غلامرضا مقدم: مستند فلسطینی «پنج دوربین شکسته» که در هشتادوپنجمین دوره اسکار در بخش مستند کاندیدای دریافت جایزه بود، روایت سال‌ها مقاومت فلسطینیان ساکن روستای بلعین است که برای باز‌پسگیری اراضی خود از غاصبان رژیم اشغالگر قدس از سال‌ها پیش هر هفته تظاهرات می‌کنند و با ارتش این رژیم غاصب درگیر هستند. این مستند 5 داستان مختلف درباره عماد برنات، خانواده او و مردم روستای بلعین در کرانه غربی است. هر دوربین شکسته برنات، با خود داستانی درباره مقاومت دارد. دوربین‌های عماد که هریک ناظر بخشی از این حوادث وحشتناک در دوره‌های مختلفند، یکی پس از دیگری مورد اصابت گلوله قرار گرفته یا توسط نظامیان رژیم صهیونیستی شکسته می‌شوند. این مستند ماندگار و تماشایی با یک دوربین معمولی و توسط یکی از روستاییان فلسطین که برای تولد چهارمین بچه‌‌اش یک دوربین فیلمبرداری خانگی خرید، طی 4 سال ساخته شده است. البته اسراییلی‌های این دوربین را شکستند و این اتفاق هر بار تکرار شد. نام فیلم هم از همینجا می‌آید. «پنج دوربین شکسته» روایتگر بخشی از تاریخ خاورمیانه از زاویه دید یک شهروند شجاع فلسطینی است که در هشتاد و پنجمین دوره از جوایز اسکار اثرش کاندیدای دریافت جایزه شد اما کارگردان آن را به جرم فلسطینی بودن در بدو ورود به ایالات متحده بازداشت کردند و عماد برنات (کارگردان) با وساطت مایکل‌مور آزاد شد. همچنین مایکل مور بعد از اینکه این مستند با ناباوری جایزه اسکار را دریافت نکرد از کارگردان آن عذرخواهی کرد. کارگردانی فلسطینی فیلم مستند «پنج دوربین شکسته» پس از دستگیری در خاک ایالات متحده در مقابل دوربین شبکه‌های خبری گفت: دوربین سلاح من است، برای ساخت این فیلم مستند در روستای بلعین چندین‌بار مورد حمله صهیونیست‌ها قرار گرفتم اما هیچگاه از مبارزه دست نکشیدم. عزیز‌ترین افراد خانواده‌ام را جلوی من دستگیر و شکنجه کردند اما من فقط فیلم گرفتم. برنات در این فیلم، مقاومت مردمی فلسطین علیه اشغالگران اسرائیلی در روستای بالعین در غرب رام‌الله واقع در کرانه باختری را به تصویر کشیده است. محور این فیلم مستند، مقاومت مردمی و مسالمت‌آمیز در بلعین است؛ روستایی که به خاطر شهرکسازی اسرائیل و دیوار حائل نژادپرستانه برای اهالی آن، در معرض تهدید قرار گرفته است. برنات در این فیلم مستند به تصویربرداری از رخدادهای زندگی روزمره و خصوصی در روستای بلعین پرداخته است که از سال 2005 تغییرات زیادی را به خود دیده، زیرا از این تاریخ ارتش اشغالگر اسرائیل صدها هکتار از زمین‌های مردم را برای ساخت دیوار حائل و توسعه شهرک‌ها در پشت این دیوار مصادره کرده است و جریان این فیلم مقاومت مسالمت‌آمیز اهالی این روستا در برابر ساخت دیوار و شهرکسازی است. برنات در جریان اعتراضات مردمی و حین فیلمبرداری بارها مورد حمله ارتش اسرائیل قرار گرفت که 5 دوربین او به شیوه‌های متفاوتی شکسته شد. در همین راستا برنات چند بار به دلیل این حملات آسیب دید و یک بار نیز برای مداوا به یکی از بیمارستان‌های اسرائیلی منتقل شد و 2 ماه تحت درمان قرار گرفت که 21 روز آن در بیهوشی سپری شد. برنات پس از پخش فیلم خود در قصر فرهنگی رام‌الله گفت: این فیلم در واقع مستندسازی از رخدادهای روزمره روستای بلعین است و پخش آن در بسیاری از کشورهای جهان و دریافت 20 جایزه جهانی، واکنش‌های بسیار زیادی در راستای اعلام همبستگی با ملت فلسطین به‌دنبال داشته است. کارگردان این فیلم مستند تصریح کرد: این فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم‌های مستند در آمستردام و نیز جشنواره ساندنس در آمریکا جایزه گرفت. وی ضمن ابراز امیدواری از اینکه فیلم «پنج دوربین شکسته» جایزه اسکار را از آن خود کند، افزود: تجربیات