کمتر از 40 روز به جشنواره سی‌ام فیلم فجر باقی است؛ جشنواره‌ای که با گذشت 3 دهه، متاسفانه هنوز در الفبای ابتدایی برگزاری گیر کرده و همچنان حاشیه‌هایش بیش از متن به چشم می‌آید. بارزترین عامل این اتفاق، عدم ثبات برنامه‌ریزی، نداشتن سیاستی مدون و نبود چارچوبی کلی برای این رویداد مهم فرهنگی است. شاید بگویید قضاوت درباره جشنواره سی‌ام زود است و فعلا نمی‌توان درباره عملکرد آن نظر داد. قبول، ولی چه می‌توان کرد که شواهد و قرائن نشان از تکرار همان راه‌های آزموده پیشین دارد و «سردرگمی»های همیشگی. ربطی به آدم‌ها و مسؤولان هم ندارد؛ گویی بی‌نظمی به جشنواره فیلم فجر الصاق شده و از معدود بندهایی است که هر سال و با هر رویکردی به بهترین شکل اجرا می‌شود. انتخاب دیرهنگام محمد خزاعی نخستین بی‌نظمی جشنواره امسال است. خزاعی آدمی کاربلد و دارای کارنامه‌ای موفق است اما مگر جشنواره فقط با آدم‌ها برگزار می‌شود؟ همه جای دنیا آدم‌ها مجری سیاست‌اند و با خلاقیت خود جشنواره را بهتر برگزار می‌کنند، نه اینکه در فرصتی اندک خودشان برای جشنواره سیاستگذاری کنند و شعار برگزینند. مگر در چند ماه چه می‌توان کرد؟ اصلا چرا چنین رویدادی معتبر نباید سیاست‌هایش مشخص باشد؟ آخر مگر می‌شود هر سال بر اساس یک سلیقه جشنواره برگزار کرد؟ کسی هم نمی‌گوید پس تجربیات دیگران چه می‌شود؟ تازه معلوم نیست سال بعد همین آدم‌ها هستند یا خیر، اصلا بزرگ‌ترین آفت جشنواره همین است. سیاست مقطعی و گذرا جشنواره‌ای را که می‌توانست حداقل در میان کشورهای هم‌تراز صاحب اعتبار و اهمیت کند، روز به روز منزوی‌تر کرده است. مراکش و ترکیه به کنار، جشنواره نوپای ابوظبی هم الان رقیبی جدی برای ما شده است. اگر روزگاری مدیران ما سودای رقابت با جشنواره‌های معتبر و درجه یک دنیا را داشتند، حالا باید نگران نوجشنواره‌هایی باشند که حداقل در ساختار و شکل ظاهری چشم دنیا را خیره کرده‌اند. مدیری می‌آید با وجود همه مخالفت‌ها، بخشی برای تله‌فیلم‌ها در نظر می‌گیرد، آن یکی این بخش را حذف می‌کند. دیگری بخش مستند را حذف می‌کند، این یکی دوباره آن را به جشنواره می‌آورد. یک سال به خاطر سیاست‌های بسته، کلی فیلم توقیف می‌شود و سالی دیگر همان فیلم‌ها جایزه می‌گیرند و چون نمی‌خواهند متهم به توقیف شوند، بخش «نوعی نگاه» راه می‌اندازند. یک روز برج میلاد می‌شود کاخ جشنواره و مسؤولان پزش را می‌دهند؛ 2 سال نمی‌گذرد که مسؤول جدید به دلایلی غیرمستدل خبر از تغییر آن می‌دهد. حتما نیت خزاعی خیر و دلسوزانه است، حتما می‌خواهد بهترین شرایط را برای همکاران رسانه‌ای‌اش فراهم کند اما استدلال‌های او غیرمتقن و نامعقول است. اینکه گناه «دیگران» به اسم همکاران رسانه‌ای او نوشته می‌شود و پس باید میلاد تبدیل به سینمایی دیگر شود، استدلالی درست نیست. خب مگر نمی‌شود این «دیگران» را به میلاد راه نداد؟ این مثالی کوچک است تا بار دیگر تاسف بخوریم به حال سینمایی که جشنواره معتبر آن چگونه و با چه کیفیتی برگزار می‌شود و می‌خواهد تعیین‌کننده خطی‌مشی سالانه آن باشد. آرزوی نمایش منظم فیلم‌ها و افتتاحیه و اختتامیه درخور و کیفیت سالن پیشکش « تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل»... .
