.برای شروع بحث کلیتی درباره کیفیت برگزاری جشنواره بیست و پنجم بفرمایید تا بر اساس آن باقی سوالات را مطرح کنم.
برگزاری این جشنواره هم پیرو همان سیاست‌هایی است که در بنیاد فارابی مبنی‌بر رسیدن به استانداردهای سینمایی روز، متناسب با فرهنگ ایرانی در پیش گرفته بودیم. این تاکید بر تناسب با فرهنگ بومی از آن لحاظ است که در تعریف استانداردهای سینمایی غالبا ما با حلقه مفقوده‌ای مواجه هستیم. به جهت امکانات ما باید حتما سینمای جهان را رصد کنیم و سعی در رسیدن به استانداردهای جهانی داشته باشیم اما زمانی که پای مفهوم و محتوای آثار به میان می‌آید، باید متناسب با خاستگاه‌های فرهنگ خود سراغ موضوعات برویم؛ البته با جذابیتهای روز.
این جذابیت‌ها در سینمای ایران به طور خاص در حوزه سینمای کودک چقدر متاثر از تحولات سینمای
جهان است؟
امروز دیگر نوع جذابیتهای سینمایی برای مخاطبان بسیار متفاوت از سال‌های قبل است. زمانی که برای جشنواره کودک بررسی‌هایی را انجام دادیم متوجه شدیم آنچه موجب رسیدن سینمای کودک به وضع امروز شده، فاصله گرفتن مخاطبان اصلی از آن است؛ مخاطبانی که دیگر جذابیتهای 10 سال پیش برایشان جذاب نیست. سرعت در پیشرفت تکنولوژیک برای بسیاری از کودکان و نوجوانان حتی در روستاها به حدی بوده که از تبعات آن تغییر ذائقه‌هاست. شما در زمینه نشر مطبوعات هم امروز شاهد هستید که همه آنها امروز با شکل و شمایلی متفاوت از سال‌های قبل به مخاطبان عرضه می‌شوند که حتی با استانداردهای 10 سال پیش هم قابل قیاس نیست. جذابیتهای آن روز امروز کارگر نیست. بعضا گفته می‌شود در این زمینه کوتاهی کرده‌ایم و کسی جواب نمی‌دهد که واقعا چه کسی کوتاهی کرده‌است؛ آیا مسؤولان کوتاهی کرده‌اند؟ هنرمندان و سینماگران کوتاهی کرده‌اند؟
یعنی واقعا در افت جذابیت تولیدات سینمای کودک نه سینماگران کوتاهی کرده‌اند و نه مسؤولان؟!
به عقیده من تمام دلایل این افت کوتاهی‌ها نیست. نیت تمام سینماگران ما خدمت انسانی به مخاطبان است و سینمایی که ما مدنظر داریم، نمی‌تواند از هر نوع جذابیتی استفاده کند. شما روز به روز که تولیدات سینمای غرب را رصد کنید، خواهید دید هرچه قافیه از نظر اقتصادی تنگ‌تر می‌شود، دست به دامن جذابیت‌هایی می‌شوند که زمانی حتی برای خودشان هم خط قرمز بود. به صرف جذب مخاطب حتی خطوط قرمز خودشان را هم زیر پا می‌گذارند. البته منظورم این نیست که تمام تولیدات سینمای غرب اینگونه است اما بخشی از آن اینگونه است. ما باید نیازهای مخاطب خود را در چنین فضایی به خوبی بشناسیم و بر اساس آن سیاستگذاری کنیم.
