بیمه نبودن اغلب ناشران
دکتر مهدی افشار، مدیر انتشارات واژه‌آرا از جمله ناشرانی است که معتقد است از آن جایی که ناشران و نویسندگان از جمله اقشار جامعه هستند که به‌رغم فعالیت‌های فرهنگی و کارساز همواره مظلوم واقع شده‌اند، بیمه میتواند به تامین آتیه آنها و همچنین سلامت جسمی‌شان کمک زیادی کند. این مساله در حالی است که ناشران اساسا از بیمه برخوردار نیستند و اغلب آنها به شکل فردی و با هزینه‌های شخصی خود را تحت پوشش بیمه‌های مختلف قرار داده‌اند. در حالی که نهادهای مرتبط با ناشران و نویسندگان که همانا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است باید این قضیه را پیگیری و به رفع این مشکل بپردازند. البته من به شخصه تا امروز نشنیده‌ام که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهادی در این زمینه ارائه کند یا بخشنامه‌ای در این ارتباط تهیه کرده باشد یا اگر هم کرده تا امروز اعلام نکرده است اما تصور میکنم اتحادیه ناشران میتواند در این زمینه فعالیت‌های زیادی انجام دهد.
حمایت از ناشران یعنی تولید آثار ارزشمند
وی اضافه میکند: به نظر میرسد بیمه کردن ناشران و نویسندگان و به طور کلی اهالی قلم دغدغه فعلی مسؤولان نبوده است. این بی‌توجهی در حالی اتفاق می‌‌افتد که عملا مشاهده میشود ناشران دارای گرفتاری‌های زیادی هستند. آنها غالبا با 2 دغدغه مهم یعنی تهیه منابع اولیه تولید و دوم چگونگی عرضه محصول فرهنگی خود مواجه هستند و طبعا در این مسیر سختی‌های زیادی متحمل می‌‌شوند. به هر حال بیمه برای تمام اشخاص جامعه مانند یک مصونیت و دور نگه داشتن از بلاها و اتفاقات مختلف است و از آن جایی که ناشران و نویسندگان هم جزو بدنه همین جامعه هستند باید از این امکان برخوردار شوند. نکته‌ای که در این باره وجود دارد این است که اگر ناشری از حمایت‌های دولتی و صنفی مانند بیمه برخوردار شود، بهتر میتواند به انجام فعالیت‌های مربوط در حوزه نشر بپردازد و جسارت تولید کتاب‌های ارزشمند را پیدا میکند. امروز با اندکی دقت متوجه می‌‌شویم با کمبود کتاب‌های مرجع در حوزه نشر مواجه هستیم و جای این کتاب‌ها را عمدتا آثار عامه‌پسند و در مواقعی خالی از محتوا گرفته است، در صورتی که اگر ناشران از حمایت‌های لازم و کافی برخوردار شوند، میتوانند به تولید کتاب‌های مرجع بپردازند تا خلأهایی که در این وادی وجود دارد برطرف شود.
گران بودن تعرفه بیمه‌ها
احمد تهوری یکی از دست‌اندرکاران کتابفروشی و انتشارات ققنوس است. او نیز بر این باور است که تعرفه بیمه‌ها در حال حاضر گران است و اغلب کتابفروشان از عهده پرداخت هزینه بیمه برنمی‌آید. تهوری میگوید: متاسفانه اغلب ناشران یا کتابفروشانی که در حوزه نشر کار میکنند به دلیل بالا بودن نرخ تعرفه‌های بیمه نمی‌توانند آن‌طور که باید و شاید از این مزیت برخوردار شوند در حالی که همه می‌‌دانیم وجود بیمه در زندگی هر فردی چقدر میتواند موثر باشد و به نوعی در تضمین آینده کاری، شخصی و سلامت جسمانی آن فرد نقش داشته باشد بنابراین کتابفروشان اغلب سعی میکنند حالا که بیمه نیستند مسائل ایمنی را درباره سلامت خود و کتابفروشی رعایت کنند تا خطری در این زمینه به وجود نیاید چون در صورت بروز خطر، بیمه‌ای در کار نیست که از آنها حمایت کند.
ارائه راهکار از سوی سیاستگذاران
وی خاطرنشان میکند: به نظر میرسد کتابفروش‌ها و اصولا ناشران نمی‌توانند به ارائه راهکار در این باره بپردازند و بهتر است راهکارهایی از این دست از سوی سیاستگذاران فرهنگی صورت بگیرد، ضمن اینکه همان‌طور که اشاره کردم، امروز تعرفه بیمه‌ها به قدری بالاست که از عهده پرداخت کارفرما هم خارج است. به نظرم این مساله دقیقا مانند تبلیغات در صدا و سیما می‌‌ماند و اینکه هزینه داشتن بیمه به همان اندازه بالاست که اگر کسی بخواهد برای کالای مورد نظرش در صدا و سیما تبلیغات کند باید هزینه مادی زیادی بپردازد. نکته جالب این است که نرخ بیمه امروز حتی از درآمد یک کتابفروشی و کلا فعالیت‌هایی که در زمینه نشر صورت می‌‌گیرد نیز بيشتر است.
