ابوالقاسم طالبی که این روزها مشغول انجام مراحال نهایی تولید «قلاده‌های طلا» است، روز گذشته در گفت‌وگویی با خبرگزاری فارس درباره مسائل روز سینمای ایران، خانه سینما، جشنواره فجر، قلاده‌های طلا و... سخن گفت. مشروح این گفت‌و‌گو در پی می‌آید.
***
با توجه به انحلال احتمالی خانه سینما و اینکه شما حدود 10 سال قبل انجمن سینماگران مستقل را تاسیس کردید، ممکن است روزی این انجمن جای خانه سینما را بگیرد؟
نه، ربطی ندارد. خانه سینما باید مشکل حقوقی و قانونی خود را حل کند. تاسیس انجمن سینماگران مستقل ایران، فکری بود که در زمان حکومت فاشیست‌ها در دوم خرداد، تصمیم به اجرایی کردن آن گرفتم و در ماه مبارک رمضان بچه‌های سینما را برای افطاری به خانه‌ام دعوت می‌کردم، حدود 20 الی 30 نفر بودند و تقریبا
20 جلسه طول کشید تا اساسنامه انجمن را نوشتیم، بعد اساسنامه را به وزارت کشور دولت اصلاحات دادیم و در زمان آقایان «تاج‌زاده» و «مبلغ» (در معاونت سیاسی) اجازه تاسیس صادر و انجمن را تاسیس کردیم. در حال انجام یکسری اقدامات بودیم که اتفاق سوم تیر و روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد پیش آمد که من دیگر انگیزه‌ای برای ادامه کار در انجمن نداشتم، چون احساس می‌کردم دیگر دوران فاشیستی تمام شده و نیازی به پیگیری آن نیست و باید بیشتر به دنبال کارهای خودم باشم.
منظورتان از خاتمه دوران فاشیستی و روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد، به معنی پایان مشکلات بود؟
نه، مشکلات به خودی خود حل نمی‌شود. باید فضایی ایجاد شود که حل مشکلات در آن مقدور باشد لذا در آن دوران آقای احمدی‌نژاد شعارهایی را عنوان می‌کرد که با شعارها و دغدغه‌های ما که در حال ذبح شدن بود و در آن برهه زمانی به عنوان یک ننگ شناخته می‌شد، هماهنگی داشت.
کدام دغدغه‌های شما ذبح می‌شد؟
مبارزه علیه آمریکای جنایتکار و حاکمیت سرمایه‌داری، اندیشه سینما به مثابه یک ابزار برای خدمت به انقلاب و شهیدان و همچنین معرفی چهره ایران به گونه‌ای که دنیا با فرهنگ انقلاب و اسلام و جهاد و عصر خمینی (ره) آشنا شود و از این دست حرف‌ها و ایده‌های اصیل.
گفتید انجمن سینماگران مستقل در حال حاضر وجود دارد، من جواب نگرفتم آیا ممکن است جای خانه سینما را بگیرد؟
انحلال خانه سینما یا عدم انحلال آن تابع قانون است اما به نظرم می‌رسد خانه سینما یک تشکل صنفی است و مشکل اصلی این خانه عملکرد جناحی و حزبی بعضی مدیرانش است، در حالی که این خانه اگر به سمت
حزبی - جناحی نمی‌رفت می‌توانست جای بسیار خوبی برای حمایت از سینماگران باشد. علاوه بر این ظاهرا تغییراتی در اساسنامه خانه سینما صورت گرفته که وزارت ارشاد و شورای فرهنگ عمومی این تغییرات را غیرقانونی می‌دانند و این امر مشکل‌آفرین شده است که امیدوارم به نحوی که به نفع سینماگران کشور باشد، حل شود.
درباره سازمان سینمایی که سال‌ها پیش پیشنهاد آن را ارائه دادید و مقاله نوشتید و مصاحبه‌های متعدد در این رابطه انجام دادید توضیح بفرمایید.