این پروسه چقدر زمان لازم دارد و چرا تا امروز به نتیجه‌ای نرسیده‌ایم؟
در این فضا اتفاقا دستیابی به عنصر جذابیت کار ساده‌ای نیست اما باید سریع به نتیجه برسیم. روز به روز این عوامل جذابیت در حال تغییر هستند و اگر آنچه امروز مورد نیاز است را چند سال بعد کشف کنیم و به کار بگیریم دیگر کارآیی نخواهد داشت. در کنار تمام این موارد شما توجه داشته باشید که سینمای ایران در تمام دنیا به عنوان سینمایی نجیب و اخلاق‌مدار شناخته می‌شود که این یک افتخار است. ای کاش مردم ما بدانند در چه شاخصه‌هایی سینمای ما در دنیا شناخته شده است. با تمام مسائل و حاشیه‌هایی که در سینمای ایران وجود دارد این یک افتخار است که سینمایی اخلاق‌مدار در سطح دنیا داریم. با توجه به این نکته کشف عنصرهای جذابیت دشوارتر هم می‌شود. در همین راستا ما برای برگزاری جشنواره‌ای متفاوت سعی کردیم با سینماگرانی با دیدگاه‌های متفاوت جلساتی داشته باشیم و با کارشناسی بفهمیم که چه چیز موجب جذب مردم ایران به سینما می‌شود. سعی کردیم بر اساس نتایج به دست آمده برای برنامه‌های آینده و فیلم‌های در دست تولید این عناصر جذابیت را لحاظ کنیم و در تولیدات دیگر هم این عناصر را مورد توجه قرار دهیم. تقریبا هم تا امروز نتایج خوبی به دست آمده است. در فرصت اندکی که تا برگزاری جشنواره داشتیم این برنامه در دستور کار ما بود بویژه که این دوره بیست و پنجمین دوره است و به تعبیری ربع قرن از تولد جشنواره گذشته و می‌تواند مقطعی قابل توجه برای ورود به مرحله جدید با انتظارات تازه محسوب شود. سعی کردیم با همین دیدگاه مقدمات برگزاری جشنواره را به انجام برسانیم.
چرا فرصت اندک بود؛ از همان دوره بیست و چهارم معلوم بود که امسال بیست و پنجمین جشنواره فیلم کودک برگزار می‌شود.
اتفاقا از همان سال گذشته هم این نکته را برای این دوره در نظر داشتیم تا فارغ از اینکه دبیر جشنواره چه کسی خواهد بود کیفیت متفاوت آن محسوس باشد. ارتباطات و تعامل بسیار خوبی هم با مسؤولان و هنرمندان در این زمینه داشتیم. در طول یک سال گذشته بیش از
400 فیلمنامه به فارابی ارائه شد که این یک رکورد بود اما آمار جذاب‌تر و زیباتر اینکه از این میزان 25 درصد فیلمنامه کودک و نوجوان بود. برای ما دشوار بود که با این حجم فیلمنامه مواجه بودیم اما در هر حال برای ساخت برخی از این آثار حمایت‌های لازم انجام شد. فیلم‌های خوبی هم تولید شده‌است. این برای نخستین‌بار در سال‌های پس از انقلاب است که شاهد حضور این تعداد فیلم در جشنواره هستیم.
به‌رغم این برنامه‌ریزی بلندمدت در زمینه تامین تولیدات استاندارد گویی از نظر جغرافیایی چندان محل برگزاری جشنواره برای شما دغدغه نبود که تصمیم‌گیری نهایی برای انتقال آن از همدان به اصفهان تقریبا به دقیقه 90 کشیده شد؟
ببینید، مسیر کلی برگزاری جشنواره برای ما مشخص بود. به شخصه با انتقال جشنواره به اصفهان موافق نبودم و دلیل این عدم موافقت را هم بارها اعلام کرده‌ام که ثبات نشانی جشنواره برای دیگر کشورها بود. در هر حال اما به واسطه اتفاقاتی که رخ داد این انتقال صورت گرفت و خوشبختانه بازگشت جشنواره به شهر اصفهان با استقبال هنرمندان و سینماگران مواجه شد. الان احساس خود من هم این است که این انتقال خودش حکم کمک به برگزاری باشکوه‌تر جشنواره را پیدا کرده است. اصلی‌ترین هدف ما در برگزاری جشنواره این بود که به مردم به صورت محترمانه یادآوری کنیم که یک موضوع فرهنگی هست که بد نیست هر از گاهی به آن توجه نشان دهیم و آن «سینما» است. ما نمایش فیلم‌های جشنواره کودک را از مناطق محروم مرزی آغاز کردیم و با این تمهید به نوعی سینما را به میان مردم بردیم. در این مناطق با ارائه DVD آثار منتخب دوره‌های گذشته در کنار کتاب‌های جذاب و هدایای ویژه، سعی در جلب توجه کودکان به برگزاری جشنواره شد. به تعبیری کاروان‌های سینمایی عازم این مناطق می‌شوند.
