از هجو شدن در برخی برنامههای طنز، بویژه مجموعه «خنده بازار» ناراحت نیستی؟
چرا دلخور باشم؟ من درگفتوگو با شبکه خبر هم گفتم هر کاری که موجب شادی مردم شود خوب است. اگر کار من اشکال دارد اشکالم را برطرف میکنم اما اگر من را هجو کند تا مردم شاد باشند به نظر من خیلی خوب است!
قبول داری با روزهای اوجت در شبکه 2 برنامه جشنواره تابستانی فاصله داری؟
تا حدودی نه، چون این برنامه در سطح استانی پخش میشود. از آن حرفا زدیها! یه آمار از روابط عمومی بگیر تا متوجه شوی من همین الان بیشترین مخاطب را دارم. با افتخار میگویم اغلب بینندگانی که کانال عوض میکنند به برنامه من که میرسند شک نکن توقف میکنند، حتی خودت... .
راحت بگویم اغلب منتقدانت میگویند یک جایی زیاد میخندی، یک جایی جوک بیمزه هم تعریف میکنی، چیزهایی تعریف میکنی که ربطی به برنامه ندارد.
لحن و جنس سوالاتت مثل روشنفکرانی است که فقط انتقاد میکنند و راهکار ارائه نمیدهند. من به عنوان عضو کوچکی از خانواده تلویزیون و به عنوان یک مجری تمام تلاشم را به کار میبندم که مخاطب جذب کنم و فکر میکنم این اتفاق تا الان افتاده است. تو نمیدانی فقط من در کوچه و خیابان واکنشهای متفاوت مردم را میبینیم و متوجه میشوم یک جایی باید تفاوت ایجاد کرد. من سعی میکنم تمام انرژیام را به مردم منتقل کنم. راستش را بگو که تو از برنامه شبکه 2 من خاطره داری، چرا این سوالات را میپرسی؟ بدجوری ژست منتقد بودن پیدا کردی. راستی برنامه چارچوب نداره فان فانه. برنامه من زیرمجموعه گروه سرگرمی و تفریحات است. خوب با این حساب کلی برنامه زیرمجموعه این گروه تهیه میشود اما بیننده استقبال نمیکند. من یک آدم عادی هستم که تمام تلاشم را به کار میبرم که در مقابل دوربین چند نفر را شاد کنم. حرفهایی که تو و رفقایت میزنید اصلا مهم نیست.
تو یکی از دوبلورهای قدری هستی که به خاطر شیطنتهایت، بسیاری از مدیران دوبلاژ از دستت دلخور هستند. میگویند بهمن هاشمی گوینده فوقالعادهای است اما مثل صابونه، ازش غافل شوی به جای استودیو باید دنبالش در آن سر شهر بگردی! عدهای هم میگویند که تو باید دوبلور بهتری میشدی تا مجری بهتری، نظرت خودت چیست؟
خود دوستان هم باید کمک کنند و زمینه مساعدتری را برای این موضوع فراهم کنند. بعد از 20 سال گویندگی کماهمیتی و کملطفی دوستان موجب کماهمیتی من شده. آنها هستند که باید به من اهمیت بدهند. این دوستان باید رل خوب به من بدهند، از من بخواهند و من هم باشم.