ناخوشایندی هر روز در کرانه باختری برای ما اتفاق می‌افتد، بیش از 500 ایست بازرسی، انسداد جاده‌ها و موانع دیگر وجود دارند که هیچ کداممان از برخورد با آنها در امان نبوده‌ایم. تجربه ما مثالی بسیار کوچک از مسائلی است که مردم ما هر روز با آنها مواجه هستند. همواره یک دوربین را همراه خود دارم، زیرا دوربین سلاح من است که با آن هرگونه نقض حقوق فلسطینی‌ها را به تصویر می‌کشم. وی اظهار داشت: چند بار در چند قدمی مرگ قرار گرفتم از جمله اینکه یک بار یکی از سربازان اشغالگر از فاصله 30متری 2 تیر به دوربینم شلیک کرد و من دوربین آسیب‌دیده و سایر دوربین‌هایی را که اشغالگران از بین برده‌اند، به عنوان شاهدی برای اقدمات اسرائیلی‌ها نگاه داشته‌ام. «ایاد برنات» ستاره مستند نامزد اسکار «پنج دوربین شکسته» و برادر «عماد برنات» 10 ماه پس از درخشش این مستند در عرصه جهانی، در اعتراض روز جمعه 10 آبان 1392 اهالی روستای بلعین فلسطین به دیوارکشی اسرائیلی‌ها به ضرب گلوله زخمی شد. مردم روستای بلعین واقع در فلسطین اشغالی از سال 2005 تاکنون هر جمعه در اعتراض به دیوارکشی رژیم صهیونیستی دست به تظاهرات می‌زنند، 10 آبان 1392 نیز همانند جمعه‌های پیشین مردم این روستا دست به اعتراض زدند ولی این‌بار نیروهای اسرائیلی مردم را زیر رگبار گلوله و گاز اشک‌آور گرفتند که در این میان «ایاد برنات» ستاره مستند نامزد اسکار «پنج دوربین شکسته» و برادر «عماد برنات» سازنده این مستند و همچنین تن دیگر از اعضای خانواده‌شان، به ضرب گلوله زخمی و راهی بیمارستان شدند. «ایاد برنات» یکی از رهبران جنبش‌های اعتراضی روستای بلعین است و پس از این واقعه عماد برنات در صفحه فیسبوک خود نوشت که برادرش از قسمت پا مورد اثبات 2 گلوله قرار گرفته ولی هم‌اکنون حالش خوب است. این مستندساز فلسطینی در ادامه متذکر شده است که «گلوله ما را نمی‌کشد، بلکه ما را قوی‌تر می‌کند.» همزمانی اعتراض اهالی بلعین با نود و ششمین سال صدور اعلامیه بالفور، حساسیت نیروهای اسرائیلی را بیش از پیش برانگیخت و باعث درگیری نظامی شد. بیانیه بالفور، نامه‌ای تاریخی بود که در تاریخ 2 نوامبر 1917 میلادی، توسط «آرتور جیمز بالفور»، وزیر خارجه وقت بریتانیا، خطاب به «والتر روتشیلد»، سیاستمدار یهودی‌تبار و عضو مجلس عوام بریتانیا نوشته شد و در آن از «موضع مثبت» دولت بریتانیا برای «ایجاد خانه ملی برای یهودیان در فلسطین» خبر داده‌شد. بیانیه بالفور، سرآغاز تلاش در عرصه بین‌المللی برای تاسیس کشور اسرائیل به شمار می‌رود. مستند پنج دوربین شکسته به تلاش‌های ساکنان روستای بلعین (در کرانه باختری رود اردن در فلسطین) برای وادارکردن نیروهای اسرائیلی به ترک زمین‌های اشغال‌شده‌شان می‌پردازد. برنات که به همراه خانواده‌اش در بلعین زندگی می‌کند و به کشاورزی مشغول است از سال ۲۰۰۵ و با آغاز تصرف زمین‌های اطراف روستا، شروع شهرکسازی و محصور‌کردن روستا به عنوان خبرنگار محلی شروع به فیلمبرداری و ضبط وقایع می‌کند. 4 سال تصویربرداری از کشمکش اهالی روستا و فعالان صلح با ارتش اسرائیل و مقاومت هفتگی آنها حاصلش صدها ساعت فیلم خام بود که بارها در گزارش‌های خبری شبکه‌های مختلف از آنها استفاده شده است. اما سرانجام پس از 4 سال برنات با کمک همکارش گای داودی تصمیم به ساخت مستند پنج دوربین شکسته می‌گیرد. فیلم به دلیل وجود یک مجموعه غنی در سه وجه مساله اشغال را مورد بررسی قرار می‌دهد. مهم‌ترینش همان اعتراضات برنامه‌ریزی‌شده هفتگی و تا حدودی مبتکرانه اهالی و فعالان صلح‌طلب علیه اشغال است. اعتراضاتی که حالا به عنوان مدلی کارآمد از اعتراض پس از انتفاضه مطرح است. اغلب صحنه‌های این بخش نمایشگر جنون نیروهای نظامی در پیاده‌سازی یک جنایت سیستماتیک