بی‌تردید تحقیق و تفحص درباره آثار منتشر شده با مضامین عاشورایی، مجال زیادی می‌طلبد که نمی‌توان در یک گزارش به اجمال درباره هریک از آنها صحبت كرد. شاعران و نویسندگان سال‌هاست در عرصه آثار مذهبی- آیینی به ارائه اثر می‌پردازند و رشد این گونه ادبی را می‌توان به طور مشخص از بعد از پیروزی انقلاب اسلامی جدی‌‌‌تری تلقی کرد، حرکتی که اگرچه در دهه 60 در قالب گام‌های کوچک برداشته شد اما به مرور زمان و تکامل یافتن اطلاعات و ذهنیت اهالی ادب به پروسه‌ای جدی، عظیم و مستقل تبدیل شد. آثار درخشانی که در این حوزه به چشم می‌خورد به خوبی گواه این ادعاست که اهالی ادب در دایره داستان و شعر عملکردهای مطلوبی در جهت ادای دین به ادبیات عاشورایی داشته‌اند. هرچند، برخی بر این باورند که ادبیات آیینی- مذهبی ما دیری است که از تحقیقات تاریخی فاصله گرفته است اما در ازا برخی شاعران و پژوهشگران ادبی که عمده فعالیت خود را وامدار کار در زمینه ادبیات عاشورایی می‌دانند نیز معتقدند بعد از پیروزی انقلاب کارهای ارزشمندی به لحاظ کیفی و کمی در این حیطه خلق شده و وضع ادبیات عاشورایی و آیینی امیدوارکننده است. بسیاری از وجود نوگرایی در این عرصه نام برده‌اند و برخی دیگر از استان‌های محروم که به ارائه آثار جدید در این زمینه پرداخته‌اند، اشاره کرده‌اند. به این ترتیب، نگاهی اجمالی و آسیب‌شناسانه می‌تواند ما را به این مساله برساند که ادبیات عاشورایی به فراخور گذشت زمان و دیدگاه شاعران و نویسندگان توانسته به بالندگی و شکوفایی که شایسته‌اش بوده دست یابد. ***
ترکیب‌بند محتشم کاشانی
شاید بتوان زیباترین و یکی از نخستین آثار منظومی که در حیطه عاشورا سروده شده است را ترکیب‌بند محتشم کاشانی دانست. این ترکیب‌بند به عقیده پژوهشگران و محققان ادبی هرگز مشمول زمان نشده و همیشه برای مخاطبان خود یاد‌آور حماسه کربلاست. محتشم نه‌تنها توانست در این مرثیه به تبیین یک روایت تاریخی و جانسوز بپردازد که بعد از او بسیاری از شاعران سعی کردند به تقلید از این شاعر در دایره ادبیات آیینی به ارائه چنین اثری به مدد گرته‌پردازی از ترکیب‌بند محتشم بپردازند که البته موفقیت چشمگیری در این عرصه بعد از او حاصل نشد.
گنجينهًْ‌الاسرار عمان ساماني
این کتاب نیز در نوع خود یکی از مثنوی‌های ارزشمند در زمینه ادبیات عاشورایی به شمار می‌رود. شاعر آن نیز میرزا نورالله عمان سامانی است. این مرثیه که در قالب حماسی و عرفانی سروده شده، اثری درخور اعتنا درباره واقعه کربلاست.
گنجشک و جبرئیل
وقتی زنده‌یاد سیدحسن حسینی به سرودن این دفتر شعر پرداخت، برخی منتقدان ادبی از ساختار این کتاب به عنوان حادثه‌ای یاد کردند که در زبان شعر اتفاق افتاده است. این کتاب 30 شعر نو با محوریت عاشورا را دربر گرفته و به زعم برخی، خود را از دیگر کتاب‌های حوزه عاشورایی به دلیل دارا بودن نقاط قوت و برجستگی و استحکام متمایز کرده است. بیان تراژیک سیدحسن حسینی در این کتاب به خوبی نشان از این مساله دارد که شاعر می‌کوشد برای تبیین واقعه‌ای سترگ و جانکاه، تمام تسلط و چیرگی خود را به کار گیرد. به طور کلی، «گنجشک و جبرئیل» نمونه موفق ادبیات عاشورایی معاصر است.
طلسم سنگ
یکی از کتاب‌هایی که تا به حال چندین‌بار در انتشارات سوره مهر در حوزه عاشورایی تجدید چاپ شده است، مجموعه نثرهای عاشورایی زنده‌یاد سیدحسن حسینی با عنوان «طلسم سنگ» است. این کتاب شامل مجموعه‌اي است مركب از شعر و نثر گذشته و امروز درباره حماسه كربلا كه در 10 عنوان مجزا ارائه شده است. «40 سال در چهار ثانیه»، «راز ماندگاری کربلا»، «تصویرنامه شقایق»، «در ذکر شام عاشورا»، «نمایی از شهادت حر»، «با چنگ‌های خمیده‌قامت»، «دست‌هایی از این دست» و ... از جمله عنوان سرفصل‌های این کتاب است.
