در آغاز سال 1990، آلکس فرگوسن، سرمربی منچستریونایتد که هنوز خیلی مانده بود تا «سر» شود، حسابی به دردسر افتاده بود چرا که تیمش در سمت اشتباه دسته یک فوتبال انگلیس دست و پا میزد. 8 مسابقه بدون حتی یک پیروزی، شیاطینسرخ را که داعیه بزرگی داشتند در خطر سقوط قرار داده بود. تصور همه این بود که اگر فرگوسن در بازی هفتم ژانویه جام اتحادیه هم مقابل ناتینهگامفارست حذف شود فرگوسن قطعا اخراج خواهد شد. آن مسابقه موجب شد برای سر او جایزه بگذارند، اتفاقی که حتی پس از شکست اخیر 6 بر یک در داربی منچستر برای فرگی نیفتاد. فرگوسن آن مقطع را سیاهترین روزگار خود خوانده است.
اگر به آغاز کار او در اولدترافورد بازگردیم، خواهیم دید که عمده سالهای اولیه او در یونایتد در رتبههایی گذشته که نمیتوانیم از فرگی امروز انتظار داشته باشیم.
درست 25 سال پیش در چنین روزی، ششم نوامبر او در شغل جدیدش در اولدترافورد حاضر شد و باید جور دوره پرانتقاد ران آتکینسون را میکشید و شیاطینسرخ را از منطقه سقوط به رتبه یازدهم فصل 87-1986 بالا میکشید.
او وجوه متعددی از حیات باشگاه را تغییر داد، از رژیم تمرینی تا شبکه استعدادیابی و سیستم پایه و در عین حال توجهی ویژه به انتخابهای غریب به خرج داد و از همه مهمتر فرگوسن انضباط را به رختکن بازگرداند.
با خرید استیو بروس، برایان مککلر و ویو اندرسن در فصل بعد او توانست به رتبه دوم لیگ دست یابد، هر چند با 9 امتیاز فاصله نسبت به لیورپول قهرمان. اما تیم او هنوز ثبات نداشت و فصل بعد دوباره به جایگاه یازدهم بازگشت. در مواقعی مردان فرگوسن مثل مدعی قهرمانی به نظر میآمدند و در مواقعی دیگر به تیمي دسته دومی شبیه بودند. در پایان با اینکه منچستریونایتد به تیمی «سختکوش، روشمند و شایسته» شهره شده بود اما سبک محتاطانه فرگی به زحمت میتوانست دل هواداران را به دست آورد.در جریان فصل 90-1989 او حرکتی کرد که میتوانست در قبرستان تاریخ یونایتد دفنش کند. فرگی، نورمن وایتساید و پل مکگرات، 2 بازیکن محبوب جایگاه استراتفورداند را فروخت. پیش از آن هم او گوردون استراکان را در ازای 200 هزار پوند به لیدز فروخته بود که برای چنین نام بزرگی رقم کمی بود. با اینکه او معتقد بود این فروشها در طولانیمدت برای باشگاه خوب هستند اما در کوتاهمدت هیچ فایدهای نداشتند. در عوض فرگوسن، مایك فیلان، نیل وب و پل اینس را خرید.
برای اینکه بهتر متوجه سیاستهای نقل و انتقالاتی مرد اسکاتلندی در آن روزهای نخستین سرمربیگری یونایتد شویم باید خاطرنشان کنیم در همان سال اول او 16 بازیکن جدید را جمعا به ارزش 16 میلیون پوند خرید و در عوض 18 بازیکن را فروخته بود یعنی تقریبا تمام شیاطینسرخ جز برایان رابسون و مایک داکسبری.
به نظر میرسید تغییرات جواب داده باشند در گام نخست او 4 بر یک آرسنال را در بازی آغازین فصل 90-1989 شکست داد اما 4 باخت در 6 مسابقه بعدی از جمله همان شکست معروف 5 بر یک به منچسترسیتی در مینرود هرگونه حمایتی را از فرگی ناممکن میکرد. او مصدومیتهای سنگین را بهانه میکرد اما روی یک نوار نوشته میشد پاسخ بهانههای او در اولدترافورد دید: «3سال بهانه و هنوز هم رو داری فرگی».
اینجا بود که فریادها برای اخراج سرمربی بلند و بلندتر شدند اما فرگی در برابر دیوار انتقادات و ناملایمات ایستاد و بسیاری از داوریهای اولیه را نسبت به خود باطل کرد. در اکتبر و نوامبر، یونایتد با پیروزی در 4 مسابقه از 7 بازی تغییر چهره داد و پای به ماه دسامبر گذاشت اما یک شکست از چارلتون کافی بود تا دیلیاکسپرس به قلم استیو کاری تیتر بزند: «فرگی فلاکتبار» و اشاره کرده بود که او بدترین رکورد میان تمام مربیان معاصر منچستریونایتد تا آن زمان را داشته است.
کاری پیشبینی کرد بزودی شاهد وزش نسیم تغییرات بر فراز استرتفورد، نام اصلی محله اولدترافورد خواهیم بود.اتفاقا در آن دسامبر بادهای سردی در منچستر میوزید. فرگوسن هم اعتراف کرد اداره باشگاهی که 23 سال است عنوانی نبرده و همه فکر میکنند هر سال باید قهرمان شود مثل زندگی کردن در جهنم است.
