مايک ويتني: رابرت فيسک با گفته‌هاي نگران‌کننده خود که با عنوان «افول دلار» در «اينديپندنت» انگليس به چاپ رسيد، آتشي برافروخته است. اين مقاله همچون ويروسي، به تمام گوشه و کنار پنهان و ناگرفته اينترنت اشاعه پيدا کرد و قيمت طلا را به رقم سرسام‌آور 1026 دلار در ازاي هر اونس رساند. اکنون هر وب‌سايت آخرالزمانی که در جهان سايبر وجود دارد، «شوک‌دهنده» فيسک را در صدر عناوين اصلي خود گذاشته است و بلاگ‌ها در حال رد و بدل کردن کامنت‌هاي ديوانه‌وار درباره جان سالم به در بردگاني که در پناهگاه‌هاي زيرزميني خزيده‌اند، هستند که اطمينان دارند، پايان جهاني که ما مي‌شناسيم، نزديک است. فيسک در قسمتي از اين مقاله مي‌نويسد: «در ژرف‌ترين تغيير مالي در تاريخ اخير خاورميانه، اعراب خليج‌فارس‌ـ به همراه چين، روسيه، ژاپن و فرانسه‌ـ در حال برنامه‌ريزي براي خاتمه دادن به معاملات نفتي با دلار و حرکت به سمت سبدي از ارزها، شامل ين ژاپن، يوآن چين، يورو، طلا و پول واحد جديد هستند که به جريان انداختن آن در کشورهاي شوراي همکاري خليج‌فارس از جمله عربستان‌سعودي، امارات، کويت و قطر برنامه‌ريزي شده است. به منظور کار بيشتر روي اين طرح، تاکنون جلسات محرمانه‌اي توسط وزراي دارايي و رؤساي بانک‌هاي مرکزي اين کشورها در روسيه، چين، ژاپن و برزيل برگزار شده است که اجراي آن به معناي اين خواهد بود که نفت ديگر با دلار قيمتگذاري نخواهد شد.» در گزارش‌هايي که درباره افول دلار وجود دارد، بزرگنمايي‌هاي زيادي صورت گرفته است. دلار شايد نزول کند اما فرونخواهد پاشيد. در کوتاه مدت نيز با ورود دوباره بازارهاي سهام به درون ميدان، دلار در آستانه تقويت شدن قرار دارد. رابطه بين سقوط سهام و يک دلار قوي‌تر، به خوبي تثبيت شده است و زماني که بازار اصلاح شود، دلار يک بار ديگر جهش خواهد کرد. حاضرم در اين باره شرط ببندم. بنابراين چرا همه از مرداني در خاورميانه سخن مي‌گويند که در «جلسات محرمانه» دور هم چنبره زده‌اند و در حالي که براي تاسيس يک امپراتوري نقشه مي‌ريزند، ريش مي‌جنبانند؟ بله! دلار تنزل خواهد يافت(نهايتا) اما نه به دلايلي که بيشتر مردم مي‌انديشند. اين درست است که افزايش شديد کسري هزينه‌ها، دارندگان خارجي دلار را نگران کرده است ولي آنها از «برنامه تسهيل فدرال» که با خريد تضمين‌هاي با پشتوانه و ذخاير خزانه‌داري ايالات متحده به تامين پول مي‌انجامد، بيشتر نگران هستند. «برنانکه» به سهولت در حال چاپ اسکناس و تزريق آن به درون سيستم مالي جهت کنترل اوضاع است. به طور طبيعي، فدرال مجبور شده است تعيين کند که دقيقا چه مقدار پول را در نظر دارد براي راضي کردن طلبکاران خود «از غيب به دست آورد». گفته مي‌شود چين و ژاپن هنوز در حال خريد ذخاير خزانه‌داري ايالات متحده هستند، امري که نشان مي‌دهد، آنها هنوز «از کشتي بيرون نپريده‌اند». دليل واقعي اينکه دلار نقش مطلوب خود را به عنوان ارز ذخيره جهاني از دست خواهد داد اين است که بازارهاي آمريکايي که تا همين اواخر بالغ بر 25درصد از تقاضاي جهاني را تامين مي‌کردند، در حال تنزل شديد هستند. کشورهاي وابسته به صادرات ـ مثل ژاپن، چين، آلمان و کره‌جنوبي‌ـ تاکنون اين وضع را تجربه