طرح سازمان سینمایی به سال‌ها پیش بازمی‌گردد. در واقع قبل از اینها یعنی حتی قبل از دوم خرداد زمانی که بین حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت ارشاد و بچه‌های حاضر در صحنه یکسری اختلافات شدید رخ داد و یکپارچگی بچه‌ها از بین رفت، طرحی برای یک سازمان فراگیر ارائه دادم و زمانی که آقای مسجدجامعی، وزیر وقت ارشاد بود با سینماگران خدمت مقام معظم رهبری رسیدیم، به من وقت صحبت داده شد، آنجا از سازمان سینمایی با لفظ «مرکز فرماندهی واحد در سینما» نام بردم البته آن را به صورت مکتوب هم چند سال قبل از ماجرا ارائه داده بودم. نظر حقیر این بود که همه کانون‌ها و انجمن‌ها و سازمان‌هایی که فعالیت سینمایی می‌کنند در سازمان سینمایی ادغام شوند و رئیس سازمان هم با نظر رهبری و با حکم رئیس‌جمهور انتخاب شود. برای آسان شدن کارها و سرعت دادن به تغییرات جدی در ساختار و تولیدات، رئیس سازمان؛ عضو شورایعالی امنیت ملی، هیات دولت و شورایعالی انقلاب فرهنگی باشد. البته با سازمان سینمایی همه مشکلات رفع نمی‌شود بلکه مدیریت و سیاستگذاری کلان سینما آسان می‌شود، اعمال سلیقه‌ها کمتر و یک رویه مشخص درباره نظارت و حمایت و هدایت اعمال می‌شود. سیاست‌ها و رویه‌های مدیریتی 30 سال گذشته دیگر جواب نمی‌دهد. فکر نو، ساختار و سازمان و جلوه نو می‌خواهد که البته اتفاقی که در حال افتادن است نقطه شروع است، انشاءالله کم‌کم به آن سمت برویم که سازمان قدرتمند با امکانات وسیع و تاثیرگذار در سیاست‌های کلان کشور داشته باشیم.
با توجه به همکاری در اولین فیلم جواد شمقدری و همکاری در آخرین اثر خود با محمد خزاعی و شناخت از این 2 نفر، ارزیابی‌تان از انتصاب محمد خزاعی به عنوان دبیر جشنواره فیلم فجر چیست، بویژه اینکه حدود 2 ماه پیش خبر جانشینی محمد خزاعی به جای شمقدری در معاونت سینمایی شایعه شده بود؟
شایعه درست کردن شیطنت بعضی خبرگزاری‌ها، سایت‌ها و روزنامه‌هاست، ماجرای جانشینی آقای خزاعی هم از اصل شایعه بود، هیچ مطلب جدی وجود نداشت، بنده تقریبا از نزدیک در جریان همه امور بودم. درباره آشنایی با آقای شمقدری نیز باید بگویم وی در اولین کار بلند سینمایی‌اش قرار بود سناریویی از من را کار کند که آن فیلم را بعدها با نام «ویرانگر» خودم ساختم و از همان زمان، باب آشنایی ما باز شد و زمانی که خواست اولین اثرش را بسازد، از من برای برخی مسائل سناریو مشاوره حقوقی گرفت (من در آن زمان سال آخر حقوق بودم) و به تدریج با ایشان روانه آبادان شدم. 10 روز با ایشان بودم و بعد بازگشتم، در تیتراژ هم ظاهرا اسمی از من نیست اما از آنجایی که دستیار افراد سالم بودن افتخار دارد، بنده هم در جواب شما می‌گویم دستیار ایشان بودم. خب، در رابطه با آقای خزاعی باید عرض کنم وی فردی جوان، مومن با توانمندی بالاست، توانایی‌هایی که در جهت فرهنگ انقلاب باید از آن استفاده کرد، البته ایشان چندین بار توانایی‌هایش را در معرض ظهور گذاشته و موفقیت‌های نسبی هم داشته است. هم‌اکنون که مدیریت و برگزاری تقریبا بزرگ‌ترین واقعه فرهنگی - هنری و حتی ملی کشور، یعنی جشنواره فیلم فجر برعهده وی نهاده شده حتما کفایت انجام دادن این مسؤولیت را داشته که آن را بر عهده‌اش گذاشته‌اند و انشاءالله شاهد مدیریت مؤمنانه و درخشان ایشان خواهیم بود.
درباره اعلام استقلال آقای خزاعی از بنیاد سینمایی فارابی برای برگزاری این دوره از جشنواره فیلم فجر چه نظری دارید و آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
جشنواره همیشه مستقل بوده است، در واقع برپایی جشنواره فیلم فجر حرکتی فرهنگی است که مستقلاً اتفاق می‌افتد، معمولا مدیران این بنیاد برگزارکنندگان جشنواره بوده‌اند، زمانی که آقای مسعودشاهی هم دبیر جشنواره فیلم فجر شدند از امکانات مالی و خدماتی و نیرویی بنیاد کمک گرفتند و فارابی یکسری حمایت‌های مادی و معنوی از ایشان کرد. این اتفاق برای آقای خزاعی هم خواهد افتاد و آن استقلال معنی‌اش سازوکار مدیریتی است.