میگویند بهمن هاشمی اصلا پای کار نیست؟
آنها نبودند که من هم نیستم. راستی تو چرا این حرفها را میزنی؟ تو که خودت شرایط را میدانی. من همیشه به مدیریت محترم دوبلاژ صدا و سیما گفتم من باید بیایم دنبال شما یا شما باید بیایی دنبال من؟ اینکه من بیایم دنبال شما میشود چاپلوسی و تقاضای کار. من در این سالها این حریت را داشتم که سراغ هیچ مدیری نروم. در طول 20 سال فعالیتم هم در تلویزیون چنین اتفاقی نیفتاده است. مدیری را نمیتوانید سراغ بگیرید که من برای کاری سراغش رفته باشم. من میگویم اگر کار من مورد تایید است دعوت کنید بیایم خدمت شما. شما خودتان را به میهمانی دیگران دعوت نمیکنید، این دیگران هستند که شما را به میهمانی دعوت میکنند. اگر من در این میهمانی با لباس رسمی نیامدم و با جدیت کار نکردم مطمئن باش آدم خوبی نیستم. وقتی هم که میبینم اول فیلم یک جمله دارم آخر فیلم یک جمله 11 ساعت تو استودیو بشینم چکار کنم. من از وقتی که دارد تلف میشود باید بهره ببرم. کار این دوستان را هم لنگ نگذاشتهام. بچههای دوبله به من کماهمیت دادند. وقتی مشخص کنند و شفاف بگویند که آقای هاشمی از این بخش تا این قسمت را باید بگویید بنده غرض دارم جای دیگری بروم؟ در آن بخشها حضور ندارم که احتمالا استودیو را ترک میکنم یا جای دیگری میروم. چکار کنم؟ در و دیوار را نگاه کنم؟
نمیشود این روش جمعی را عوض کرد و گوینده
این کاسترو (دوبله انفرادی) بیاید و نقشش را ایفا کند؟
این کاسترو به دوبله صدمه میزند. تمام دوبلههایی که استاندارد نیست عموما این کاسترو گرفته شده است. در دوبله جمعی ما دیالوگهای طرف مقابل را میشنویم و به یکدیگر پاس میدهیم. فیلمی دارای دوبله خوبی میشود که همه گویندگان در کنار یکدیگر باشند. امروز
این کاسترو گرفتن صدمات فراوانی به دوبله زده است.
همیشه میگویی گویندگی و اجرایم را مدیون قرآن هستم. این اتفاق در گذشته تو ریشه دارد؟
من در محله باغ فردوس به دنیا آمدم. در سال1347 در دوران ابتدایی با یک همکلاسی خوب به نام «مرتضی مخملباف» آشنا شدم. او مرا به کلاسهای «کانون قرآن و تجوید» دعوت کرد. پدر او قرآن درس میداد. این کانون در همه سنین شاگرد داشت، عدهای نوجوان وکودک در این کلاسها حضور مییافتند. هر شب در کنار قرآن بودیم. آموزش قرآن، تجوید و قرائت و این آموزشها سبب شد که من از کودکی با میکروفن آشنا شوم. در فواصل آموزش قرآن در اعیاد مذهبی گروه، کانون آموزش قرآن و تجوید از شاگردانش میخواست تا متنی را در حضور دیگران ارائه دهند؛ هرکسي دکلمهای داشت و سوژهای را آماده میکرد و من هم طبیعتا دکلمهای را که حاضر داشتم ارائه میکردم. از همان دوران ترس برای اجرایهای اینچنین از وجودم رخت بربست. این تمام مسیری بود که از سال 1347 تا 1357 طی کردم. در ایام نزدیک به پیروزی انقلاب شکوهمند زندگی ما سراسر آمیخته با قرآن بود. زمانیکه به سن 17 سالگی رسیدم محل سکونتمان را تغییر دادیم و به حوالی میدان امام حسین آمدیم. حال آنچه را که فرا گرفته بودم به علاقهمندان نوجوان وکودک آموزش میدادم. این قصه تمام دوره نوجوانیام بود که با قرآن گذشت و من به تمام آن ایام افتخار میکنم. یه ذره اتوبیوگرافی شد.
پس اجازه دهید همین روند را دنبال کنیم. آن سالها که مشغول فراگیری قرآن بودید تحت تاثیر جریان انقلاب بودید؟
در واقع سالهای 56 و57 شور و هیجان انقلاب برای مردم بیشتر شد و قالب موضوعات به صورت پنهانی مطرح میشد. ما نیز در سرودهها و دکلمههایی که ارائه میکردیم حتما قطعاتی را داشتیم اما نوجوان بودیم و آن فهم سیاسی به معنای واقعی را در آن سن و سال نداشتیم. در سال 58 دیپلم گرفتم و بعد از انقلاب دانشگاهها تعطیل شد.