برخشک چوب نيزه‌ها
از علی معلم‌دامغانی همواره به عنوان یکی از شعرای نواندیش اوایل دهه 70 نام برده می‌شود. استفاده از اوزان بلند به جای اوزان کوتاه در مثنوی و اوزان نامتعارف و غیرمعمول، همواره مولفه‌های شعری او را طی این سال‌ها تشکیل داده است. آنچه از او شاعری سوای دیگر شاعران آیینی‌سرا می‌سازد، توجه عمیق او به ابعاد حماسی و پرشکوه عاشورا بوده است طوری که در کتاب «بر خشک چوب نیزه‌ها» نیز می‌توان چنین ویژگی‌هایی را مشاهده کرد. اگرچه استفاده بجای او از تلمیحات، تصویرسازی‌ها و استعاره‌ها در شعر به زیبایی کلامش در بیان حقانیت آنچه بر اباعبدالله «ع» و خاندانش رفته می‌افزاید. «مجلس حر بن یزید ریاحی»؛ روایت تازه و منظومه‌ای بلند از علی معلم‌دامغانی از ماجرای حر در زمینه ادبیات عاشورایی است. این کتاب در
2 فصل تدوین شده که فصل اول آن به مقدمه با تشریح و توضیح به قلم محمدرضا تقی‌دخت اختصاص یافته است. علی معلم‌دامغانی منظومه مفصلی را بر مبنای زیارت وارث (زیارتی که جزو زیارت‌های معروف شیعیان است) آغاز کرده است. بخشی از این منظومه، پرداختی با عنوان شخصیت عاشورایی حر بن یزید ریاحی؛ یکی از چهره‌های نام‌آور و نامدار در واقعه عاشوراست.
ترکیب‌بند عاشورایی
اگرچه وقتی صحبت از ادبیات آیینی به میان می‌آید، نام شاعرانی چون سیدعلی موسوی‌گرمارودی را که طی دهه گذشته تا‌کنون سهم بسزایی در این حیطه داشته‌اند را نمی‌توان نادیده گرفت. شاید بتوان مهم‌ترین اثر موسوی‌گرمارودی را «ترکیب‌بند عاشورایی» معرفی کرد؛ اثری که توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است. در این کتاب، علاوه بر ترکیب‌بند عاشورایی سیدعلی موسوی‌گرمارودی که «آغاز روشنایی آینه» نام دارد، در 2 مقاله جداگانه به بررسی اشعار آیینی و همچنین نقد و بررسی شعرهای سیدحسن حسینی و قیصر امین‌پور نیز پرداخته شده و نقدهای مطبوعاتی شاعران و پژوهشگرانی چون بهاء‌الدین خرمشاهی، مرتضی امیری‌اسفندقه، سیدصدرالدین قوام و دیگران نیز بر این مجموعه در انتهای این كتاب گنجانده شده است.
من مي‌گويم، شما بگرييد
از دیگر شاعرانی که باید در حوزه ادبیات عاشورایی از او اسم برد، علیرضا قزوه است. اگرچه او در این حوزه فعالیت زیادی کرده اما اثری که در این میان از او به چشم می‌خورد، مجموعه مراثی «من می‌گویم، شما بگریید» است. این کتاب که بعد از انتشار از سوی نشر سوره مهر بارها تجدید چاپ شده است در 5 فصل مجموعه‌ای از مرثیه‌های عاشورایی مرثیه‌سرایان را گردآوری کرده است. نويسنده در هر فصل از اين كتاب به مراثي از وقايع كربلا پرداخته است و اشعاري از شاعران مشهور از قبيل مرحوم نيّر تبريزي، محتشم‌كاشاني، عباس حدادكاشاني، حسين لاهوتي، حسين منزوي، جليل واقع‌طلب، محمدحسين شهريار، حميد سبزواري، عليرضا قزوه و... آورده است. فصل اول کتاب «این حسین کیست؟ با کربلا، با حسین(ع)» شامل 44 مرثیه، فصل دوم با نام «ای پدر جان همرهان بستند بار... به شهیدان هاشمی» شامل 30 مرثیه، فصل سوم با عنوان «ناله عشق است و آتش می‌زند» با 6 مرثیه، فصل پنجم با نام «زینب اسیری رفت و ما بر جای ماندیم» شمال 37 مرثیه است.
