دیواری که فرو ریخت

اولی هسه: یوآخیم لو تقریباً یک ساعت پس از قهرمانی تیمش در جام‌جهانی 2014 گفت: «هیچ‌کسی به اندازه ما سزاوار کسب این قهرمانی نبود.» هوادارانی که از تلویزیون خانه‌های‌شان داشتند بازی را تماشا می‌کردند هم نمی‌توانستند بیشتر از این با حرف‌های لو موافق باشند چون آنها دقیقا می‌دانستند که او دارد از چه چیزی حرف می‌زند. لو درباره فینال یا تورنمنت حرف نمی‌زد. او از 8 سال گذشته می‌گفت. زمانی که او در ادامه مصاحبه‌اش گفت این قهرمانی مرهون تلاش‌هایی است که از 8 سال پیش آغاز شد، شنوندگان حرف‌هایش به یاد خاطره تلخ و دردناک ناکامی مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی 2006 در خانه افتادند و صحنه تک گل اسپانیا به آلمان در فینال یورو 2008 از پیش چشمان‌شان گذشت. آنها به جام جهانی 2010 فکر می‌کردند، زمانی که دلفریب‌ترین تیم ژرمن‌ها با اختلافی ناچیز به اسپانیا باخت و از رسیدن به فینال بازماند.آخر از همه نیز خاطره غم‌انگیز شکست به ایتالیا در نیمه‌نهایی یورو 2012 برایشان تداعی شد که زخمش هنوز کامل التیام نیافته بود. به خاطر همه اینها بود که آنها هنگام شنیدن حرف‌های لو سرشان را به نشانه تایید تکان می‌دادند. بله، هیچ کسی بیشتر از آلمان لایق قهرمانی در جام جهانی نبود. اما درباره بقیه چطور؟ درباره تمام چیزهای دیگری که مردم سایر کشورها از ما نویسندگان و خبرنگاران آلمانی درباره جام‌جهانی پرسیده‌اند و کمتر ملموس بود. درباره سمبل‌گرایی، پیام مخفی چه؟ تمام اینها چه معنایی دارند؟ هیچ چیز. این فقط فوتبال است مردم. حتی نمی‌توانم بشمارم تعداد دفعاتی را که درباره این تیم جدید، جوان و چندفرهنگی به‌عنوان نماینده‌ای از یک کشور از من سوال پرسیده شده است. سوال خوبی است چون اینطور نشان می‌دهد که خیلی‌ها تاثیر این فاکتورها را بر عملکرد تیم می‌دانند. مسلما این طرز تفکر در ذهن مردم زیادی وجود داشت، زمانی که تیم زیر 21 ساله‌های آلمان در سال 2009 قهرمان اروپا شد. 6 بازیکن از آن تیم در همان تیمی بودند که در ماراکانا برابر آرژانتین بازی کردند و این همان چیزی بود که وولفگانگ نیرزباخ، رئیس فدراسیون فوتبال آلمان با افتخار به آن اشاره می‌کرد. مهم‌تر از آن اما ساختار تیم 2009 بود. بازیکنان آن تیم، نژاد و ملیت‌های مختلفی داشتند: (آندریاس یک) روسیه، (سباستین بوئنیش) لهستان، (پرومه بواتنگ) غنا، (دنیس آئوگو و چیندو ادو) نیجریه، (فابیان جانسون) آمریکا، (گونسالوو کاسترو) اسپانیا، (سامی خدیرا و آنیس بن هاتیرا) تونس، (اشکان دژاگه) ایران، (مسعوت اوزیل) ترکیه؛ همه این بازیکنان نتوانستند به تیم اصلی ژرمن‌ها راه پیدا کنند و برخی از آنها حتی تصمیم گرفتند برای تیم‌های ملی دیگری بازی کنند اما به هرحال آن تیم، چندملیتی‌ترین تیمی بود که به نمایندگی از آلمان در یک تورنمنت حضور پیدا می‌کرد و به طور گسترده به‌عنوان نماینده‌ای برای تغییر اجتماعی محسوب می‌شد. 4بازیکن از آن تیم همچنین مهره‌های کلیدی تیم ملی آلمان بودند و در جام‌جهانی 2010 آفریقای جنوبی حضور داشتند؛ نویر، بوآتنگ، اوزیل و خدیرا.