و تدریجی علیه ساکنان فلسطینی منطقه است. وجه دیگر ماجرا کشمکش خود عماد و دوربین‌هایش با نیروهای اسرائیلی است؛ اینکه چگونه دوربین‌هایش یکی یکی توسط سربازان شکسته می‌شود. حتی خود برنات نیز به دلیل فعالیت افشاگرانه‌اش دومرتبه به صورت مستقیم هدف تیراندازی سربازان قرار می‌گیرد که هر دو بار این دوربین‌هایش هستند که جانش را نجات می‌دهند اما بخش مهمی از مستند نیز مربوط به خانواده عماد و فرزند تازه به دنیا آمده‌اش جبرئیل است که تا پایان فیلم 4ساله می‌شود. انتخاب جبرئیل و نشانه‌گذاری وقایع فیلم یک تصمیم هوشمندانه و سینمایی بوده که لحنی شاعرانه به لحظاتی از مستند داده است. جبرئیل که به دنیا می‌آید روی چشم‌انداز آفتابی تپه‌ها درختان زیتون را می‌توان دید؛ و با هر جشن تولدی که برای جبرئیل گرفته می‌شود به سیم‌خاردار‌ها و سرباز‌ها و مجتمع‌های مسکونی یهودی‌نشین افزوده می‌شود و درخت‌های زیتون بیشتری ریشه‌کن می‌شوند. جبرئیل خود فلسطین است، کودکی که در سرزمینش به دنیا آمد، تحقیر شد، محدود شد، محاصره شد، کشته شد و در سرزمینی که آن را به اندازه قبرش کوچک کردند آرام خوابید. حاصل جسارت، شجاعت و مداومت در تصویربرداری توسط عماد برنات و گفتار متن صمیمی او که اغلب با موسیقی حزن‌انگیز همراه است به همراه تدوین سینمایی و ظریف ورونیک لوگارد اثری درخشان ساخته که نمونه‌ای متعالی از مستندسازی در شرایط بحران است. پنج دوربین شکسته یک شمای کلی از بحران‌سازی دولت اسرائیل برای فلسطینی‌های مقیم است. شهرک‌سازی‌ها، کنترل عبور مرور، تصرف زمین و در نهایت مستاصل‌کردن طرف فلسطینی. اما از طرفی حالا این مستند نمایشگر مبارزات بدون خشونت در فلسطین نیز هست بویژه که هر روز به تعداد دوربین‌ها و ناظران باوجدان افزوده می‌شود. در نهایت این تنها تلاش دوربین برای ضبط واقعیتِ پیش‌رو نیست، این بیشتر کوشش مردی برای راندن متجاوز از زمینش است. «پنج دوربین شکسته»، روایت شهروندی فلسطینی از درد و رنج هموطنانش در چنگال صهیونیست‌هاست که خواب اسرائیلی‌ها را برآشفته است. «پنج دوربین شکسته» یادآوری ترسناکی از شدت مبارزات فلسطینی‌ها علیه اسرائیل است. تاریخچه‌ای از اعتراض و استقامت که با خشونت و سوسوی بارقه‌های امید درآمیخته است. فیلم 400 هزار دلاری «پنج دوربین شکسته» زندگی یک روستایی در فلسطین است که دوربین‌هایش شاهد و قربانی مبارزات هستند. محور این فیلم مستند، مقاومت مردمی و مسالمت‌آمیز در بلعین است؛ روستایی که به خاطر شهرکسازی اسرائیل و دیوار حائل نژادپرستانه برای اهالی آن، در معرض تهدید قرار گرفته است. اما در همان سالی که پنج دوربین شکسته نامزد جایزه اسکار شد، مستند جنجالی دیگر در مراسم اسکار با عنوان «دربانان» ساخته «درور موره» نامزد همین جایزه بود که به بررسی نقش سازمان جاسوسی داخلی اسرائیل «شین بت» می‌پردازد. در این مستند با 6 رئیس «شین بت» در طول 30 سال گذشته گفت‌وگوهای اعتراف‌گونه شده است که برای نخستین بار در این مستند به جلوی دوربین آمده‌اند. در همین حال این مستند مورد تایید رژیم صهیونیستی و بویژه دولت بنیامین نتانیاهو نیست چراکه این فیلم انتقادات بسیاری به سیاست رژیم صهیونیستی درباره فلسطینی‌ها دارد. نتانیاهو در برابر این مستند سکوت اختیار کرده است اما موشه یعالون، معاون نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، گفته است: مصاحبه‌های صورت‌گرفته با روسای سابق شین بت درباره ترور دو تن از اهالی غزه یا اقدام یهودیان تندرو نسبت به منفجر‌کردن یک مقبره اسلامی بزرگ در بیت‌المقدس تنها در خدمت روایت فلسطینی است. وی که با رادیو ارتش اسرائیل گفت‌وگو می‌کرد، افزود: آنچه در مستند «دربانان» به نمایش درآمده روایتی یکطرفه و جانبدارانه است.