رضا خسروی: پایان پخش سريال «جاودانگي» با موضوع زندگي شهيد تندگويان با حاشیه همراه شد. این سریال قرار بود در 20 قسمت روی آنتن برود که با تصمیم مسؤولان شبکه سوم سیما به 16 قسمت تبدیل شد. روز گذشته محمدمهدي تندگويان (پسر شهيد تندگویان) در نامه‌اي خطاب به رئيس سازمان صدا و سيما نسبت به این اتفاق انتقاد کرد. در متن اين نامه خطاب به ضرغامی آمده است: «احتراما همانطور كه مستحضريد سريال جاودانگي مربوط به زندگينامه آزاده شهيد تندگويان از ابتداي محرم امسال در شبكه سوم سيما پخش مي‌شد و طبق توافق به عمل آمده قرار بود در 20 قسمت پخش شود كه متاسفانه به دلايلي كه هنوز براي بنده نامعلوم است به تعداد
16 قسمت، تبديل شد. با توجه به اعتراض بنده در جلسه حضوري مورخ - 20 آذر‌ماه 90 - در گروه فيلم و سريال شبكه 3 و همچنين با حضور قائم‌مقام شبكه جناب آقاي مقيسه برگزار شد، قرار شده با نظارت مستقيم خانواده اين سريال تا حداقل 4 قسمت ديگر ادامه يابد ولي امشب بدون هيچ علتي شبكه عليرغم ميل خانواده و بدون اطلاع قبلي مبادرت به پخش آخرين قسمت كرد كه باعث تحريف فراوان در سريال زندگينامه اين شهيد غريب شد. از جنابعالي تقاضا دارم ضمن دستور رسيدگي موضوع، جلوي اين توهين‌ها و هتك حرمت از شهدا گرفته شود و همچنين دستور پخش باقيمانده سريال را تا انتهاي كار بفرماييد».
کارگردان سریال: دلیل جرح و تعدیل‌ها را نمی‌دانم
پس از انتشار این نامه و در حالی که تا لحظه تنظیم این گزارش جوابیه‌ای از سوی سازمان صدا و سیما منتشر نشده بود، کارگردان مجموعه تلویزیونی «جاودانگی» گفت: هنوز نمی‌دانم دلیل جرح و تعدیل‌های صورت گرفته در این سریال چیست. اکبر منصورفلاح گفت: قسمت‌هایی از سریال «جاودانگی» با موضوع زندگی شهید تندگویان در زمان پخش حذف شد که این موارد موجب شد مخاطب سردرگم شود و نتواند به خوبی با آن ارتباط برقرار کند. وی ادامه داد: متاسفانه هنوز دلیل این حذفیات را نمی‌دانم. البته طبیعی است که وقتی یک کار را کارگردانی می‌کنی، در زمان پخش با برخی حذفیات اندک و بسیار کم مواجه شود که کاملا طبیعی است و معمولا برای بیشتر آثار این اتفاق روی می‌دهد. منصورفلاح تصریح کرد: اما من بار اولم نبود که برای تلویزیون کاری را ساختم و کاملا با ضوابط آن آشنایی دارم، در زمان ساخت سریال نیز هم تلویزیون و هم خانواده شهید تندگویان بر کار نظارت داشتند به همین دلیل نمی‌دانم الان چرا این اتفاق درباره سریال این شهید بزرگوار روی داده است.
وی تصریح کرد: وقتی زندگی شهید تندگویان را ورق می‌زنید متوجه می‌شوید ایشان در دوران دفاع مقدس یک روز راحت سپری نکرده و دائم درگیر دفاع از سرزمین‌مان بوده است، ایشان شهید غریبی بودند و به نظرم سریال‌شان هم غریبانه پخش شد.