من هنوز پاسخ سوالم را نگرفته‌ام، آقای خزاعی در مصاحبه‌ای گفته بودند که هر ساله برگزاری جشنواره برعهده فارابی بوده است اما امسال این مسؤولیت را بنده مستقل از فارابی انجام می‌دهم، این حرف به معنای اعلام استقلال است، در این باره نظرتان چیست؟
اگر آقای خزاعی گفته است که من جشنواره را مستقل از فارابی برگزار می‌کنم نه اینکه مثلا قیامی به پا شده است یا ایشان اعلام استقلال کردند یا قبلا وابستگی بوده و... این گفته یعنی اینکه جشنواره به یک بلوغ 30 ساله رسیده است و می‌تواند مدیریت سینما دبیری خارج از مجموعه خود بگمارد تا جشنواره را برگزار کند، ضمن آنکه بنده سخنگوی فارابی و آقای خزاعی نیستم.
با توجه به انتصاب آقای خزاعی به عنوان دبیر جشنواره فیلم فجر، تکلیف فیلم شما (قلاده‌های طلا) چه می‌شود؟ آیا در عرصه رقابتی شرکت می‌کند؟ قانون جشنواره چه می‌گوید؟
زمانی که قرار شد آقای خزاعی مسؤولیت دبیری جشنواره را برعهده بگیرد، با هم صحبت کردیم که طبق قانون عمل شود.
در قانون جشنواره آمده است اگر عوامل اصلی یک فیلم در هیات داوران باشند، آن فیلم حق شرکت در بخش رقابتی را ندارد اما آقای خزاعی دبیری جشنواره را برعهده دارد،ممکن است در این‌باره توضیح دهید؟
در قانون جشنواره، جز موردی که گفتید نکته دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه اگرعوامل اصلی فیلم جزو دست‌اندرکاران جشنواره باشند نیز فیلم نمی‌تواند در بخش رقابتی شرکت کند که دبیری جشنواره را هم شامل می‌شود البته ما هم می‌توانیم تقلب کنیم و بگوییم که به صورت صوری فلانی تهیه کننده فیلم ما است اما این کارها، زشت است و قرار نیست ما انجام دهیم.
بنابراین به خاطر دبیری آقای خزاعی باید از خیر حضور در عرصه رقابتی جشنواره و جایزه بگذرید.
اگر جایزه خیری داشته باشد سال‌هاست که به لطف خدا از آن گذشته‌ایم.
درباره «قلاده‌های طلا» این فیلم لقب سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را به خود گرفته است، آماده تنش‌های آن هستید؟
این عنوانی است که خبرنگاران و نویسندگان سینمایی به فیلم داده‌اند گرچه «قلاده‌های طلا» فیلمی بسیار سیاسی است اما اینکه سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران باشد را دیگران باید فیلم را ببینند و بعد نظر دهند. درباره تنش‌ها هم، اگر آماده نبودم سمت این سوژه نمی‌رفتم، جواب لبخند، لبخند است و پاسخ اخم هم البته گاهی اخم و گاهی لبخند ولی از میدان درنمی‌روم انشاءالله.
شما 15 سال نشریه سینماویدئو منتشر کردید و بیش از 420 هفته‌نامه و ماهنامه چاپ کردید. نقد و مقالات بسیاری نوشتید و ناگهان همه چیز تمام شد، آیا دیگر تصمیم ندارید کار مطبوعاتی انجام دهید؟
15 سال که ناگهان نیست. بالاخره هم شرایط جسمی من اجازه نمی‌داد هم فیلمسازی را ادامه دهم هم کار پرتنش مطبوعاتی را دنبال کنم ضمن اینکه با فراگیر شدن اینترنت و سایت‌های خبری هفته‌نامه و ماهنامه‌ها سینمایی برایم جذاب نبود. در روزنامه سینمایی هم جای تحلیل و مقاله و جریان‌سازی فکری وجود ندارد. فقط خبر است و حداکثر راه‌اندازی موجی گذرا این برایم جالب نیست ولی اگر روزی آقای داوودی، مدیر مسؤول روزنامه بانی‌فیلم را دیدید به دردهای دلش گوش دهید که چه رنجی می‌کشد. من واحد این رنج‌ها را پاس کردم، قلبم اجازه مرور نمی‌دهد.