گروه ورزشي: وقتی بازی رئال‌مادرید با اوساسونا ساعت 14 یکشنبه برگزار شد تنها یک نشانه بارز داشت و آن چیزی نبود جز اینکه سود حق پخش تلویزیونی و فروش بازی‌های تیم‌های بزرگی مانند رئال‌مادرید و بارسلونا یا منچستر‌یونایتد به کشور‌های دیگر بویژه آسیای شرقی آنقدر وسوسه‌انگیز است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. همین مساله حتی به سکوها نیز کشیده می‌شود و هواداران زمانی که می‌بینند تیمشان خوب نتیجه می‌گیرد به ورزشگاه می‌آیند و چرخه اقتصادی هم از لحاظ فروش بلیت و هم از لحاظ حق پخش تلویزیونی چند برابر می‌شود. بازی رئال‌مادرید در بعد‌ازظهر یکشنبه سبب شد تا به پرونده‌ای در این‌باره و سودی که کهکشانی‌ها و دیگر تیم‌های بزرگ اروپایی نصیبشان می‌شود، بپردازیم. البته این آمار به فصل گذشته باز‌می‌گردد ولی به نظر می‌رسد در فصل جدید و تا این جای بازی‌ها باز هم اسپانیایی‌ها در صدر قرار گرفته‌اند. رئال‌مادرید و بارسلونا با در دست داشتن حدود 41 درصد از کل درآمد پخش تلویزیونی باعث اعتراض سایر تیم‌های لالیگا شده‌اند. روزنامه اسپانیایی مارکا در این باره گزارش می‌دهد که دعوا بر سر حقوق پخش تلویزیونی لالیگا همچنان ادامه دارد. تیم‌های لالیگا معتقدند رئال‌مادرید و بارسلونا هیچ راه رشدی برای تیم‌های دیگر باقی نگذاشته‌اند. با یک نگاه سطحی به آمار و ارقام می‌توان دریافت رئال‌مادرید و بارسلونا با فاصله بسیار زیادی از لحاظ بودجه مالی از سایر تیم‌ها جلوتر هستند. از 657 میلیون یورو حاصل از درآمد کل بازی‌ها، رئال‌مادرید و بارسلونا هر‌کدام با 135 میلیون یورو و در مجموع 270 میلیون یورو 41 درصد کل امتیاز پخش را در انحصار خود دارند و البته در این میان رئال‌مادرید با 10 میلیون یورویی که از شبکه اختصاصی خودش درآمد دارد جلوتر از بارسلونا هم خواهد بود. از 59درصد باقیمانده هم اتلتیکومادرید و والنسیا با اختلاف زیادی از سایر تیم‌ها جلوتر هستند. با 42 میلیون یورو سهم از این 59درصد و با 6 میلیون درآمد حاصل از تبلیغات دور زمین، اتلتیکو مادرید تیم سوم فهرست با 48 میلیون یورو درآمد است. البته در این میان ویارئال و سویا وضع سخت‌تری دارند و هر فصل به سختی بودجه خود را تنظیم می‌کنند. جالب است تیم بتیس که تازه به دسته اول آمده چیزی بین سویا و ویارئال درآمد دارد.
تاريخچه
نخستين‌بار يازدهم آوريل 1921 در پيتسبرگ ايالت پنسيلوانيا بود كه يك مسابقه ورزشي گزارش شد. ايستگاه راديويي اين شهر، 10 راند مسابقه بوكس بين جاني ري و جاني راندي را پخش كرد كه بسياري از مردم آمريكا آن را گوش كردند. پنجم آگوست همان سال يك مسابقه بيس‌بال پخش شد كه با استقبال بيشتر مردم رو‌به‌رو شد. سرانجام 2ماه بعد و درست در هشتم اكتبر، نخستين مسابقه ورزشي به صورت زنده از اين شبكه راديويي پخش شد. در ادامه اين روند، مسابقه فوتبالي كه بين دانشگاه پيتسبرگ و دانشگاه وست ويرجينيا برگزار شد، از خاطر هيچكس پاك نخواهد شد. از آن پس مسابقه‌هاي بسياري از راديو به صورت زنده پخش شدند تا اينكه در سال 1936 پخش زنده به تلويزيون نيز راه يافت. المپيك تابستاني برلين، نخستين تورنمنتي بود كه به شكل مستقيم روي آنتن فرستاده شد تا سرآغاز تحول بزرگي در ورزش و رسانه باشد.