این اتفاق در بازه برگزاری جشنواره رخ می‌دهد؟
ما خوشبختانه امسال در مناطق محروم جشنواره را پیش از اصفهان آغاز کردیم؛ همین امروز كه در حال گفت‌وگو هستيم فیلم‌های بخش مسابقه در این مناطق روی پرده سینماهای سیار برای کودکان محروم در حال اکران است. 2 کاروان اصلی هم از روز 13 آبان از 2 شهر مذهبی یعنی مشهد و قم عازم این مناطق شدند تا به صورت نمادین پیام جشنواره را به این مناطق برسانند. پس از آن هم در روز 22 آبان این کاروان‌ها به محل برگزاری جشنواره یعنی شهر اصفهان وارد می‌شوند. این تعامل با مناطق محروم بویژه آن مناطقی که حتی به دلیل برخی تعصبات دینی و ذهنیتی که نسب به سینما داشتند ما نگران نتیجه کار بودیم بسیار موثر بود. در برخی از این مناطق وقتی دیدند تولیدات سینمایی در کنار هدایای ارزشمندی مانند کتب قرآنی و هدایای متبرک ارائه می‌شود، به‌راحتی با آن ارتباط برقرار کردند. ما از راه‌های مختلف باید مردم را با سینما درگیر می‌کردیم و این برنامه‌ها برای برگزاری جشنواره بیست و پنجم فیلم کودک در راستای همین درگیر کردن بیشتر مردم و سینما بود.
با توجه به این برنامه‌هایی که اشاره کردید این سوال مطرح می‌شود که شما به عنوان دبیر جشنواره اساسا مخاطب اصلی یک جشنواره را مردم می‌دانید یا سینماگران؟
قطعا مردم؛ اتفاقا نوع ارتباط همین مردم با آثار است که تکلیف یک فیلمساز در یک جشنواره مشخص می‌شود چرا که در این مقطع فیلمساز می‌تواند نخستین واکنش‌های مخاطب نسبت به فیلمش را رصد و از معبر همین واکنش‌ها سطح انتظارات مخاطبان خود را شناسایی کند. ما در جشنواره همین امسال پرسشنامه‌هایی را در اختیار کودکان قرار خواهیم داد که در آن 2 سوال درج شده است؛ یکی از این سوالات این است که «دوست عزیز! دوست داری هنرمندان چه فیلمی برایت بسازند؟» از میان پاسخ‌های کودکان به این پرسش‌ها قطعا نتایج قابل تاملی به دست می‌آید که برای سینماگران هم مثمر ثمر خواهد بود. در مجموع اما هدف اصلی مردم و مخاطبان هستند.
