امید صبوری: محمد خزاعی، دبیر جوان و تازه نفس سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر روز گذشته برای نخستین‌بار در برابر اهالی رسانه قرار گرفت تا با ارائه توضیحاتی درباره کیفیت برگزاری این جشنواره پاسخگوی سوالات ایشان باشد. خزاعی که با آرامش و صراحت همیشگی پاسخگوی خبرنگاران بود در اظهارنظری جالب توجه اعلام کرد: «برای همه جزئیات برگزاری جشنواره سی‌ام از همین امروز برنامه‌ریزی‌ها صورت گرفته و می‌توانم تمام اخبار جزئی درباره برگزاری آن را اعلام کنم اما به جهت رعایت روند برگزاری نشست‌های جشنواره و به پیشنهاد دوستان در این نشست صرفا به کلیات خواهیم پرداخت». تاکید بر برنامه‌ریزی برای همه جزئیات آن هم در حالی که بیش از 2ماه به برگزاری جشنواره زمان باقی است نخستین وجه تمایز خزاعی با دبیران پیشین جشنواره بود.
دبیری از جنس رسانه
خزاعی در آغاز و پیش از ورود به تشریح برنامه‌های جشنواره با تاکید بر سوابق مطبوعاتی و رسانه‌ای خود تاکید کرد: امروز هم هیچ تفاوتی نسبت به گذشته وجود ندارد و من هنوز خود را عضوی از جامعه رسانه می‌دانم. وی افزود: زمانی که جناب شمقدری برای نخستین بار درباره قبول دبیری جشنواره با من صحبت کردند درگیر پروژه «قلاده‌های‌طلا» بودم و تصمیم داشتم مدتی از کارهای اجرایی فاصله بگیرم تا یک اثر سینمایی آبرومند ارائه دهم اما 2-3 هفته مانده به آخرین سفر مرتبط با فیلمبرداری این فیلم دوباره این بحث مطرح شد و همان زمان به آقای شمقدری گفتم افراد متخصص و کاربلد بسیاری در اطراف شما هستند که راحت‌تر از من می‌توانند در این جایگاه فعالیت کنند اما مقبول واقع نشد. بعدها با آقای ابوالقاسم طالبی در این زمینه مشورت کردم که جمله‌ای گفتند که اصلی‌ترین دلیل من برای قبول این مسؤولیت بود. آقای طالبی گفت: «جشن‌های مرتبط با ایام فجر برای همه ما بسیار ارزشمند است و تلاش برای هرچه باشکوه‌تر برگزار شدن آن از وظایف ماست. برو کارت را به بهترین شکل انجام بده و نگران این فیلم نباش!» بر همین اساس وارد میدان شدم و امیدوارم در مدت زمان باقی‌مانده بتوانم برنامه‌ریزی صحیحی برای برگزاری یک جشنواره خوب داشته باشم.
تغییرات مبتنی‌بر مشورت و کارشناسی
خزاعی در ادامه با یادآوری این نکته که «امسال نخستین دوره جشنواره فیلم فجر است که دبیری آن را فردی خارج از سیستم مدیریتی سینما عهده‌دار است» تاکید کرد: اگر این انتخاب به نتیجه مثبتی بینجامد در سال‌های آتی می‌توان امید داشت جشنواره با دبیری چهره‌ها و هنرمندان سرشناس حوزه سینما برگزار شود و کمی از وجهه دولتی بودن این رویداد کاسته شود. در غیر‌این صورت اگر بنده نتوانم از عهده این امر به خوبی برآیم شاید مدیران نسبت به ادامه چنین روندی ناامید شوند. دبیر سی‌امین جشنواره فیلم فجر در ادامه به این جشنواره پرداخت و گفت: جشنواره امسال تغییراتی خواهد داشت که تمام این تغییرات مبتنی بر نشست‌های کارشناسی بوده است و نه تغییراتی سلیقه‌ای. وی افزود: در این راستا از اهالی رسانه و اصناف دعوت کردیم نظرات خود را به ما ارائه دهند و از این دعوت استقبال خوبی شد. نظرات رسیده را در گروه‌های کارشناسی مورد بررسی قرار دادیم و بر اساس همین کارشناسی‌های مشورتی به رویکردی تازه در برگزاری جشنواره رسیده‌ایم.