عدم جوابگویی بیمه تکمیلی
او با بیان اینکه بهتر است حمایت از کتابفروشان از طریق سندیکاهای ویژه به آنها و در مجموع از سوی صنف کتابفروشان مطرح شود، ادامه میدهد: شاید راهکارهایی از این دست بتواند به ترغیب دست‌اندرکاران دولتی بپردازد تا فکری هم به حال بیمه این قشر کنند. صرفنظر از بیمه حوادث برخی اهالی حوزه نشر معتقدند به وقت گرفتاری و کسالت، بیمه تمام هزینه‌های درمانی را تقبل نمی‌کند بلکه بخش اعظمی از پرداخت هزینه‌ها برعهده خود فرد است تا بیمه. متاسفانه بیمه تکمیلی هم جوابگوی نیاز متقاضیان نیست. البته ناگفته نماند که در حوزه نشر، بیمه انواع مختلفی دارد؛ گاهی کارفرما خود به شخصه حق بیمه عوامل و کارکنان خود را پرداخت میکند، عده‌ای خودشان به شکل خویش‌فرما از مزایای بیمه استفاده میکنند و یک عده هم همان‌طور که گفتم به فراخور فعالیت خود سعی میکنند از بیمه حوادث استفاده کنند که تعرفه‌هایش بالاست و از عهده هر کسی برنمی‌آید.
پشتیبانی برای همه
دکتر فرهاد خرمی دارای مدرک کارشناسی‌ارشد در رشته اقتصاد است. او همچنین یکی از مشاور شرکت نمایندگی بیمه فردا نیز به‌شمار میرود. مشاور سازمان تامین اجتماعی، کارمند روابط عمومی بیمه مرکزی ایران و... برخی سمت‌های وی طی سال‌های اخیر بوده‌اند. از او درباره نقش کارکردهای اجتماعی بیمه در حوزه نشر می‌‌‌پرسم. وی در پاسخ با بیان اینکه هر فردی باید از زمانی که زاده میشود تا زمانی که از دنیا میرود دارای بیمه باشد، میگوید: در واقع بیمه به مثابه پشتیبان هر فرد در جامعه محسوب میشود و تمام آحاد جامعه حق مسلمشان است که از بیمه برخوردار شوند.
ناشران و نویسندگان از طریق صنوف مربوط اقدام كنند
وی ادامه میدهد: تصور میکنم بهترین راه برای بهره‌مند شدن از بیمه این است که نویسنده یا ناشر از طریق سندیکا یا اتحادیه ناشران یا انجمن نویسندگان برای بیمه اقدام کند چون بیمه امری است که بهتر است از طریق یک انجمن صورت بگیرد تا اینکه به شکل فردی انجام شود. بنابراین بهترین روش برای تحت پوشش قرار گرفتن بیمه این است که ناشران یا نویسندگان و به طور کلی اقشاری که در فرهنگسازی یک جامعه نقش بسزایی دارند از طریق اتحادیه‌های مخصوص به شغلشان با شرکت‌های بیمه وارد عمل و صحبت شوند. برخی نویسندگان و ناشران بر این اعتقادند که بیمه تنها بخشی از هزینه‌های درمانی آنها را تقبل میکند و بخش اعظمی از این هزینه‌ها به دست خود آنها پرداخت میشود. احتمالا بروز این مساله به این خاطر است که خود فرد نیز در وقوع یک حادثه تا حدود زیادی مقصر است و این مساله موجب میشود نیمی از بیمه را خود پرداخت کند تا از این رهگذر مسؤولیت کار خود را نیز برعهده بگیرد. در همه جا این مساله وجود دارد که وقتی حادثه یا اتفاق یا بیماری حادی برای فرد رخ میدهد نیمی از پرداخت هزینه‌ها به عهده شخصی است که از بیمه برخوردار است و نیم دیگر را شرکت‌های بیمه پرداخت میکنند.
جا نیفتادن بیمه در جامعه
در لابه‌لای گفت‌وگو این پرسش به ذهنم میرسد که اصولا نفس داشتن بیمه چقدر در بین اقشار فرهنگی جامعه ما جا افتاده است. خرمی در این باره نیز تصریح میکند: وقتی زمان پرداخت خسارت از سوی شرکت‌های بیمه فرامی‌‌رسد، چندان که باید چیزی به این قشر پرداخت نمی‌شود و به بیان ساده‌تر، بیمه هنوز در بین این قشر به آن شکلی که باید جا نیفتاده است. ما در ایران 2 نوع بیمه داریم؛ یکی بیمه پایه که بیمه تامین اجتماعی و خدمات درمانی از این جمله است و یک نوع دیگر که بیمه مکمل نام دارد. از آنجا که بیمه پایه اصولا دردی را دوا نمی‌کند و پوشش کافی ندارد، بیمه مکمل حائز اهمیت است. البته کسی که می‌‌خواهد از بیمه مکمل برخوردار باشد باید در درجه نخست از بیمه پایه برخوردار باشد. در عین حال، نویسندگان و ناشران نیز میتوانند از طریق سندیکای خود از بیمه مکمل بهره‌مند شوند.
گران تمام شدن بیمه به شکل فردی
وی اضافه میکند: امروز چیزی نزدیک به 23-22 شرکت بیمه در ایران وجود دارد که ناشران و نویسندگان میتوانند تحت پوشش این بیمه‌ها قرار گرفته و از مزایایی که در این زمینه مقرر شده بهره‌مند شوند اما اگر فرض را بر این بگذاریم که نویسنده یا ناشری به هر دلیلی عضو سندیکا یا اتحادیه‌ای نیست و سال‌هاست به شکل خصوصی به فعالیت در عرصه فرهنگی پرداخته، می‌‌‌توان پیشنهاد کرد وی از طریق خویش‌فرما خود را تحت پوشش بیمه قرار دهد. البته بیمه‌های انفرادی همواره برای شخص گران تمام میشود و بهتر است این کار از طریق گروهی انجام شود.