این دغدغه و سلیقه شخص شماست یا در جشنواره‌های رده A جهانی هم چنین رویکردی درباره اولویت مخاطبان وجود دارد؟
اصلا نفس برگزاری جشنواره در همه جا برای همین ارتباط است. علاوه‌بر اینکه خود فیلمسازان هم زمانی که دور هم جمع می‌شوند و با کار و پیشرفت یکدیگر مواجه می‌شوند قطعا دستاوردهایی را برایشان به همراه خواهد داشت. همنفس شدن با مخاطبان در چنین فضایی بسیار تاثیرگذار خواهد بود. در همه جشنواره‌های دنیا فیلمسازان بزرگ علاقه‌مندند برای نخستین‌بار فیلمشان را در کنار مخاطبان و به تعبیری همان مردم ببینند و شاهد واکنش آنها باشند بویژه مخاطبان دیگر کشورها. در کشور ما هم همین‌‌طور است؛ سینماگران گردهم می‌آیند تا هم آثار یکدیگر را ببینند و هم ضمن قرار گرفتن در یک پروسه رقابت از سطح برخورد مخاطبان جشنواره با آثارشان مطلع شوند. سینما یعنی مخاطب و سینمای بدون مخاطب فیلم است؛ فیلمی که از یک فیلم خانوادگی را شامل می‌شود تا مثلا فیلمی که از سوپرمارکت خریداری شده و در خانه دیده می‌شود. منظور ما از سینما فیلم دیدن در سالن سینماست؛ اتفاقی که سبب می‌شود مشترکات ملی و دینی یک کشور در یک جا دیده شود؛ همه با هم بخندند، بگریند یا نسبت به پدیده‌ای حساس شوند. وظیفه هنرمند هم در سینما در همین جغرافیا تعریف می‌شود.
پس با این تحلیل احتمالا می‌پذیرید که بیشتر فیلم‌های حاضر در جشنواره کودک در طول سال و برای برقراری بیشتر با مخاطب با معضل اکران مواجه هستند. در این زمینه چه باید کرد؟
اتفاقا در جشنواره بیست و پنجم نکته‌ای که سعی کردیم به آن توجه ویژه داشته باشیم بحث اکران فیلم‌های کودک بود چرا که در طول این سال‌ها سینماگران برای ساخت فیلم‌هایی در حوزه سینمای کودک تلاش‌هایی داشته اما در مقطع اکران غالبا با مشکلاتی مواجه شده‌اند. از مقطع برگزاری جشنواره امسال قرار شد در شهر اصفهان و مشهد یک سالن سینما به اکران فیلم‌های کودک در طول سال اختصاص داشته باشد. امیدواریم در آينده در دیگر استان‌ها هم بتوانیم سالنی مختص سینمای کودک داشته باشیم.
یعنی برخلاف دوره‌های گذشته، شما تعیین‌تکلیف برای اکران فیلم کودک را هم در شرح وظایف جشنواره فیلم کودک می‌دانید؟
نه به این معنا که اکران همواره جزو شرح وظایف جشنواره باشد اما یکی از وظایف جشنواره فیلم کودک بویژه در کشور ما که مساله اکران به دغدغه سینماگران کودک بدل شده پاسخگویی به هنرمند است. خب جشواره برگزار کردیم؛ ماحصل آن برای سینماگر چیست؟ شاید 10 سال پیش چنین دغدغه‌ای در اولویت جشنواره کودک نبوده اما امروز باید به آن پرداخته شود. جشنواره در اساس به این منظور برگزار می‌شود که مشکلات پیش روی فیلمسازان مرتفع شود. امروز هم یکی از دغدغه‌ها این است که فیلمساز می‌گوید من فیلم کودک نمی‌سازم چرا که اصلا سرانجام اکران آن مشخص نیست. در راستای همین دغدغه ما امسال نمایشگاه عکس فیلم را در حاشیه جشنواره در نظر گرفته‌ایم تا آرام‌آرام توجه به مواد تبلیغی در حوزه اکران فیلم کودک هم مورد توجه جدی‌تر قرار بگیرد. در سال‌های بعد حتی می‌توان بخش پوستر و تیزر را به بخش‌های جشنواره اضافه کرد. در این زمینه گام‌های خوبی برداشته شده و امیدوارم به نتایج خوبی هم منجر شود.