انتقاد شدید خواهر شهید تندگویان از جاودانگی
فاطمه تندگويان، خواهر شهيد تندگويان هم چندی پیش از کیفیت ساخت این سریال انتقاد کرده و آن را در حد نام شهید تندگویان ندانسته بود: ابتدا كه قرار بود اين سريال ساخته شود جلسه پرطمطراقي تشكيل دادند و مژده دادند نوشتن فيلمنامه آغاز شده است. پس از آن آقاي قاسم جعفري 3 جلسه در دفترشان تشكيل دادند و از ما دعوت كردند كه حضور يابيم. در اين جلسه هنرپيشه‌ها حضور نداشتند و فقط ما را در جريان فيلمنامه گذاشتند و من هم در تمام اين جلسات اعتراضم را به فيلمنامه اعلام كردم اما توجهي به حرف‌هايم نشد. هاجر، دختر برادرم هم يك جلسه رفت اما چون به اعتراضاتش توجه نشد ديگر در جلسات شركت نكرد اما تمام اعضاي خانواده ما به اين فيلم اعتراض داشتند و هيچكس از فيلمنامه و حتي عوامل سريال راضي نبود. تمام شخصيت‌هاي اين فيلم اشكال دارد. به نظر من بازيگران اين سريال هيچ‌كدام در سطح و جايگاه فيلم زندگي اين شخصيت ملي ما نبودند. اين بازيگران افراد حرفه‌اي نيستند و نقش‌هاي خود را درك نكرده‌اند. من فيلمي از شهيد تندگويان در اختيار آقاي جعفري گذاشتم. در آن فيلم شخصيت باصلابت و جسارت جواد به‌خوبي مشخص است. جواد ممكن است لاغراندام باشد اما شجاعت و دليري‌اي كه ايشان داشتند مثال‌زدني بود، در حالي‌كه شخصيتي كه در فيلم به نمايش گذاشته شده حالت زبوني و ذلت و خواري را نشان مي‌دهد. صحنه‌هاي رفت و آمد جواد در زندان و مناجات با خدا و... در سريال او را به شكلي مفلوك و مظلوم و ضعيف نشان مي‌دهد در حالي كه جواد اين‌طور نبود. جوادي كه اين فيلمنامه نشان مي‌دهد آدم پپه و ساده‌لوحي است كه ديدگاه خاصي ندارد يا حتي شهامتي براي مقابله و مبارزه ندارد، در حالي كه فرياد شعارهاي جواد در زندان همه سلول‌ها را متوجه او مي‌كرد و بازجوها همه از دست جواد كلافه شده بودند. از سوي ديگر شخصيت زنان فيلم تماما سركوب شده است. من در جايگاه زناني كه در دوران جنگ دوشادوش مردان مقاومت كردند به تمام زنان اين فيلم اعتراض دارم. يكي از زنان فيلم كه هدي، دختر شهيد است خل و چل است، هاجر و مريم هم كه در تمام فيلم مات و مبهوت‌اند و من هم زن دست و پاچلفتي هستم كه زنبيل حمل مي‌كند يا مادرم تمام فيلم مشغول ناله كردن است.
درباره سریال
مجموعه تلويزيوني «جاودانگي» درباره زندگي وزير شهيد نفت، محمدجواد تندگويان از يكشنبه ششم آذر پخش شد. اين سريال در گروه فيلم و سريال شبكه 3 و روابط عمومي وزارت نفت، به تهيه‌كنندگي صديقه صحت و به كارگرداني اكبر منصورفلاح ساخته شده است. «جاودانگي» توسط وزير سابق نفت مهندس غلامحسين نوذري در موزه عبرت كليد خورد و پس از گذشت 2 سال و با خاتمه يافتن مراحل تدوين و صداگذاري آماده پخش شده است. تصويربرداري اين مجموعه در شهرهاي آبادان، اهواز، محلات، تهران، جزيره خارك و شهرهاي بغداد و كربلا در كشور عراق انجام شده است. خلاصه داستان مجموعه جاودانگي: «محمدجواد تندگويان در 29 سالگي به عنوان وزير نفت جمهوري اسلامي برگزيده شد اما پس از 38 روز از زمان تصدي وزارت به اسارت نيروهاي بعثي عراق درمي‌آيد چند ماه پس از اسارت او «هدي» دختر او به دنيا مي‌آيد. سال‌ها مي‌گذرد و هدي در انتظار بازگشت پدر ناديده خويش است، همه اسرا به وطن بازمي‌گردند اما پس از سال‌ها چشم انتظاري جنازه پدر بازمي‌گردد و به هدي مي‌گويند پدرش به بهشت و نزد خداي خويش بازگشته است. هدي كوچك با خودش قرار مي‌گذارد مسيري را در زندگي پيش بگيرد تا همچون پدر شهيدش به بهشت برود و او را كه هيچگاه نديده ببيند. پس با اين تصميم بزرگ مي‌شود و در زندگي با نشانه‌هايي از حضور او مواجه مي‌شود».