حق پخش تلويزيوني و قراردادهاي آن
حق پخش در سال‌هاي اخير به بخش كليدي درآمد باشگاه‌ها تبديل شده كه در اين ميان سهم باشگاه‌هاي بزرگ بسيار بيشتر بوده است. بخش مالي باشگاه‌ها در طول 2 دهه اخير تغيير بسياري را تجربه كرده كه به شكل مستقيم يا غيرمستقيم تحت‌تاثير تلويزيون بوده‌اند. طي دهه 90 ميلادي پخش‌هاي تلويزيوني به نوعي به بلوغ رسيدند. به شكل ويژه، پرداخت‌هاي تلويزيون به باشگاه‌ها موجب شد تا سطح درآمدها بالا رفته و سران باشگاه‌ها بتوانند آزادانه به توسعه تيم خود در همه بخش‌ها بپردازند. پله‌هاي ترقي يكي پس از ديگري طي شدند و فرهنگ جديدي وارد دنياي ورزش بويژه فوتبال شد. درآمدهاي كلان وارد اين رشته ورزشي شد كه از هر سو به آن نگريسته شود موجب پيشرفت اين رشته پرهوادار شده است. در سال 1996 باشگاه منچستر يونايتد به عنوان نخستين باشگاهي مطرح شد كه درآمد كلاني را در يك سال مالي به دست آورده است. آنها در آن سال 134ميليون يورو درآمد داشتند كه 20 درصد آن مربوط به حق پخش تلويزيوني بود. اين يعني يك پنجم كل درآمد. اگر به درآمد آنها در سال 2010 نيز نگاهي بيندازيم مي‌بينيم كه در مجموع اين باشگاه 350 ميليون يورو درآمد داشته، ولي نكته قابل توجه اين است كه از اين مبلغ 128 ميليون يورو مربوط به حق پخش تلويزيوني بوده يا به عبارت ديگر 37درصد كل درآمد. اين يعني افزايش چشمگير درآمدها از راه تلويزيون و بالا رفتن نقش آن در سرنوشت باشگاه‌ها. اگر مجموع درآمد باشگاه‌هاي ليگ انگليس از پخش تلويزيوني را مورد توجه قرار دهيم، به رقم هنگفت 9/1 ميليارد يورو خواهيم رسيد كه 44 درصد از كل درآمد باشگاه‌هاي حاضر در اين ليگ است كه رقم قابل توجهي است.
زور فوتبال به تلويزيون مي‌رسد؟
150 سال پيش بزرگ‌ترين پيشگوها و اقتصاددانان نيز نمي‌توانستند پيش‌بيني كنند ورزشي به وجود خواهد آمد كه روزي تبديل به صنعت سودآوري مي‌شود كه گردش مالي آن با بودجه قاره آفريقا برابري مي‌كند. در ايران نيز تلاش هزاران كشاورز و زير كشت بردن هكتارها زمين و در نهايت صادرات 160 ميليون دلاري زعفران به اندازه‌اي است كه ملحق شدن كريستيانو رونالدو به رئال‌مادريد با 93ميليون دلار، بيش از 50 درصد كل صادرات و برآيند تلاش هزاران كشاورز ايراني را در برمي‌گيرد. فوتبال، نام ورزشي است كه تاثيرگذاري اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و حتي سياسي آن به زبان مشترك جهانيان بدل شده تا جايي كه فينال جام‌جهاني تبديل به واقعه‌اي مي‌شود كه در زمان برگزاري ميلياردها نفر را مقابل تلويزيون مي‌نشاند كه از اين نظر، هيچ‌كدام از وقايع مهم در سراسر دنيا نمي‌توانند تا اين حد بيننده‌هايي با فرهنگ‌ها، زبان‌ها و علايق متفاوت را به پيگيري موضوعي وادار كنند. وقتي پديده‌اي چنين گستردگي يافت و مورد توجه قرار گرفت، كساني كه به دنبال سرمايه‌گذاري و درآمدزايي هستند، به آن هجوم مي‌آورند تا هر روز خبر تازه‌اي از رشد اقتصادي آن به گوش برسد. درآمد ناشي از نقل و انتقال‌ها و حق پخش تلويزيوني كه تبليغ و آگهي‌هاي بازرگاني را به دنبال خود دارند، موضوعي است كه سراسر آن را سود مالي فرا گرفته است. فوتبال گردش مالي عظيمي دارد كه فاكتورهايش را به جامعه تحميل كرده و تبديل به صنعت شده است. حق پخش تلويزيوني و تبليغاتي كه پيرامون فوتبال صورت مي‌گيرد، اجزاي صنعت فوتبال هستند كه به رشد آن كمك بسياري كرده‌اند. كمتر پديده‌اي وجود دارد كه تا اين حد درآمدزا باشد و از سويي بتواند موجب جلب توجه عموم شود. ابعاد اقتصادي فوتبال زماني پايه‌گذاري شد كه رسانه‌هاي بريتانيا براي تبليغ كالاهايشان از بازيكنان فوتبال استفاده كردند. پس از آن برزيلي‌ها نيز متوجه شدند اگر به باشگاه‌هاي اروپايي بروند و فوتبال بازي كنند، درآمد بسيار بيشتري خواهند داشت تا اينكه در مزارع قهوه عرق بريزند. اسپانسرها نيز به اهميت فوق‌العاده فوتبال پي بردند تا سيل سرمايه‌گذاري‌هاي كلان روي اين رشته ورزشي سرازير شود و يك صنعت سودآور ظهور كند.