تلاش برای «اخلاق، آگاهی، امید»
وی در ادامه به شعار سه‌گانه جشنواره «اخلاق، آگاهی، امید» اشاره کرد و گفت: انتخاب این شعارها 2 جنبه داشته است؛ یکی جنبه محتوایی آثار و دیگر رویکرد حاکم بر خانواده سینمای ایران. خزاعی تصریح کرد: اخلاق در گذشته یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های سینمای ایران بود و جذابیت سینمای ما برای دیگر کشورها همین انسانیت و اخلاق بود. این فضای سالم، خانوادگی و انسانی برای همه ما ارزشمند بود اما امروز در برخی آثار سینمای‌مان شاهد نادیده‌گرفتن این موارد اخلاقی هستیم. این یک هشدار برای من به‌عنوان یک تهیه‌کننده فعال در سینمای ایران است. نمی‌توان اینها را نادیده گرفت، چراکه همانطور که جامعه نسبت به خانواده سینمای ایران مسؤولیت‌هایی دارد خانواده سینما هم باید نسبت به جامعه وظایف و مسؤولیت‌های خود را بپذیرد. خزاعی با اشاره به برخی سوءتفاهمات در خانواده سینمای ایران ادامه داد: در جامعه سینما هم شاهد بی‌اخلاقی‌هایی هستیم که اصلا درست نیست. روابط متقابل صحیح میان رسانه، جامعه و سینما باید وجود داشته باشد. سینما میدان بازی نیست، بلکه میدان فرهنگسازی است.
مقابله با «سیاه‌نمایی»
وی تصریح کرد: سینماگران در تمام دنیا در رأس هرم تصمیم‌سازی قرار دارند. ما این جایگاه را نباید در سینمای خود نادیده بگیریم و به جای آن به اختلافات که بیشتر هم ناشی از سلایق است بها دهیم. امروز متاسفانه سلیقه در سینمای ایران حاکم است و تمام اختلافات شخصی است. خزاعی تاکید کرد: باید به اخلاقیات توجه داشته باشیم و باب گفت‌وگو را نبندیم. اگر شرایط همینگونه ادامه داشته باشد هر کسي مدیریت این سینما را عهده‌دار شود کم‌کم به نقطه‌ای می‌رسیم که دیگر نمی‌توانیم جلوی جریان بی‌اخلاقی‌ها را بگیریم. شما هم به‌عنوان اهالی رسانه باید به این روند کمک کنید. خزاعی در ادامه به 2 شعار «آگاهی» و «امید» هم اشاره کرد و ضمن تاکید بر لزوم آگاهی داشتن و آگاهی بخشی در تولیدات سینمایی گفت: جامعه ما امروز با مشکلاتی مواجه است اما در کنار طرح این موضوعات و معضلات باید امید هم در آثار وجود داشته باشد. ما نمی‌گوییم مشکلات مطلقا وجود ندارد بلکه معتقدیم در کنار طرح این موضوعات یک فیلمساز باید نشاط و شادابی هم به جامعه تزریق کند. نباید به جایی برسیم که پایان همه آثار ما سیاه و تلخ باشد. وی در ادامه تصریح کرد: امیدوارم این رویکرد تبدیل به مبنای تولید در سینمای ایران در سال‌های بعد شود. خزاعی وعده داد: بنده شخصا به عنوان دبیر جشنواره آثاری را که در راستای شعار اصلی جشنواره نباشد و در آنها سیاه‌نمایی بدون امیدواری وجود داشته باشد، از جشنواره کنار خواهم گذاشت و پای این حرف هم خواهم ایستاد. دبیر جشنواره سی‌ام تاکید کرد: امسال جشنواره فیلم فجر صورت مستقل‌تری از دوره‌های گذشته دارد و اگر فیلمی واقعاً بد بود بنابر استانداردهای جشنواره آن را کنار خواهم گذاشت تا بدانیم جشنواره فیلم فجر فارغ از جریان تولید در سینمای ایران محل استانداردسازی است. این اتفاق هم بنابر احترام به نظر خود اهالی رسانه و منتقدان صورت می‌گیرد تا پس از جشنواره کسی از من خرده نگیرد که فلانی اینها چه فیلم‌هایی بود که در جشنواره اجازه اکران پیدا کرد. رسیدن به این سطح استاندارد نیاز به افزایش کیفیت و کاهش کمیت آثار دارد و برای این تغییر نیاز به همراهی رسانه داریم.
تغییرات جشنواره سی‌ام
دبیر سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در ادامه به بخش‌های مختلف جشنواره و نیز حذف و اضافات در بخش‌های اصلی و فرعی پرداخت و گفت: جشنواره امسال در 4 بخش و 22 جزء برگزار می‌شود که بسیاری از بخش‌ها همانند دوره‌های گذشته خواهد بود. در بخش سودای سیمرغ، سیمرغ بهترین جلوه‌های ویژه بصری به جوایز اضافه شده‌است که ناظر بر رشد سینمای ایران در این حوزه است و جایزه‌ای هم توسط دبیر جشنواره در این بخش اهدا خواهد شد که به بهترین فیلم با رویکرد شعارهای اصلی جشنواره تعلق خواهد گرفت. خزاعی تاکید کرد: دیگر بخش جدید جشنواره «آینه سینمای ایران» است که در واقع همان بخش خارج از مسابقه خواهد بود و فیلم‌های استانداردی که به هر دلیل امکان حضور در بخش‌های اصلی را به دست نیاورده‌اند در آن امکان حضور خواهند داشت. دبیر جشنواره سی‌ام در ادامه به 2 تغییر عمده در بخش‌های جانبی اشاره کرد و گفت: به درخواست دوستان بخش آثار ویدئویی از جشنواره حذف شده و در آینده این آثار صاحب جشنواره مستقل خواهد شد که به همت موسسه رسانه‌های تصویری برگزار خواهد شد. خزاعی در ادامه به بخش تازه جشنواره هم اشاره کرد و گفت: به جای بخش ویدئویی در جشنواره امسال بخش «سینما حقیقت» را برای حضور مستندهای بلند بالای 70 دقیقه خواهیم داشت تا به اینگونه سینمایی هم توجه درخور داشته باشیم.
