همراهی هنرمندان با نهضت آزادیخواهی
مرتضی گودرزیدیباج نخستین کسی است که با او درباره انگیزههای برپایی این کارگاه به گفتوگو نشستهایم. او که مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری نیز هست در این باره میگوید: این کارگاه برای همراهی با نهضت آزادیخواهی مردم مسلمان برپا شده بود. اینگونه فعالیتهای هنری با توجه به حرکتهای مردم در جریان انقلابهای مختلف شکل میگیرد. اگرچه این فعالیتها بعد سیاسی دارد اما از منظر هنرمندانی که قصد دارند به تبیین مفهومی چون بیداری اسلامی در آثار خود بپردازند، تفسیر دیگری به خود میگیرد. هنرمندان از رهگذر این تفسیر میتوانند حقایق چنین مفهومی را به شکل قابل لمسی در آثار خود تصویر کنند. در واقع ارائه آثار هنرمندان با چنین موضوعاتی میتواند مایه دلگرمی مردم آزادیخواه باشد. وی میافزاید: کارگاه بیداری اسلامی منحصر به هنر نقاشی نبوده است. این کارگاه در دورههای پیشین در قالبهای مختلفی چون پوستر، کاریکاتور و... مفهوم بیداری اسلامی را به شکل زیبایی از دیدگاه فردی هر هنرمند بیان کرده است. گودرزی با اشاره به حضور پررنگ هنرمندان شهرستانی و هنرمندان حرفهای و پیشکسوت میگوید: تعدادی اثر حجم نیز از هنرمندان مجسمهساز به دست ما رسیده که در حال بررسی این آثار برای برپایی کارگاه دیگری هستیم. گودرزی در پایان میگوید: نکته جالب این است که هنر جدید و مفهومی امروز بهتر میتواند به تبیین حقانیت چنین موضوعاتی بپردازد. چهبسا هنرهایی چون کانسپتها، ویدئوآرتها، چیدمانها و... میتوانند در ارائه چنین آثاری عملکردهای موفقیتآمیزی ارائه دهند.
زمینهای برای بینالمللی شدن
غلامعلی طاهری یکی از هنرمندان پیشکسوت و شرکتکننده در کارگاه بیداری اسلامی است. او درباره کارکردهای این کارگاه معتقد است: این کارگاه به مثابه یک همایش و گردهمایی است که با رفتار هنرمندانه هنرمندان و به منظور همصدایی با ملتهای آزادیخواه و مسلمانی که در پی به دست آوردن حقوق طبیعی خود هستند، ایجاد شده است. یکی از مهمترین اهداف این کارگاه این بوده که این حرکت انعکاس یافته و به گوشه و کنار کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه نیز برسد تا ما بتوانیم به مدد چنین موضوعی، زمینههای بینالمللی شدن این کارگاه را طی سالهای آتی فراهم کنیم. در ماههای گذشته شاهد خیزشهای سیاسی کشورهایی نظیر مصر، تونس، لیبی و... بودهایم؛ کشورهایی که در پی به دست آوردن حقوق طبیعی خود بودهاند و برای داشتن این حق به پا خاسته و در برابر ظلم و ستم ایستادگی کردهاند.
فعالیت در فضای همدلی
طاهری از جمله هنرمندانی است که امید دارد این کارگاه صرفنظر از اینکه در سالهای آینده در ابعاد بینالمللی برگزار شود و رنگ و بوی جهانی به خود گیرد در قالب وسیعتری نیز در اختیار هنرمندان گذاشته شود. او ادامه میدهد: اگرچه نفس برپایی این کارگاه به خودی خود میتواند اتفاق بزرگ و مبارکی تلقی شود زیرا هنرمندان نشان دادند در چنین کارگاهی با توجه به مضمون و محتوا دست به ارائه حرکتهای ماندگاری زدهاند که با انتشار کتاب این کارگاه میتوان به عظمت و ماندگاری آثار این هنرمندان با درونمایه بیداری اسلامی پی برد. بیش از 30 هنرمند در این کارگاه شرکت کردهاند که همه آنها آثاری در فضای اسلامی ارائه کردهاند. ناگفته نماند خلق این آثار بدون همدلی هرگز میسر نمیشود و همسو بودن و همدل بودن از مولفههای مهم این کارگاه بهشمار میرود که همواره بین هنرمندان جاری بوده است.