کرده‌اند. مصرف‌کننده آمريکايي زير کوهي از بدهي دفن شده و اين بدين‌معناست که هزينه کردن‌هاي همراه با ريخت و پاش آنها به اين زودي از سر گرفته نخواهد شد. در صدر اين وضعيت، بي‌کاري قرار دارد که با سرعتي سرسام‌آور در حال رشد است؛ ثروت‌هاي شخصي در حال تنزل است؛ پس‌اندازها در حال افزايش است و جهت‌گيري ضدکارگري واشنگتن، اين اطمينان را مي‌دهد که دستمزدها تا آينده‌اي قابل پیش‌بيني، همچنان راکد خواهد ماند. بنابراين طبقه متوسط آمريکايي ديگر همچون قبل از بروز بحران جاري، نيروي رانشگر مصرف تقاضاي جهاني نخواهند بود. زماني که توانايي خريد مصرف‌کنندگان براي خريد «تويوتا پريوس» يا انباشته کردن آخرين اجناس ساخت چين در «وال مارت» کمتر مي‌شود، دولت‌هاي خارجي و بانک‌هاي مرکزي نيز انگيزه کمتري براي انباشتن دلار يا تجارت انحصاري با دلار خواهند داشت. به اين مطلب که به نقل از «گلوب اند ميل» در واشنگتن بلاگ آمده توجه کنيد: «در گزارشي که از سوي «تحقيقات سرمايه‌گذاري يوبياس» انجام شده، چنين مي‌خوانيم که نوشتن اينکه سيطره شديد قريب 90ساله دلار آمريکايي به عنوان ارز ذخيره جهاني در حال تضعيف شدن است، اشتباه است. اقتصاددان يواس‌بي، پل دونووان مي‌گويد: «استفاده از دلار آمريکا به عنوان يک ارز ذخيره بين‌المللي، در حال تنزل است. دلار در بازار معاملات بين‌المللي احتمالا در طول ماه‌ها و سال‌هاي آتي تنزل مي‌يابد اما احتمالا تنها يک خطاي سياست پايدار ـ يا فشار مالي قابل توجه ـ موجب مي‌شود دلار وضعيت فعلي ذخيره‌اي خود را به کلي از دست دهد». گزارش يوبياس بر اين نظر است که تنزل تدريجي دلار آمريکا نه‌تنها ناشي از رفتار بانک‌هاي مرکزي جهان بلکه ناشي از رفتار بخش خصوصي نيز بوده است و در کنار آن، رويکرد شرکت‌هاي خصوصي که به طور فزاينده‌اي در حال رها کردن دلار به عنوان گزينه ارز بين‌المللي خود هستند. آقاي دونووان مي‌گويد: «شواهدي وجود دارد که دور شدن از دلار به عنوان يک ارز ذخيره در بخش خصوصي، از سال 2000 به اين طرف سرعت گرفته است». با دور شدن صنايع خصوصي از دلار، دولت‌ها، سرمايه‌گذاران و بانک‌هاي مرکزي راه آنان را دنبال خواهند کرد. در نتيجه، استيلاي نرم سلطه دلار تحليل خواهد رفت و برابري بين ارزها افزايش خواهد يافت. اين امر فرصت‌هاي بهتري را براي اجماع بر سر موضوعات مربوط به منافع دوجانبه به وجود خواهد آورد. يک کشور، ديگر قادر به ديکته کردن سياست بين‌المللي خود نخواهد بود. به اصطلاح «هژموني دلار» بشدت بر عدم توازن فاحش قدرت در جهان امروز افزوده است و اين امر، تصميم‌سازي جهاني را در دست‌هاي مشتي جنگ‌طلب در واشنگتن قرار داده که ديدگاه تنگ‌نظرانه آنها هيچگاه فراتر از منافع مالي خود و گماشتگان خود نخواهد رفت. با تضعيف دلار و کاهش تقاضاي مصرف‌کننده، ايالات متحده مجبور خواهد شد از دامنه جنگ‌هاي خود بکاهد و رفتار خود را بيشتر با استانداردهاي جهاني سازگار کند. در غير اين صورت، اين کشور به برهوت سياسي رانده خواهد شد. اما تاثير نامطلوب اين امر چيست؟ جايگاه ابرقدرتي، بر بنيان سست دلار استوار شده و سقوط دلار آغاز شده است. حق با فيسک است: تغييراتي بزرگ در راه است. هنوز بايد اندکي تحمل کرد.