گروه فرهنگ و هنر: فیلم سینمایی «گلوگاه شیطان» به کارگردانی حمید بهمنی و تهیه‌کنندگی سعید شرفی‌کیا که این روزها بر اکران سینماهاست، مقطع زمانی بین سال‌های 62 تا 64 را روایت می‌کند و در آن عملیات هوایی و جنگ در آب و خشکی به تصویر کشیده می‌شود. «گلوگاه شیطان» درباره عملیات شناسایی والفجر8 و درباره گروهی از غواصان است که برای شناسایی و آماده‌سازی عملیات والفجر8 اقدام می‌کنند و به این نتیجه می‌رسند که شرایط خطرناک است. آنها دست به طراحی جدیدی می‌زنند و در این کشمکش عراقی‌ها متوجه جریان می‌شوند. امین زندگانی، پوریا پورسرخ، جمشید هاشم‌پور، جعفر دهقان، محمد حاتمی، علیرضا کمالی، علیرام نورایی، محمد ربانی، مهدی محمدزاده، سیدمهدی حیدری و بهروز میرلو از جمله بازیگران این فیلم هستند. به بهانه اکران فیلم، سینماپرس نشستی با حضور عوامل برگزار کرد که گزیده‌ای از آن در ادامه می‌آید. حمید بهمنی (کارگردان)، امین زندگانی (بازیگر)، حمید شهیری (طراح صحنه) و سعید شرفی‌کیا (تهیه‌کننده) از حاضران در این نشست بودند.
***
بهمنی: جمله امام(ره) نام فیلم را مشخص کرد
بعد از ایده‌پردازی و قصه‌پردازی در مرحله تحقیقات به نوارها و مستنداتی برخوردیم که نشان می‌داد بعد از عملیات بدر که فرماندهان بزرگی مانند همت و باکری را از دست دادیم، فرماندهان جنگ با ناراحتی خدمت امام راحل می‌روند و از عدم موفقیت در عملیات سخن می‌گویند، امام این جمله را به فرماندهان می‌گویند: «شما نگران نباشید عملیات بدر نویدبخش یک عملیات بزرگ و موفق در آینده خواهد بود». سپس با اسنادی مواجه شدیم که نشان می‌داد فرمانده بزرگ جنگ، حسن باقری در جلسه‌ای برای فرماندهان سپاه و ارتش عملیات محرمانه والفجر 8 را توضیح می‌دهد ولی هیچ‌یک از فرماندهان اجرای این عملیات را صلاح نمی‌دانند چون اروندرود مشکل‌ترین منطقه عملیاتی دنیا و از جمله بی‌مهارترین آب‌های دنیا محسوب می‌شد و حضور غواصان در این منطقه یعنی مرگ صددرصد. بالاخره عملیات والفجر 8 شروع می‌شود و با تدابیر فرماندهان جنگ این عملیات با پیروزی به پايان مي‌رسد و امام درباره این پیروزی فرمودند: «فاو، گلوگاه شیطان بود که توسط رزمندگان اسلام آزاد شد». با مشورت دوستان از همین جمله امام راحل استفاده کردیم و نام «گلوگاه شیطان» را برای این فیلم انتخاب کردیم چون در آن دوران منطقه استراتژیک فاو عراق با ناوهای آمریکایی که شیطان بزرگ محسوب می‌شود، پاسداری می‌شد. نخستین مساله‌ای که در «گلوگاه شیطان» به چشم می‌آید این است که اکثر آثار دفاع مقدسی عرضه شده در این سال‌ها همواره به بیان آسیب‌شناسی مسائل جنگی بر جامعه و وجود شرایط بحرانی، تاریک و غم‌انگیز جامعه اشاره کرده ولی این فیلم با هدف به تصویر کشیدن مقدمات یک عملیات بزرگ و موفق دفاع مقدس تهیه شد و به سیاهنمایی‌ها پایان داد. مجموعه دفاع مقدس بعد از سال‌ها سکوت در این فیلم دوباره زنده شده و مانند فیلم‌های دهه 60 درخشیده است و انتظار ما این است که این احیاگری را رسانه‌ها پوشش دهند. فیلم‌های دهه 70 جنگ معمولا به سیاهنمایی و درشت کردن نکات زشت و سیاه جنگ می‌پرداختند ولی بعد از 15 سال برای نخستین‌بار است که چنین فیلمی با نگاه مثبت به مخاطب عرضه می‌شود، بنابراین ارباب رسانه باید منصفانه نقد کنند. یکی از مهم‌ترین مسائلی که در این فیلم نمایش داده شده شخصیت‌های واقعی از فرماندهان عراقی است، می‌خواستیم نشان دهیم فرماندهان عراقی با تمام وجود در مقابل ایرانی‌ها ایستادگی می‌کردند و این مساله در فیلم به خوبی نشان داده شد.
