شروین طاهری: او هرگز آنگونه که شایسته عنوانش بود به چشم نیامد اما با این وجود کاری کرد که او را با آن نام یونانی‌اش سقراط (سوکراتس) بر فراز کوه آلپ در حال پاسکاری با خدایان یونانی تصور کنیم. البته تردیدی نیست که نام سقراط برازنده یک هافبک متفکر برزیلی بود. مثلا با چنین نامی او نمی‌توانست یک مدافع باشد که از این باشگاه به آن باشگاه می‌رود: «سوکراتس برازیلریو سامپایو دسوزا ویرا دالیویرا». از این نام طول و دراز 2 بخش نخست لقبی بود که بر هافبک استخوان درشت و ریشوی باشگاه كورينتيانس نهاده شده بود به معنی سقراط برزیلی. او جزو معدود تحصیلکرده‌هایی بود که در سرزمین سامبا به اوج فوتبال رسید و مثل مدل یونانی‌اش هم از هنر سردرمی‌آورد و هم از طب، چرا که در حقیقت دكتر داروساز بود. جام زهر او هم همانند سقراط یونانی بود. اگر فیلسوف اساطیری جامی از شوکران سیاه سرکشید، سقراط فوتبالیست از دوران نوجوانی تا آخرین روزهای عمرش، نیکوتین را با پک‌های پیاپی سیگار وارد ریه‌هایش می‌کرد. در دوره‌‌ای که او در زمین چمن شاهکار می‌کرد، فوتبال هنوز خیلی ساده بود، نه از پرسینگ فشرده خبری بود و نه از آمارها و داده‌های تحلیلی آنالیزورهای «پروزون». بازیکنان هم مجبور نبودند فقط در یک نیمه مسابقه به اندازه یک دوی ماراتن بدوند تا جور از دست دادن توپ را بکشند. آنها زمان بیشتری را با توپ می‌گذراندند و بیشتر وقت داشتند به زیبا بازی کردن بیندیشند و در این میان هیچ‌کس زیباتر از دکتر نمی‌اندیشید. شاید بعضی‌ها بگویند او ژاوی دوران خودش بود اما قطعا چیزی ورای چنین قیاس‌هایی بود چون مجموعه کارها و هنرنمایی‌هایی که سوکراتس به عنوان هافبک طراح سلسائو با توپ می‌کرد به مراتب متنوع‌تر از لمس‌های مداوم ژاوی بود، ضمن اینکه او مجبور نبود مثل مشابه کاتالان امروزی‌اش خود را وقف بازی و هم‌‌تیمی‌هایش کند و می‌توانست هر از چند گاهی خودی نشان دهد و اینگونه به عنوان یک هنرمند و فیلسوف فوتبال در یادها بماند. او دوپای بی‌مانند داشت که به طرز عجیبی با مغزش در ارتباط بودند. به خاطر سپردن بازیکنی که در 2 جام‌جهانی پیاپی 1982 و 1986 با برزیل هیچ چیز نبرده است دشوار می‌نماید اما سوکراتس تصویری از خود در اذهان مردم بر جای گذاشت که امروز بیش از فوتبال تمام هجومی تله‌سانتانا در آن 2 جام، بیش از زیکو و حتی فراتر از پیراهن طلایی سلسائو به خاطر آورده می‌شود. آن ضربه مرگباری که در اسپانیای 1982 به تور دروازه شوروی دوخت فقط یکی از آثار هنری او است و شوتزنی تنها یکی از هنرهای او بود، همانگونه که پنالتی هدر رفته‌اش در یک‌چهارم نهایی مکزیک 1986 مقابل فرانسه نیز. دشوار است شما در 2 جام‌جهانی متوالی در متن 2 بازی برتر تاریخ فوتبال هنرنمایی کنید اما این کاری بود که دکتر در برزیل – ایتالیا 1982 و برزیل- فرانسه 1986 انجام داد، گیریم که برزیل تله‌سانتانا هر 2 بازی را به زیباترین شکل ممکن باخت. همانگونه که هلند با کرویف در 2 جام پیاپی 1974 و 1978 زیباترین بازنده بود. درباره او می‌گفتند که ذهنی به زیبایی کرویف در فوتبال دارد اما در محبوبیت در هیچ کشوری نظیر نداشت، حتی در خود برزیل. او بدون افتخار محبوب بود، درست برعکس پله. از این نظر سوکراتس پس از گارینشا، محبوب‌ترین فوتبالیست برزیلی در میان توده‌های مردم سرزمین سامبا محسوب می‌شد با این تفاوت که او برخلاف پرنده کوچک، در مسیر درستی زندگی کرد. اگرچه جزو طبقاتی نبود که با قاشق نقره غذا بخورند ولی دست کم برخلاف گارینشا از قعر فقر و محرومیت هم بیرون نیامد بلکه از خانواده‌ای متوسط بود که به او اجازه دادند در رشته پزشکی تحصیل کند و آزادانه به فوتبال بپردازد. اما همین خاستگاه طبقه متوسطی مایه تفاوت عجیب او با دیگر ستاره‌های برزیلی شد. بی‌شک دکتر سوکراتس اندیشمندترین انسانی است که ممکن بود در کشوری مثل برزیل که 60 درصد جمعیتش را در دوره فوتبال او پاپتی‌ها و نیمه برده‌ها تشکیل می‌دادند، مورد ستایش مردم طبقات فرودست قرار بگیرد. او یکشنبه در سن 57 سالگی در كورينتيانس درگذشت در حالی که تقریبا هیچ‌کار بزرگی نکرد جز اینکه خودش بود و خودش ماند.