تازه این تمام فشاری نبود که تحمل میکرد. او هر تقلایی میکرد بلکه این ماشین گرانقیمت حرکتی مداوم داشته باشد اما تا فرارسیدن کریسمس 4 بازی از 5 مسابقهاش را به آرسنال، کریستال پالاس، تاتنهام و آستونویلا باخت و فقط یک تساوی بدون گل در آنفیلد میتوانست کورسویی از امید را در دلها زنده کند.ریچارد کرت، هوادار دوآتشه آن روز یونایتد در کتابش «ما متحد میایستادیم» خاطره شکست فضاحتبار از تاتنهاماسپورز را آورده است: «سر هیچ خرد شدند. ما از بیرون زمین عربده میکشیدیم و دشنامهایمان را سر سرمربی و مدیر (مارتین ادواردز) خالی میکردیم». فشارهای مطبوعات هم ادامه داشتند و سرانجام از روز
28 دسامبر همه منتظر نتیجه افتضاح منیو در مرحله سوم جام حذفی طی 10 روز بعدی مقابل ناتینگهام فارست بودند. دیلی اکسپرس تیتر زد: «آخرین تلاش فرگی». جان بین ستوننویس این روزنامه نوشت: «مسابقات لیگ در خانه ویمبلدون در روز شنبه و مقابل کوئینزپارکرنجرز در اولدترافورد در روز تحویل سال نو بسیار برای آینده فرگوسن اهمیت دارند. ولی از همه حیاتیتر نتیجه جام حذفی در مقابل ناتینگهام فارست است و او خودش هم این را میداند».
فرگوسن هم به نوبه خودش اعتراف کرد: «همه بازی جام را آخر کار من میدانند. من میتوانم امیدوار باشم چون میدانم که کارم را درست انجام دادهام و مشکلی با انگیزه دادن به بازیکنان هم ندارم. ما به آسانی میتوانیم با این مسابقه کنار بیاییم و فراموش نکنیم که بازی همانقدر برای ما دشوار است که برای آنها».
پس از یک تساوی 2-2 با ویمبلدون و تساوی بدون گل با کوئینزپارکرنجرز، یونایتد توسط هواداران خود در اولدترافورد هو شد و حالا موعد آزمون بزرگ فرا رسیده بود.
آنها فصل قبل از آن در مرحله ششم جام توسط شاگردان برایان کلاف حذف شده و آن شکست پر حرف و حدیث در زمین سیتی هنوز در اذهان زنده بود. به قول «کرت» هوادار باسابقه یونایتد، شرایط فرگی نگونبخت طوری بود که «حذف شدن جلوی ناتینگهام همانا و فرود آمدن ساطور قصابی ادواردز، مدیر باشگاه بر سر فرگوسن همان!»
البته خود بازی چندان خاطرهانگیز نبود. گری پالیستر خرید دفاعی جدید فرگوسن کمک شایانی کرد تا موج حملات فارست خنثی شود و میزبان تا اواخر بازی هیچ فرصت گلی نداشت.
در عوض فرصتی که فرگوسن و یونایتد منتظرش بودند در همان ابتدای نیمه دوم فرا رسید و مارک هیوز یکی از آن پاسهای بیرون پای شیطنتآمیزش را برای مارک رابینز فرستاد که یکی از دستپروردههای فرگوسن بود. او که تازه 20 ساله شده بود در کنار مارتین و راسل بیردسمور جزو نخستین نسل طلایی بود که فرگی در یونایتد پروراند و در آن روز تازه داشت سومین بازیاش را برای تیم اصلی باشگاه انجام میداد. او در کمال خونسردی توپ را گل کرد و یونایتد پیش افتاد. شیاطینسرخ باید نتیجه یک بر صفر را حفظ میکردند و البته شاید اگر گل صحیح نایجل جمسون در اواخر مسابقه مردود نمیشد این پیروزی حیاتی برای فرگوسن به دست نمیآمد.
سرانجام تمرکز فرگوسن روی جوانان ثمر داده بود و بسیاری از کارشناسان این مسابقه را بازی کلیدی دوران مربیگری او میدانند. «دیوید لیسی»، مقالهنویس روزنامه گاردین نوشت: «ایمان آوردن دوباره یونایتد به جوانان موجب شد هزاران هوادار به افتخار بازیکنان هلهله کنند و بیاعتمادی از بین برود. در این لحظه میتوان گفت که باید به سرمربی فرصت داد نفسی تازه کند».
بعد چه شد؟
بازی بعدی یونایتد با شکست 2 بر یک به دربی کاونتی آن هم در اولدترافورد همراه بود تا اینکه سرانجام آنها در زمین میلوال پیروز شدند. فرگوسن بعدها دسامبر 1989 را «سیاهترین روزگاری که در فوتبال داشته» خواند و در نقطه مقابل آغاز سال 1990 به معنای تجدید حیات او در اولدترافورد بود و سرخها با 6 پیروزی طی 10 مسابقه باقیمانده از فصل در نهایت سیزدهم شدند. تنها 5 امتیاز بالاتر از شفیلدونزدی که سقوط کرد. اما مهم جام اتحادیه آن فصل بود که فرگوسن با پیروزی در بازی تکراری فینال جام اتحادیه مقابل کریستال پالاس (که همان موقع برای نخستینبار از سیمای جمهوری اسلامی ایران هم پخش شد) به این تردید که قادر نیست با منیو جامی را ببرد، پایان داد. این در حالی بود که یونایتد تمام مسابقاتش را در جام حذفی خارج از خانه برگزار کرد. آن عنوان جام حذفی امروز تنها بخش ناچیزی از افتخارات فرگی با منچستریونایتد طی ربع قرن شامل 12 قهرمانی لیگ، 2 لیگ قهرمانان اروپا، 5 جام اتحادیه و 4 جام لیگ است.