این بدان معناست که اگر آلمان در آفریقای جنوبی تا کسب عنوان قهرمانی پیش می‌رفت و قهرمان می‌شد، کمی نمادگرایی به آن پیروزی گره می‌خورد. مردم به آن تیم نگاه می‌کردند و موفقیت آنها را موفقیت یک جامعه کاملاً چندملیتی می‌دیدند، اکنون اما پس از گذشت 5 سال از آن زمان، دیگر آن مساله، موضوع اصلی نیست. چنین مورد مشابهی را می‌توان درباره این واقعیت تکرار شده گفت؛ واقعیتی که می‌گوید پیروزی در فینال از اهمیت خاصی برخوردار است چون نخستین قهرمانی این کشور در جام‌جهانی پس از اتحاد دو نیمه شرقی و غربی‌اش بوده است. 1ـ البته ژرمن‌ها 6 سال بعد از فروپاشی دیوار برلین توانسته بودند قهرمان جام ملت‌ها در انگلیس شوند. 2- برخی دیگر از ادوار جام‌های جهانی در این زمینه بسیار مهم‌تر بوده‌اند. در سال 2002 مهم‌ترین بازیکن تیم ملی آلمان، میشائیل بالاک اهل آلمان شرقی بود. همین موضوع درباره بهترین بازیکن میدان، برند اشنایدر هم صدق می‌کرد. بازیکنان دیگری هم مانند توماس لینکه یا ینس لمان بودند که در آن سوی دیوار برلین به دنیا آمده بودند، زمانی که این دیوار هنوز پابرجا بود. در حقیقت یکی از عناصر اصلی برنامه فدراسیون فوتبال آلمان تلاش برای تبدیل کردن تیم ملی این کشور به نماینده‌ای برای تیم یک کشور جدید، صمیمی، صلح‌دوست پس از اتحاد دو نیمه غربی و شرقی‌اش بود که مسلماً در رسیدن به آن موفق بود. حالا 8 سال از آن روزهایی که لفظ غربی یا شرقی شنیده می‌شد، گذشته و این 2 واژه دیگر بی‌معنا هستند. گواه این موضوع هم این است که اکثریت هواداران عادی تیم ملی آلمان نمی‌توانند به شما بگویند که تونی کروس تنها عضو تیم کنونی آلمان است که از شرق در میان ژرمن‌ها حضور دارد. او تنها 2 ماه پس از فروپاشی دیوار برلین به دنیا آمد. زمانی که لو گفت قهرمانی‌اش از 8 سال پیش استارت خورد، مطمئنا داشت به 16 سال پیش فکر می‌کرد به آگوست سال 1998 که فدراسیون فوتبال آلمان 2 برنامه بزرگ «پرورش استعدادها» را استارت زد. شاید بسیاری از مردم فراموش کرده باشند اما در واقع این برنامه به لطف توصیه برتی‌فوگتس آغاز شد. 4 سال بعد فاز دوم و معروف‌تر این برنامه آغاز شد و در سال 2002 به صورت علنی اعلام و از ماه سپتامبر به اجرا درآمد. استعدادها اما به تنهایی نمی‌توانند برای شما قهرمانی در جام‌جهانی را به ارمغان بیاورند بلکه زمانی به درد می‌خورند که در قالب یک تیم درآیند و به آنها بگویید که چگونه باید بازی کنند. این همان کاری بود که یورگن کلینزمن و یوآخیم لو در سال 2004 انجام دادند. آنها به تیم ملی آلمان هویت و شیوه‌ای جدید دادند به طوری که در سال‌های بعد مردم شروع به دوست‌داشتن آلمان کردند، به همان اندازه که قهرمانان معجزه برن سال 1954 را دوست داشتند. آلمان در فاصله سال‌های 2010 تا 2012 به اوج محبوبیت خود رسید اما در 2 سال گذشته شک و تردید‌ها دوباره افزایش پیدا کرده بود. زیاد بودند تعداد کارشناسانی که می‌گفتند آلمان یاد گرفته چگونه جذاب بازی کند اما فراموش کرده که چگونه باید ببرد. آنها بازیکنان را به بی‌انگیزگی متهم می‌کردند. لو و بازیکنانش اما سرانجام طرز‌تفکر اشتباه منتقدان را به آنها ثابت کردند. قهرمانی در جام جهانی در وهله اول یک پیروزی برای آلمان جدید و متحد چند فرهنگی نبود بلکه یک پیروزی برای اعتباربخشی به فوتبال جدید آلمان بود.