ادامه تحصیل ندادید؟
خیر، دانشگاهها تعطیل شد؛ به سن قانونی رسیده بودم، میخواستم کمک حال خانواده باشم و به اصطلاح «روی پای خودم بایستم»، بدین ترتیب فعالیتهای اقتصادی خود را آغاز کردم. در خیلی اصناف به عنوان شاگرد کار کردم؛ خیاطی، آبمیوهفروشی، خرازی. مخلص کلام؛ روزگار گذراندم. در طول این سالها در دوره جوانی به گزارش ورزشی بویژه فوتبال بسیار علاقه پیدا کردم. زمانی که تلویزیون اقدام به پخش فوتبال میکرد، اطرافیان را جمع میکردم و با قطع صدای گزارشگر شخصا این کار را انجام میدادم. خیلی علاقه داشتم و انصافا به درستی از پس این کار برمیآمدم. این کار به تدریج به گوش اطرافیان رسیده بود؛ اطرافیانم میدانستند که من علاقه بسیاری به گزارشگری دارم؛ جمشید راهول (عکاس دنیای ورزش) که از دوستان من به شمار میرفت، به من گفت: «تو که اینقدر علاقهمند هستی مدیر گروه ورزش شبکه2؛ آقای صالحنیا به دنبال جوانی علاقهمند به گزارش ورزشی میگردد. برو تست بده.» به شبکه دوم رفتم، چند کاغذ به من دادند؛ رفتم داخل استودیو و تست دادم بعد از چند وقت به من گفتند شما در این آزمون پذیرفته شدید. هر چند در دوران فعالیت به من گزارش فوتبال ندادند اما در گروه ورزش شبکه دوم مشغول به کار شدم. در سال 71 در برنامه ورزش از شبکه 2 و کنکاش در ورزش، جهان ورزش و چند برنامه ورزشی دیگر عنوان مجری را یدک میکشیدم. سال 72 بود که گروه ورزش برنامهای تحت عنوان تهران ساعت 20 را شروع به پخش کرد. مجریان آن برنامه مرحوم نوذری و هرمز شجاعیمهر بودند. من بخش ورزشی آن برنامه را که حدود 10 تا 15 دقیقه بود اجرا میکردم؛ در ضمن اجرای برنامههای ورزشی در ایام فجر نیز به عهده من بود. تهران 20 با شروع ایام محرم قطع شد اما همچنان در شبکه دوم فعال بودم. سال 71 هنگام خروج از استودیوی ضبط برنامه ورزش از شبکه 2 آقای خسروشاهی را دیدم. به ایشان گفتم من به دوبله بسیار علاقه دارم. چگونه میتوانم وارد این حرفه شوم و این کار را یاد بگیرم. ایشان فرمودند: جمعهای که در پیش است در استودیو «ساند فیلم» ونسان ونگوگ را دوبله میکنیم بیا آنجا و کار را ببین؛ از شما تستهای لازم به عمل خواهد آمد. من به استودیو ساند فیلم رفتم و در کنار «گارنیک یادگاریان» نشستم و کار گویندگان را تماشا میکردم. دوبله فیلم تمام شد و همه گویندگان رفتند. آقای خسروشاهی رو به من کردند و گفتند چند برگ از دیالوگهایی که گروه کار کردند را بردار و پشت میکروفن بنشین. یکی از کاغذها را برداشتم چند مونولوگ را گفتم و از استودیو خارج شدم، ایشان گفتند: صدای من برای دوبله مناسب است. به ایشان گفتم این موضوع را میشود برای من مکتوب کنید تا به انجمن گویندگان خودم را معرفی کنم؟ نوشتند: از بهمن هاشمی تست صدا به عمل آید، صدای ایشان برای دوبله مناسب است. سپس به انجمن گویندگان رفتم و کارت کارآموزی گرفتم؛ در حال حاضر نزدیک 20 سال است درحوزه دوبله فعالیت میکنم.
مدیریت دوبلاژ کدام آثاری را که انجام دادید بیشتر میپسندید؟
من 2 فیلم برای موسسه قرن بیست و یکم دوبله کردم؛ یکی به نام «اتاق خالی» و دیگری «کماندوی شهر» و چند فیلم برای شبکه دوم به نام «پلیس اجباری»، «آقای 3 هزار»، «به خاطر آنان که دوستشان دارم»،
«سریال سنگهای جاودانی» و در بسیاری از فیلمها حرف زدم که خاطرم نیست. تیتراژ بسیاری از فیلمها را گفتم از تیتراژ معروف «ناوارو» تا «هشدار برای کبری 11» و تیتراژ فیلمهایی که آنقدر زیاد هستند که در خاطرم باقی نمانده است.
از چه زمانی نریشنگویی (گفتار روی فیلم) و گفتن آنونس را شروع کردید؟
شما بهتر میدانید که من دنبال هیچ کاری نرفتم و هرچه که اتفاق افتاده خواست خدا بوده است.