موسیقی عاشورا
«موسیقی عاشورا» نیز عنوان کتابی از تورج زاهدی و تولید پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنری است که همزمان با ماه محرم توسط انتشارات سوره مهر منتشر شد. در این کتاب نویسنده ضمن نگاه تاریخی به مراسم عزاداری اباعبدالله‌الحسین، موسیقی عاشورایی را مورد بررسی قرار داده است. زاهدی در این کتاب، موسیقی مذهبی را به 4 شاخه روضه‌خوانی، نوحه‌خوانی، اذان و مناجات، تعزیه و شبیه‌خوانی تقسیم کرده و بر این اساس
3 شاخه از 4 شاخه کلی موسیقی مذهبی را به عاشورا و امام حسین (ع) مرتبط قلمداد کرده است. مولف در این کتاب از نوحه‌خوان‌ها و روضه‌خوان‌های معروفی همچون سیدمحمود واعظی، لسان طالقانی و اعتماد شیرازی نام برده و از کار آنها به عنوان شاخه‌ای از موسیقی مذهبی تعریف کرده است. زاهدی در این مسیر برای اعتبار گفته خود از سخن اساتیدی همچون روح‌الله خالقی و کتاب‌هایی همچون «سرگذشت موسیقی ایران» به عنوان شاهد و منبع بهره برده است.
روایت گل سرخ
از دیگر کتاب‌های منتشر شده در زمینه عاشورایی، کتابی با عنوان «روایت گل سرخ» است که مشتمل بر حکایت‌های کهن فارسی با موضوع شخصیت امام حسین«ع» است. مهدی الماسی در این کتاب با بررسی
120 کتاب کهن فارسی به نگارش و گردآوری این اثر پرداخته است. حکایت‌ها به این صورت در این کتاب آورده شده که در ابتدای هر حکایت به اجمال درباره خود کتاب، نویسنده آن و سبک نگارش کتاب مقدمه کوتاهی آورده شده است. نویسنده در این کتاب تا جایی که امکان داشته سعی کرده حکایت‌ها را به همان صورتی که بودند در کتاب بیان کند و برخی حکایت‌ها را در قالب امروزی روایت کرده است.
نت آواز قناری
محمدجواد محبت، شاعر معاصر، این کتاب را طی سال‌های اخیر منتشر کرده است. این اثر وی مشتمل بر تلفیق اشعار تاریخی و مذهبی است طوری که شاعر در اين مجموعه ابتدا اشعار نبوي، بعد علوي، عاشورايي و سپس تعدادي شعر رضوي گنجانده و بخش آخر اين اشعار اعتقادي- آييني شعرهايي درباره موعود است اما این تنها کتاب محبت در زمینه شعر عاشورایی نبوده و نیست.
«از خیمه‌های عاشورا»، «آن سوی چهره زرد خورشید» و... مبتنی بر چنین مضمونی سروده شده است.
راز سر به مهر
«راز سر به مهر» زنده‌یاد حسین حداد نیز در میان دیگر کتاب‌های عاشورایی از جایگاه خاصی برخوردار است. این کتاب که توسط حداد گردآوری شده، برگزیده 35 سال ادبیات عاشورایی در ایران است که انتشارات سوره مهر منتشر کرده است. «راز سر به مهر» دارای 24 اثر از 15 نویسنده است که در ابتدای هر داستان نیز خلاصه‌ای از زندگینامه و آثار نویسنده چاپ شده است. «نگاه در نگاه پیرمرد» نوشته حسن احمدی، «سرباز» نوشته میثاق امیر فجر، «شبیه، شبیه، شبیه» نوشته قیصر امین‌پور، «کشمکش» نوشته اصغر استاد حسن معمار، «راز سر به مهر» نوشته محمود براتی خوانساری، «قربانی» نوشته محمدرضا بایرامی، «کودکی با یک جهان مردی» و «مهر خون» نوشته سید‌ابوالقاسم حسینی(ژرفا)، «مهر آوه مقدس»، «بهشت را زینب کنید» و «برایم قصه بگو» نوشته زهرا زواریان، «ساقه سبز نیاز» نوشته نرگس ساعتی، «قطره پنجم» و «قطره سیزدهم» نوشته سید محمد سادات اخوی، «کسی که آمدنی است» نوشته سیدمهدی شجاعی ، «سقا» نوشته مجید شاه‌حسینی، «تسبیح» نوشته مریم صباغ‌زاده ایرانی، «شمشیر کهنه» نوشته فریدون عموزاده‌خلیلی، «روایت غلام عبید‌الله بن زیاد» و «روایت یک کاتب گمنام» نوشته داوود غفارزادگان و «زندان تشنه لب» و «میقات عشق» نوشته حمید گروگان عنوان داستان‌های این مجموعه است.