خبرهای ویژه برای سینماگران
محمد خزاعی 2 خبر ویژه هم برای سینماگران داشت. وی گفت: در جشنواره‌های گذشته شاهد بودیم برگزیدگان بویژه برگزیدگان فیلم اولی تا سال‌ها اثر بعدی خود را مقابل دوربین نمی‌بردند. بر همین اساس تصمیم گرفته شد برای 2 فیلم برگزیده در بخش سودای سیمرغ و نگاه نو (فیلم‌اولی‌ها) تمهیداتی در نظر گرفته شود. 50 درصد هزینه تولید آثار بعدی کارگردان این آثار را برای ساخت فیلم بعدی ما تقبل خواهیم کرد تا بتوانند با دغدغه کمتری به فعالیت در سینما ادامه دهند. وی همچنین در خبری دیگر گفت: رایت 5 فیلمی که امسال در بخش اصلی بتوانند نامزد دریافت جایزه شوند توسط موسسه رسانه‌های تصویری به قیمت 300 میلیون تومان خریداری خواهد شد و تا یک سال اگر عوامل این آثار بتوانند با قیمت و شرایط بهتری فیلم خود را واگذار کنند این هزینه عودت داده می‌شود اما در غیر‌این صورت می‌توانند از این حمایت بهره‌مند شوند. خزاعی در ادامه درباره بخش بین‌الملل جشنواره هم خبر از رویکردهای جدید داد و اولویت انتخاب آثار را 4 محور «ظلم‌ستیزی، عدالتخواهی، تروریسم و حقوق ملت‌ها» اعلام کرد.
قوانین سختگیرانه برای نظم بیشتر
اما اصلی‌ترین بخش اظهارات خزاعی مربوط به قوانین اجرایی جشنواره در دوره سی‌ام بود که بر اساس آن می‌توان امید داشت جشنواره امسال بویژه در زمینه اکران آثار با نظر بیشتری برگزار شود. به گفته دبیر جشنواره امسال 30 آذرماه آخرین مهلت ارسال فرم درخواست حضور و 5 دی‌‌ماه تاریخ بازبینی آثار خواهد بود. خراعی در این زمینه تاکید کرد: امسال همه آثاری که برای حضور فرم پر کرده باشند و توسط دبیرخانه در بخشی از جشنواره پذیرفته شده باشند دیگر امکان انصراف از حضور نخواهند داشت که این تصمیم برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای اکران آثار خواهد بود. وی همچنین افزود: از سوی دیگر پس از انتشار جداول زمانبندی اکران آثار هر فیلمی که در ساعت تعیین شده مقرر به اکران نرسد از همه بخش‌های جشنواره حذف خواهد شد و اینگونه نیست که بتواند در بخش‌ها دیگر روی پرده برود. خزاعی تاکید کرد: این تصمیمات و قوانین سختگیرانه برای برگزاری هر چه منظم‌تر جشنواره است و امیدواریم برخی فشارها در حین برگزاری ما را مجبور به عقب‌‌نشینی از این قوانین نکند.
«قلاده‌های طلا» خارج از مسابقه
خزاعی درباره فیلم «قلاده‌های طلا» ساخته ابوالقاسم طالبی که تهیه‌کنندگی آن را برعهده دارد و پس از قبولی دبیری جشنواره از سوی او، محور برخی شایعات شده بود هم گفت: این فیلم در جشنواره نمایش داده خواهد شد اما در بخش غیررقابتی. اینگونه نیست که با حذف صوری نام من به‌عنوان تهیه‌کننده مشکل فیلم برای حضور در بخش اصلی حل شود چرا که در هر صورت نسبت به این فیلم که برای آن زحمت کشیده شده‌است عرق دارم و طبق قوانین موجود در تمام جشنواره‌های استاندارد جهانی این فیلم نباید در بخش رقابتی حضور داشته باشد اما فیلم در بخش خارج از مسابقه اکران خواهد شد.