‌های چهارگانه سال گذشته در بالای سر ماسچرانو به زیبایی به تیر دروازه زد، یادتان هست یا گل رونالدو در فینال جام پادشاهی که از بالای سر آدریانو به ثمر رساند؟ اما مشکل این سیستم و جناب گوآردیولا در کجاست؟ واقعیت این است که پپ هنوز مسلط بر این سیستم نشده است.
منبع: goal.com