توصيه‌هاي علي‌اكبر ولايتي به مسؤولان جشنواره
اما با همه اینها مسؤولان جشنواره سی‌ام تلاش می‌کنند تا جشنواره‌ای آبرومند برگزار کنند. به همین خاطر دیدارهایی با مسؤولان فرهنگی، سیاسی و مذهبی کشور دارند تا از نظرات آنها برای پربارتر شدن جشنواره بهره گیرند. در همین راستا دبیر سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر همراه جمعی از اعضای شورای برگزاری جشنواره با علی‌اکبر ولایتی، مشاور امور بین‌الملل مقام معظم رهبری دیدار کرد. به گزارش روابط‌عمومی جشنواره، ولایتی در این نشست با اشاره به اهمیت و جایگاه مهم جشنواره فیلم فجر گفت: اینکه در این دوره جشنواره رویکردها و زاویه نگاه و کارتان را تغییر دادید و با برداشت و رویکرد دیگری به قضیه نگاه می‌کنید کار اساسی و درستی کرده‌اید و باید مدت‌ها قبل و از سال‌ها پیش این کار را می‌کردیم و من از این اقدام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت سینمایی تشکر می‌کنم. او خاطرنشان کرد: یکی از فیلمسازان عنوان می‌کرد فیلمی از سوی یک کارگردان ایرانی برای فستیوال «کن» فرستاده شده که ژیل ژاکوب، گفته بود: اگر این فیلم را علیه ایران تهیه کرده بودند، با همین ویژگی‌ها آن را در فستیوال نمایش می‌دادیم اما چون علیه آمریکاست نمایش نمی‌دهیم. به گفته وی، جای تاسف دارد بعضی آدم‌ها که در هنر و فرهنگ هم شخصیت برجسته‌ای نیستند کاری می‌کنند که در جمهوری اسلامی مورد تحقیر قرار گیرند تا مورد توجه غربی‌ها واقع شوند. مشاور امور بین‌الملل مقام معظم رهبری ادامه داد: وقتی آنها با اهداف سیاسی و مغرضانه در همه زمینه‌ها بویژه عرصه‌های فرهنگی و سینمایی رفتار می‌کنند، ما هم اگر بخواهیم در سینما کاری اساسی بکنیم باید قواعد و زمین بازی را خودمان تعیین کنیم و اگر با سازوکار درست و هدفمند کارها را درست و حسابی عرضه کنید که فارغ از قضاوت‌های سیاسی از ارزش‌های هنری هم برخوردار باشد، قطعا به دنبال شما خواهند آمد. وی با بیان اینکه در کشورهای اسلامی افراد هم‌عقیده و هم‌نفس با ما کم نیستند، خاطرنشان کرد: متاسفانه در حوزه هنرهای جدیدی که منشأ آنها کشورهای اسلامی و ایران نیست، از ابتدا با ضعف و غفلت حرکت کردیم، لیکن در حوزه‌هایی که مبدا و مبدعش خود ما بودیم و ابتکار دست ما بود، حرف اول را زده‌ایم و همچنان پیشتاز و تاثیرگذاریم. ولایتی با بیان اینکه در بیشتر هنرهای صد و شصتگانه میراث فرهنگی از قبیل کاشیکاری، زرین‌فام، هنرهای سنتی و... دنیا باید از ما یاد بگیرد، یادآور شد: اگر در حوزه سینما هم از ابتدا مستقل عمل می‌کردیم حال و روز ما قطعا از وضع موجود بهتر بود؛ صهیونیسم، هالیوود را در انحصار و اسارت خودش درآورده همانطور که کمپانی پارامونت، مجله تایم و تلویزیونCNN مال آنهاست. وی با اشاره به سیاست‌های مغرضانه و سیاسی غربی‌ها در حوزه سینما اضافه کرد: نمونه کار آنها فیلم سینمایی«300» است که از نظر هنری بسیار پایین و به لحاظ فرهنگی، غیرقابل دفاع است اما همین‌قدر که نیات یهودی‌ها و صهیونیست‌ها را در قالب فیلم و به تلافی حزب‌الله لبنان بر سر جمهوری اسلامی ایران درآورده است، آن را تحسین می‌کنند. به نظر من وارد شدن در حریم سینمای غربی، ابتذال است. ولایتی با اشاره به فیلم سینمایی مرحوم سیف‌الله داد درباره فلسطین اشغالی، توجه به مبحث «بیداری اسلامی» را نوعی وظیفه خواند و گفت: درباره بیداری اسلامی کسی دیگر نیست که کار را انجام دهد. از آنجا که ما بیداری اسلامی را با گوشت و پوست و خونمان لمس کردیم، می‌توانیم آن را به دنیا نشان دهیم و در اجلاس بیداری اسلامی که همزمان با جشنواره بین‌المللی فیلم فجر امسال برنامه‌ریزی شده، اگر هنرمندان، کارگردانان و دست‌اندرکاران این موضوع از کشورهای اسلامی در ایران با طرح‌ها، دیدگاه‌ها و مباحث تحلیلی و روشنگرانه به یک جمع‌بندی و رویکردهای راهبردی و مشخص برسند شک نکنید آثار و برکات بسیاری همراه خواهد داشت و می‌شود به آینده این موضوع امید بست. وی تشکیل اجلاس تخصصی فیلم و سینما را نیز به عنوان زیرمجموعه فعالیت‌های شورای هماهنگی نشست بیداری اسلامی به دبیر سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر و جامعه سینمایی پیشنهاد کرد و افزود: قطعا، نشست‌های تخصصی در زمینه‌های مختلف مثل سینما و تئاتر، معماری، مهندسی و... مفید و اثربخش خواهد بود. محمد خزاعی، دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در این نشست ضمن قدردانی از مشاور مقام معظم رهبری به خاطر اهتمام به جایگاه سینما و موضوع بیداری اسلامی به ارائه گزارشی از روند برنامه‌ها و سیاست‌های این دوره جشنواره پرداخت.