پرچم بارگاه امیرالمؤمنین(ع) جشنواره فیلم کودک را متبرک می‌کند
آیین افتتاحیه بیست و پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان امروز دوشنبه 23 آبان‌ماه همزمان با عید غدیر خم در اصفهان با حضور هنرمندان داخلی و خارجی برگزار می‌شود. در این مراسم پرچم بارگاه مطهر حضرت علی(ع) که از نجف به ایران منتقل شده در جشنواره برافراشته می‌شود تا به نوعی این جشنواره را تا پایان برگزاری متبرک کند. کارگردانی آیین افتتاحیه جشنواره فیلم کودک را مجید برزگر عهده‌دار بوده تا با ایجاد فضایی شاد و تاثیرگذار بعد از سال‌ها جریان سینمای کودک در شهر اصفهان جاری شود. همچنین علیرضا خمسه، بازیگر مطرح سینمای ایران و از بزرگان عرصه کمدی اجرای این مراسم را برعهده دارد. در آیین افتتاحیه جشنواره فیلم کودک همچنین جوایز 2 بخش مسابقه عکس و فیلمنامه‌نویسی به برگزیدگان اهدا می‌شود. فریبا کوثری که به نمایندگی از سینمای ایران پرچم بارگاه مقدس امیرالمومنین(ع) را از کشور عراق دریافت و آن را به دبیرخانه جشنواره فیلم کودک تحویل داد تا این پرچم از روز افتتاحیه در این جشنواره برافراشته شود، در این باره گفت: «جشنواره بیست و پنجم فیلم کودک نسبت به دیگر دوره‌ها ویژگی‌های شاخصی دارد و بنده مفتخر بودم این پرچم ارزشمند را به نمایندگی از سینمای ایران دریافت کنم. پرچم گنبد حضرت علی(ع) این رویداد را بیش از پیش متبرک خواهد کرد». همزمان با این افتتاحیه، با حضور بیش از ۲۰ هزار دانش‌آموز در ۹ استان کشور، آیین‌های افتتاح جشنواره در این استان‌ها با شکوه هر چه بیشتر برگزار می‌شود. این جشن‌های دانش‌آموزی همزمان با روز عید غدیر خم برگزار می‌شود تا در این روز متبرک با حضور کودکان و نوجوانان ایرانی جشنواره بیست و پنجم فیلم کودک کلید بخورد. همچنین همزمان با مراسم افتتاحیه، کودکان، نوجوانان و خانواده‌های شهر مسجدسلیمان سر مزار شهید نوجوان بهنام محمدی حاضر و یاد و خاطره این شهید را زنده نگه می‌دارند. جشنواره فیلم کودک در دوره اخیر به شهدای دانش‌آموز توجه ویژه‌ای دارد و علاوه بر شهید نوجوان بهنام محمدی از دیگر شهدای نوجوان در شهرهای مختلف نیز قدردانی خواهد شد. از دیگر اخبار جالب توجه جشنواره امسال اینکه نمایندگان رسانه‌های جمعی در بیست و پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در سالنی اختصاصی فیلم‌های این رویداد را می‌بینند. سالن نمایش فیلم آمفی‌تئاتر فرشچیان که از استانداردهای لازم صوتی و تصویری برخوردار است فیلم‌های بخش‌های مختلف را برای نمایندگان رسانه‌های جمعی و منتقدان سینما نمایش می‌دهد. موقعیت جغرافیایی این سالن به گونه‌ای است که حداقل فاصله را نسبت به محل اسکان میهمانان جشنواره دارد و اهالی رسانه به راحتی می‌توانند برای تماشای آثار به این سالن مراجعه کنند. همچنین بعد از نمایش فیلم‌های بخش مسابقه سینمای ایران در این سالن، جلسه نقد و بررسی آثار با حضور دست‌اندرکاران تولید و تعدادی از منتقدان سینمای کشور برگزار خواهد شد. بیست و پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان از ۲۳ تا ۲۷ آبان‌ماه سال‌جاری در اصفهان برگزار می‌شود.