شهیری: سینمای دفاع مقدس از نظر امکانات حقیر است
امروز درباره جنگ کار کردن به شعار نزدیک‌تر است، شاید به هم شعار، دفاع مقدس چیز خوبی است ولی از آنجا که این ژانر به احیای ارزش‌ها بازمی‌گردد یک خط قرمزهایی دارد که باید به آن توجه داشت. برخی نمی‌خواهند ارزش‌های دفاع مقدس در جامعه برجسته شود و فقط شعار می‌دهند، سینمای دفاع مقدس از نظر امکانات حقیر است در حالی که پرفروش‌ترین سینمای ایران محسوب می‌شود بنابراین همه شعار می‌دهیم و جشنواره برگزار می‌کنیم ولی در عمل حمایتی نمی‌کنیم. آمریکا از نظر نظامی قدرتمند است ولی آن چیزی که از این هم قدرتمندتر است فیلم‌های سینمایی آنهاست. وقتی در هالیوود فیلمی نظامی ساخته می‌شود همه کشور بسیج می‌شوند و به این فیلم کمک می‌کنند ولی امکانات لجستیکی در ایران واقعا ضعیف است. در سینما ژانرهای مختلفی به دلیل سلیقه مخاطب وجود دارد و باید بر اساس نیاز جامعه فیلم ساخت یعنی همانقدر که رستم و سهراب می‌خواهیم، همت و باکری هم می‌خواهیم و در کنار هم باید معرفی شوند.
درددل‌های تهیه‌کننده
فراهم‌سازی امکانات و حمایت‌های نهادها و مراکز، بسیار کار دشواری بود در این بخش تسلیحات نظامی قابل خرید و فروش نیست و همه در اختیار نیروهای نظامی است و متاسفانه نه‌تنها حمایت‌های خوبی صورت نمی‌گیرد بلکه تجهیزات نیز ناقص است، حتی قایق‌های تحویلی سوراخ بودند و خودمان تعمیرشان کردیم. البته ارتش حمایت خوبی داشت و هواپیما و ناوی که نیاز داشتیم را در اختیار گذاشت، بویژه نیروی هوایی ارتش به خوبی حمایت کرد ولی در بخش تجهیزات نظامی به طور کلی ضعیف هستیم و حتی وسایل نقلیه شهرک دفاع مقدس نیز خراب بودند. در مجموع می‌توان گفت با اینکه دفاع مقدس باید مورد توجه همگان باشد و مساله‌ای شخصی نیست ولی ارگان‌های متولی توجه چندانی ندارند و کمک‌ها و حمایت‌های چندانی صورت نمی‌گیرد. اگر حمایت‌های معاونت سینمایی و دوستان فارابی نبود، قطعا این اتفاق نمی‌افتاد و هرگز این فیلم تولید نمی‌شد چون اینگونه فیلم‌ها هزینه‌های سنگینی دارند. وقتی با ضعف حمایت و عدم تجهیزات روبه‌رو می‌شوید، مجبورید کوتاه بیایید و در این میان اتفاقات بدی برای فیلم می‌افتد چون امکانات نیست ولی با این وجود فیلم ساخته شد و ما خود را با این مشکلات سازگار کردیم. با وجود اینکه امکانات نداشتیم ولی جلوه‌های ویژه در زمینه وسیله نظامی مانند «په باد» يا «کوسه»ای که در فیلم نشان داده شده، واقعی به نظر می‌رسد.
گفته‌های امین زندگانی
به عقیده من «گلوگاه شیطان» یک فیلم دهه شصتی است که به خوبی بهروز شده و برای من بسیار جالب بود که مشاهده کردم نوجوانانی که امروز فیلم‌هایی همچون هری پاتر و... را نگاه می‌کنند به خوبی با این فیلم ارتباط برقرار کرده و از صحنه‌های اکشن آن لذت می‌برند. فیلم‌هایي مانند «ملک سلیمان» و «گلوگاه شیطان» که دارای جلوه‌های ویژه خاصی هستند باید مورد حمایت قرار بگیرند چون با کار جدیدی که عرضه می‌کنند در واقع به تولید علم در سینمای ایران کمک کرده‌اند. انصافا در این فیلم به لحاظ جلوه‌های ویژه و ویژوال افکت‌ها تولید علمی در سینمای ایران صورت گرفته است و حداقل از این نظر جای تقدیر داشت و کار بسیار خوبی بود.
*
متاسفانه نسبت به فیلم‌های دفاع مقدس کم‌توجهی می‌شود. حتی یک اسلحه ساده، بعد از 3 شلیک گیر کرده و کار را خراب می‌کرد، کمبود امکانات برای ساخت چنین فیلم‌هایی دلزدگی ایجاد می‌کند.
*
از آنجایی که توانایی‌ام برای بازی‌های متفاوت خیلی قوی نیست و نمی‌توانم بیش از 5 فیلم متفاوت در سال بازی کنم بنابراین ترجیح می‌دهم حضور کمرنگ‌تری داشته باشم و همواره با خود این عهد را بسته‌ام که شبیه فیلم‌های قبلی بازی نکنم.
*
می‌گویند شخصیت فرمانده در این فیلم کلیشه بود. البته کلیشه همیشه بد نیست، وقتی در فیلمی که کلیشه نیاز است بازی می‌کنی باید بر اساس فیلمنامه پیش روی و بر اساس کاراکتر حرکت کنی، البته بازیگر سعی می‌کند کلیشه نشود ولی موظف است فیلمنامه را بازی کند و ممکن است این نقش، نقش یکی از فرماندهان جنگ باشد که خود نقش به نوعی کلیشه‌ای است. در این فیلم سعی کردیم روابط 3 شخصیت ایوب، یونس و ستار را بر اساس نام‌هایشان روابطی صمیمانه و دوستانه نشان دهیم، دوستی‌هایی که نشان‌دهنده رفاقت‌های آن دوران باشد.