گفته‌های بازیگر نقش شهید تندگویان
محمدمتين اوجاني، بازيگری است که نقش شهيد تندگويان را بازی کرده است. اوجاني چندی پیش در گفت‌وگویی با ايسنا از این تجربه گفت. او گفت: قبل از توليد سريال مي‌خواستم بهترين بازخورد را از سوي خانواده شهيد بگيرم. در صحبت‌هايي كه با پسر و خانواده او داشتم متوجه شدم آنها هم راضي هستند؛ اين اولين و مهم‌ترين جنبه براي من بود. از سوي ديگر هر كسي كه سريال را ديده از آن راضي است. جمع زيادي سريال را ديده‌اند كه اين براي من نقطه رضايت بود؛ به نظرم حس ارتباط مخاطبان با سريال برقرار شده است. اين بازيگر درباره انتخابش در نقش شهيد تندگويان گفت: يكي از جنبه‌هايي كه موجب انتخاب من شد، فيزيك بدني و چهره‌ام بود. خانواده شهيد هم روي اين مساله تاكيد زيادي داشتند؛ آنها مصر بودند علاوه بر شباهت ظاهري، از لحاظ اعتقادي و زندگي فردي هم بازيگر نقش شهيد تندگويان به او نزديك باشد. بعد از بحث‌هايي كه در اين زمينه مطرح شد مهدي- پسر شهيد- مرا تایيد كرد و گفت او به پدرم شبيه‌تر است و دوست داريم او اين نقش را بازي كند. وي ادامه داد: چند بار هم با هم صحبت كرديم. پسر شهيد گاهي سر كار مي‌آمد و من ارتباط خوبي با او برقرار كردم و حضور او حس خوبي به من مي‌داد. هرچند زياد سرصحنه نمي‌آمد اما مواقعي كه حضور داشت به من كمك مي‌كرد و اطلاعات خوبي به من مي‌داد. اوجاني در پاسخ به اين پرسش كه تا چه حد توانسته به شهيد تندگويان نزديك شود، عنوان كرد: نزديك شدن به چنين شخصيتي سخت است ولي روزي كه فيلمنامه را خواندم طرز نگاه شهيد تندگويان به زندگي برايم جذاب بود. ما از اين نوع افراد كم داريم و همه درگير مدرنيته و پشت ميزنشيني و حفظ موقعيتشان هستند. من با خواندن فيلمنامه درگير نوع نگاه شهيد تندگويان شدم كه چگونه ارتباط قلبي با قرآن و خدا برقرار كرده است؛ اينكه 11 سال در اسارت بوده و هيچ حرفي نزده؛ كار هر كسي نيست؛ حتي باورش هم برايم سخت بود و زماني كه فيلمنامه را مي‌خواندم مو به تنم سيخ مي‌شد. اوجاني افزود: بعد از اينكه قرار شد در نقش شهيد تندگويان بازي كنم، يكسري تحقيق كتابخانه‌ای و ميداني را انجام دادم. تحقيقات ميداني به صحبت با پسر و خانواده شهيد محدود شد و در تحقيقات كتابخانه‌اي هم مقالات، كتب و مطالبي كه در اينترنت درباره شهيد تندگويان نوشته شده بود را خواندم. زماني كه وارد پروژه شدم، گفتم مي‌خواهم در ابتدا شخصيت اين شهيد را باور كنم و خودم را در جايگاه او قرار دهم تا اين مساله خودش تبديل به بازي شود. قصد نداشتم شيوه بازي خاصي را پيش بگيرم بلكه بيشتر به حس و باور شهيد تندگويان نزديك مي‌شدم و اينكه دنيا را چطور مي‌ديده كه اين كارها را انجام مي‌داده است. بازيگر نقش تندگويان در پاسخ به پرسشي درباره حساسيت‌هاي بازي در نقش شخصيت‌هايي كه در دنياي معاصر حضور داشتند، گفت: هيچ اعتراضي به اين كار نشده و چه‌بسا بالعكس تمام بازخوردهايي كه تا به حال داشتيم رضايتبخش بوده و همه راضي بودند كه من اين مساله را به حساب سعادتي كه از بازي در اين نقش نصيبم شده مي‌گذارم. محمدمتين اوجاني در ادامه صحبت‌هايش تاكيد كرد: ممكن است سريال ما از نظر ظاهري، جلد، بودجه، اتفاقات و بازيگران سريال باكيفيتي نباشد اما حس بسيار خوبي دارد و مثل كتاب‌هاي دكتر شريعتي است كه ممكن است جلد خوبي نداشته باشند و دست چندم باشند اما زماني كه آنها را مي‌خوانيم حس خوبي داريم و مي‌توانيم با آن ارتباط برقرار كنيم؛ اين ويژگي به علت كلام نافذ دكتر شريعتي است. سريال ما هم شايد كيفيت يك سريال «الف» را نداشته باشد اما حس خوبي در آن وجود دارد. بازيگر نقش شهيد تندگويان سپس به بيان خاطره‌اي پرداخت و گفت: يك روز سكانس‌هاي مربوط به زندان را ضبط مي‌كرديم. من در زندان نشسته بودم و قرار بود در اين صحنه قرآني را به دست شهيد بدهند. من در آن لحظه فكر كردم خودم را جاي شهيد بگذارم و ببينم آيا ارتباطم با قرآن برقرار مي‌شود يا خير؛ اين سوال نيز هميشه ذهنم را درگير مي‌كرد كه زماني كه انسان مي‌خواهد از دنيا برود چه اتفاقي مي‌افتد. هنگامي كه اعضاي گروه مشغول آماده‌سازي صحنه بودند، خواستم اين سوال را از قرآن بپرسم، نيت كردم و اولين جمله‌اي كه به چشمم خورد اين بود: «همانطور كه متوجه نشدي چطور به دنيا مي‌آيي همانطور هم از دنيا مي‌روي» در آن لحظه پاسخ سوالم را از قرآن گرفتم و اين را به حساب تلاشم براي نزديك شدن فكري و اعتقادي به شهيد تندگويان گذاشتم و احساس كردم با بازي در اين نقش، اين شهيد نيز گوشه چشمي به من داشته است.