تلفیق مکتب سقاخانهای با المانهای نو
از غلامعلی طاهری در این کارگاه یک تابلوی یک متر در یک متر شرکت کرد که با تکنیک میکسمدیا کار شده بود. او درباره این کار خود توضیح میدهد: این اثر را میتوان به نوعی امتداددهنده آثار پیشین من قلمداد کرد. این اثر دارای فضای جدیدی است که در عین حال ریشه در هنر مذهبی و نگارگری نیز دارد، همچنین در این اثر سعی کردهام به مکتب سقاخانهای نیز گوشهچشمی داشته باشم و این تاثیرپذیری را با المانهای نو تلفیق کنم و مفاهیمی چون مقاومت و انقلاب را دراین آثار تجلی دهم، ضمن اینکه با دقیق شدن در این تابلو میتوان به رگههایی از هنر عاشورایی نیز پی برد. من سعی کردهام برای نزدیک شدن به مفهوم بیداری اسلامی، در پسزمینه اثر خود از پرچم کشورهایی که طی ماههای گذشته در برابر استبداد به پا خاستهاند نیز استفاده کنم.
تداوم برگزاری کارگاهها
جواد نوبهار از دیگر هنرمندان شرکتکننده در این کارگاه با اشاره به اینکه تبیین مقاومت کشورهایی چون تونس، مصر، لیبی و... دستمایه فعالیت من در این اثر بوده است، تصریح میکند: مقوله بیداری اسلامی که امروز از آن به عنوان بهار عربی نیز نام برده میشود، موضوعی است که میتواند نهتنها در زمینه نقاشی که در دیگر شاخههای هنر تجسمی نیز منبع الهام هنرمندان واقع شود. من نیز سعی کردهام در این کارگاه با توجه به چنین ذهنیتی به ارائه اثر بپردازم اما آنچه برای من در این میان جالب بود این است که بعد از آن فضای مملو از استبداد، این کشورها دستخوش تغییر و تحولات فراوان شده و در نهایت موفق شدند سرنوشتشان را خود به دست گیرند. حضور در کارگاههایی از این دست نهتنها میتواند برای هنرمندان تجسمی اتفاق خجستهای محسوب شود که تداوم برگزاری آن نیز به تقویت زیرساختهای حوزه هنرهای تجسمی میانجامد، بنابراین امیدوارم طیفهای بیشتری برای ارائه اثر وارد این کارگاهها شوند.
انعکاس بیان اعتراض به ظلم
نوبهار ادامه میدهد: بشر امروز همواره در برابر ظلم و جور قدعلم کرده و در همه اعصار تن به اسارت در برابر سفاکان تاریخ نداده است. حتی اگر در مواردی، مساله نبرد انسانها در برابر نیروهای شر مطرح نبوده، انسان از آنجایی که دارای خاصیت مبارزهطلبی بوده حتی با نفس اماره خود نیز به مبارزه پرداخته است. او حتی در فضای روزمره زندگی نیز ندای اعتراض سرداده و به مسائل انسانی و اجتماعی واکنشهای گوناگون نشان داده است. این یک اصل است که اگر ظلمی متوجه انسان شود باید راهکاری برای آن ظلم بیابد. هنرمند نیز فرقی با دیگر آحاد جامعه خود ندارد و روی این اصل، بیان اعتراضی خود را در قالبهای مختلف هنری نشان میدهد. این بیان میتواند گاه روی بوم نقش شود و گاه در صورتهای دیگری انعکاس یابد. در واقع هنرمند با توجه به حساسیت خاصی که دارد در تمام زمینههای هنری تاثیرگذار عمل کرده و احساس مسؤولیت او در برابر ناهنجاریهای اجتماعی و جهانی به مدد ارائه اثر شکل بیرونی نیز یافته است.
رویارویی مردم و هنرمندان
احمد وکیلی، هنرمند نقاش نیز نظر خود را درباره نفس برپایی کارگاه بیداری اسلامی چنین بیان میکند: یکی از محاسن کارگاهها یا ورکشاپهای هنری این است که مردم و هنرمند در رویارویی با یکدیگر قرار میگیرند و هنرمند در برابر چشم مخاطب به ارائه اثر میپردازد و میتواند از نقطهنظرات و دیدگاههای مختلفی که ممکن است نسبت به اثرش ابراز شود بهره گیرد. مسلما پیدایش خلق اثر نیازمند درک هنرمند از جامعه و سپس جهان پیرامون خویش است. اگرچه ممکن است تلقی مردم از دیدن یک اثر هنری، تلقی سادهای باشد اما همینقدر که این رویارویی و مواجهه در کارگاه بین مردم و هنرمند صورت گیرد باز هم میتواند نتایج مطلوبی دربر داشته باشد. من نیز در این کارگاه با الهام گرفتن از تم بیداری اسلامی و گوشههایی از مقاومتهای مردم فلسطین سعی کردهام سهم کوچکی در بیان چنین موضوعی
داشته باشم.