بیش از 180 فیلم سینمایی و مستند
متقاضی شرکت در جشنواره
خبر دیگر اینکه تا پایان مهلت اعلام شده برای ارائه فرم شرکت در جشنواره سی‌ام 183 فیلم و مستند سینمایی متقاضی شرکت در جشنواره شدند. این آمار شامل
90 فیلم سینمایی و 93 عنوان مستند سینمایی متقاضی شرکت در بخش جست‌وجوی حقیقت «ویژه مسابقه آثار مستند سینمایی» می‌شود. هیات انتخاب جشنواره از روز یکشنبه بازبینی آثار را آغاز و تا 20 دی به پایان می‌رساند و بعد از این تاریخ هیچ اثری مورد بازبینی قرار نمی‌گیرد.
بازيگراني كه سوداي كارگرداني دارند
جشنواره فجر امسال برای نخستین‌بار میزبان 4 فیلم به کارگردانی بازیگران سینمای ایران می‌شود. این خبری است که سینماپرس روز گذشته روي خروجی‌اش قرار داد تا فارغ از هیاهوی رسانه‌ای درباره انتخاب سینمای مطبوعات، از منظری دیگر به جشنواره سی‌ام بپردازد. این خبرگزاری نوشت: در جشنواره سی‌ام فجر علی مصفا، پیمان معادی، رضا عطاران و فرامرز قریبیان بخت خود را به عنوان کارگردان می‌آزمایند. قرار گرفتن این کارگردانان که بیشتر در کسوت بازیگر در سینمای ایران حضور داشته‌اند در کنار کارگردانانی چون احمدرضا درویش، داریوش مهرجویی و ابوالقاسم طالبی به جشنواره امسال رنگی تازه می‌دهد. علی مصفا با فیلم «پله آخر» خود که در سکوت کامل خبری آن را به پایان رسانده است در فجر امسال حضور دارد. «پله آخر» که در سکوت خبری ساخته شد، با بازی مصفا و لیلا حاتمی دومین تجربه کارگردانی این بازیگر شناخته شده محسوب می‌شود. مصفا در سال 82 «سیمای زنی در دوردست» را با بازی لیلا حاتمی، همایون ارشادی و... کارگردانی کرد که در جشنواره‌های مختلف بین‌المللی همچون کارلووی واری و مونترال به نمایش درآمد. «پله آخر» داستان امین، دکتری میانسال است که پس از سال‌ها به ایران بازگشته و همراه مادرش تنها زندگی می‌کند. او با شنیدن خبر مرگ یکی از دوستان کودکی به خانه‌اش رفته و درگیر ماجرای مرگ او می‌شود. پیمان معادی بازیگر فیلم «جدایی نادر از سیمین» و «درباره الی...» هم امسال با نخستین فیلم سینمایی خود با عنوان «برف روی کاج‌ها» در انتظار فرارسیدن جشنواره فجر است. «برف روی کاج‌ها» توسط سیدجمال ساداتیان تهیه شده و به روابط اجتماعی میان انسان‌ها می‌پردازد. فیلمبرداری این اثر سینمایی ۲۴ اسفند‌ماه گذشته پایان یافت. مهناز افشار، ویشکا آسایش، صابر ابر، حسین پاکدل، حسن معجونی و آناهیتا افشار در این فیلم سینمایی به ایفای نقش پرداختند. رضا عطاران هم با نخستین تجربه کارگردانی خود با فیلم «هیچکس فرشته نیست» امسال در جشنواره سی‌ام حاضر می‌شود. در این فیلم سینمایی که مضمونی طنز دارد، اکبر عبدی، مریلا زارعی، رضا عطاران، سروش صحت، ویشکا آسایش، ناصر گیتی‌جاه، اصغر سمسارزاده و خداداد عزیزی در نقش خودش بازی می‌کنند. فرامرز قریبیان، بازیگر باسابقه سینمای ایران نیز امسال با چهارمین فیلم سینمایی خود با نام «گناهکاران» که به‌تازگی فیلمبرداری آن را شروع کرده است احتمالا در فجر امسال حضور خواهد داشت. رامبد جوان، شقایق فراهانی، کورش تهامی، قطب‌الدین صادقی، امید افشانی روحانی و محسن افشاني در این فیلم سینمایی ایفای نقش می‌کنند. غیر از این بازیگران، فرامرز قریبیان نیز یکی از نقش‌های اصلی فیلم تازه‌اش را برعهده دارد.