چه کسی پیشنهاد کرد میتوانید نریشن و آنونس هم بگویید؟
این مساله ریشه در همان علایق دوران کودکیام دارد؛ برای گام برداشتن در این حوزه افراد بسیار زیادی به من کمک کردند بویژه آقای تهامی که لطف ایشان به عنوان برترین مدیر دوبلاژ آنونسگو شامل حال من شد و این تشویقها سبب شد گامهای موثرتری بردارم و مسیر مرا هموارتر از پیش کرد و انرژی بسیاری برایم به ارمغان آورد. هر آنچه در این زمینه بهدست آوردم مسبب آن آقای تهامی است و از این مساله هم غافل نشویم که حمایت آقای محمدمهدی جعفری و راهنماییهای آقای ناصر طهماسب تاثیر فراوانی در رویه کاری من داشت. نخستین آنونسی که گفتم برای شبکه دوم بود که پیشنهاد آقای طهماسب بود. در ضمن در سریال
ابراهیم خلیل(ع) صدای من به جای جبرئیل قرارداده شد و خلاصه همه این اتفاقها روحیه من را چند برابر کرد و در میان این دوستان از حمایتهای امیرهوشنگ زند نیز نباید غافل ماند.
چرا در دوبله رل اکثر سیاهپوستها بویژه تنومندان را به شما میدهند؟
وقتی فرم گویندگی یک گوینده به شکلی است که میتواند یک تیپ را موفق بگوید مثلا صدای او شبیه یک آدم قلدر باشد قالبا این نقشها به او واگذار میشود. من ذاتا قلدر نیستم، خیلی هم مظلوم و خجالتی هستم اما پیاده کردن چنین صداها و اجرای آن را بسیار خوب انجام میدهم. در ضمن کمدی هم گفتهام و خودم هم بسیار خندیدم.
از بحث دوبله دور شویم. کمی از شیوه اجرای زنده برایمان بگویید.
اجرای جلوی دوربین من یک مقوله کاری مجزا محسوب میشود و بحث ارتباط با بیننده مطرح میشود. من به عنوان مجری تمام تلاشم را به کار بستهام تا با بینندهام ارتباط بیشتری برقرار کنم. اعتقاد من بر این است که یک برنامه تلویزیونی زمانی مفید واقع میشود که بتواند طیفهای مختلف مخاطب را جذب کند. از منظر سرگرمی، دادن اطلاعات عمومی و مطالعه. زمانی که یک مجری بتواند مخاطب بیشتری را جذب کند؛ به یقین توانسته برنامه مفیدتری ارائه کند. زمانی که یک برنامه از طریق سرگرمی مفید واقع میشود و اوقاتی دلپذیر را برای مردم فراهم میکند مسؤولیت من در قالب یک مسابقه تلویزیونی چند برابر میشود و تلاشم را افزون میکنم تا برنامه من متعلق به قشر خاصی نباشد و همه اقشار خانواده اعم از فرزندان، والدین حتی پدربزرگها و مادربزرگها را جذب کند. حتی برای جذب بیننده کودک، خودم را در موقعیت یک کودک قرار میدهم، در واقع این اکشن برخاسته از ریاکشن کودک درون من است؛ شاید این مساله از منظر شخصیتی موجب تنزل پرستیژ من شود اما «دوست دارم شمع باشم در دل شبها بسوزم/ روشنی بخشم به جمعی و خودم تنها بسوزم.» این بیت شعار اجرای من از ابتدا تا امروز بوده است. بنده دوست دارم عدهای خوشحال شوند و چند لحظه حضور من در جعبه جادو سبب ایجاد شادی باشد و نشاط درونی من به عنوان مجری به روح و کالبد مردم تزریق شود.
از نوآوریها و اجراهای متفاوت در جشنواره تابستانی شبکه دوم برایمان بگویید.
من نخستین مجریای هستم که با کمک آقای رضایت، مدیر تامین برنامه و علی قانع، کارگردان، طرحی را پیاده کردیم تا پیش از این از طرف هیچکدام از شبکههای دیگر انجام نشده بود مثلا وقتی قرار شد که فیلم «روح» از شبکه دوم سیما پخش شود قرار شد داخل مترو بروم و بخشهایی شبیه آن فیلم بسازیم همین طور برای پخش فیلم «اسپایدرمن » لباس «مرد عنکبوتی» را برتن کردم که تمام این متدها شیوهای نوین برای جذب مخاطب بود. تمام سعی من بر این بود این شبکه با توجه به اینکه در سراسر کشور گیرندگی ندارد مطرح باقی بماند و از توجه کمتری که همیشه به این شبکه میشد کاسته شود و مورد توجه واقع شود. با این اقدامات در پی افزایش و ارتقای سطح کیفی برنامههای این شبکه بودم. طراحی سوالها در جشنواره فیلمهای تابستانی بر اساس برنامههای پخش شده از شبکه دوم سیما بود و از شرکتکنندگان تلفنی در برنامه سوال میکردیم. این برنامه زمانی پخش شد که خانوادههای تماشاگر شبکه دوم افزایش یابند و این حرکت سبب میشد تا قالب شرکتکنندگان صبح تا شب برنامه شبکه را کنترل کنند. خیلی برای شبکه دوم زحمت کشیدم.
هنوز شما را به اسم آقای 2 میشناسند، دلیل این موضوع چیست؟
حتما. من 5 سال دو، دو کردم (منظور از گفتن کلمه 2 را میتوان به تعبیری دویدن برای شبکه 2 دانست) این مساله طبیعی است.
در این دوی ماراتن برای جذب بیننده در شبکه 2 تنها بودید؟
هر چه بود بسیار دویدیم. منتها من تنها نبودم بلکه یک تیم مرا هدایت میکرد.
برنامه رنگارنگ...؟
رنگارنگ بامدادان پخش میشد؛ سعی کردیم یک برنامه رنگی با فرمی نو ارائه کنیم، اتفاقا در آن وقت صبح بسیار بیننده داشت و من آن برنامه را زنده کردم، ساختار برنامه بدین شکل بود که اتفاقات غیرمترقبه را صداگذاری میکردم. در حال حاضر از هر کسي بپرسید در چندسال گذشته کدام برنامه را از شبکه دوم تماشا کردهاید مطمئن باشید از رنگارنگ و جشنواره فیلمهای سینمایی یاد خواهد کرد.
چرا رنگارنگ این همه مخاطب داشت؟
همیشه اعتقاد من بر این است که بامدادان، بخش خبری تلویزیون بسیار مهم است؛ از اوضاع و احوال شهرمان و دنیا با خبر میشویم. تنها برنامهای که میتواند به روزمرگی مردم کمک کند لبخند زدن است؛ سعی کردم در قالب برنامه رنگارنگ این کار را انجام دهم و مردم یک برنامه با نشاط، مناسب و با محتوا را تماشا کنند و از منزل با انرژی خارج شوند. برنامههای صبحگاهی نباید لزوما در قالب گفتوگو و بحث و جدل باشد؛ یک شبکه سلامتی و در کانال دیگر مبحث علمی– عرفانی؛ یک شبکه هم
10 دقیقه تایم پربیننده را یک برنامه با نشاط پخش میکرد که البته رنگارنگ از 7 دقیقه بیشتر نبود.
قبلا برنامههای گفتوگو محور و به قولی تالکشو در کشور ما آنچنان رایج نبود و مردم در رسانه ملی هماکنون هم مشارکت کمتری در برنامهها دارند اما با توجه به هزینه تلفن، چرا مردم در برنامههای آبکی- سرگرمی بعضی از شبکههای ماهوارههای مشارکت دارند؟
هم بحث مجری مطرح است و هم بحث مشارکت مردم. به مردم باید اعتماد کنیم تا مردم با مجری و میهمانان گفتوگو کنند. مشارکت مردم میتواند در یک ارتباط تلفنی تعریف شود. مثلا در برنامهای مجزا بینندگان سوالات خود را از میهمان برنامه بپرسند. اعتقاد و شعار من این بود «شبکه 2 شبکه شماست؛ انتخاب شما انتخاب ماست» من میگویم برای مشارکت مردم چه اشکالی وجود دارد به عنوان مثال برنامهای ترتیب دهیم علی پروین را دعوت کنیم و اجازه بدهیم مردم سوالات خودشان را از آقای پروین بپرسند. این درباره هنرمندان نیز میتواند اتفاق بیفتد. بین مردم و چهرههای سرشناس ورزش و هنر هیچ سدی نباید باشد و سیما باید این سد را بردارد؛ نه اینکه یک مجری سوالات فرمایشی و آنچه را که خود میخواهد بپرسد.