حجت‌الاسلام و المسلمین سید سعید لواسانی: ماه رمضان رو به پایان است و سفره آماده الهی در حال جمع‌شدن. امام سجاد(ع) در دعایی پرشور که در اواخر ماه رمضان می‌خوانند که به دعای وداع با ماه رمضان معروف است، می‌فرمایند: خدایا ما را به دینی هدایت فرمودی که برای بندگانت برگزیدی و به فرهنگی آراستی که پسندیدی. راه رسیدن به خود را بر ما آسان فرمودی و ما را به نزدیکی به خود و رسیدن به کرامت خود بصیرت دادی. بعد یکی از بهترین راه‌های رسیدن به خدا را ماه رمضان و روزه آن ماه می‌شمردند. آنگاه می‌نالند: «وَ قَدْ أَقَامَ فِینَا هَذَا الشَّهْرُ مُقَامَ حَمْدٍ، وَ صَحِبَنَا صُحْبَهَ مَبْرُورٍ، وَ أَرْبَحَنَا أَفْضَلَ أَرْبَاحِ الْعَالَمِینَ، ثُمَّ قَدْ فَارَقَنَا عِنْدَ تَمَامِ وَقْتِهِ، وَ انْقِطَاعِ مُدَّتِهِ، وَ وَفَاءِ عَدَد» [صحیفه سجادیه، دعای 45] «خدایا این ماه در میان ما پسندیده مقام گرفت و خوب همصحبتی برای ما شد و بهترین سودهای جهان را به ما رساند. و آنگاه که زمانش به سرآمد، و پیمانه‌اش پرشد، ما را تنها گذاشت.» و این جدایی جز غصه و ناله و سختی و نگرانی و حسرت ندارد. و چه باید گفت جز اینکه با حسرت همراه شوق دیدار مجدد با آن وداع کنیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا شَهْرَ الله الْأَکْبَرَ، وَ یَا عِیدَ أَوْلِیَائِه» «خداحافظ ای برترین ماه خدا و ای عید اولیای او.» خداحافظ ای بهترین دوست در زمان‌ها و بهترین ماه در روزها و ساعت‌های زندگانی‌ام. خداحافظ ماهی که همگان را به آرزوهایشان رساندی که پر از اعمال بودی. خداحافظ ای همراهی که تا بودی بهترین همراه بودی و چون رفتی رنج‌آورترین زمان‌ها بود. ای مایه امید! چقدر دردناک است، دوری تو. خداحافظ همدمی که چون آمدی، شادمانی و آرامش آوردی و رفتنت وحشت‌افزا و دردآور است. خداحافظ همراهی که دل‌ها در آن نرم است و گناهان در آن کاهش یافت. خداحافظ یار ما که ما را در برابر شیطان یاری کردی و راه‌های نیکی را هموار ساختی. خداحافظ؛ چه بسیار کسان که- در تو- از آتش آزاد شدند. و چه خوشبخت است کسی که حرمت تو را نگهداشت. خداحافظ که چه بسیار گناهانی را پاک کردی و چه بسیار عیب‌هایی را که پوشاندی. خداحافظ که بر گناهکاران چه بسیار سنگین بودی و در دل مومنان چه هیبت داشتی. خداحافظ ای ماهی که هیچ زمانی با تو همسان نیست و منزلت تو را ندارد. خداحافظ ای ماهی که از هر سوی سلامت آوردی. خداحافظ ای ماهی که در همصحبتی با تو ناخشنودی نیست و از حضورت گزندی نمی‌رسد. خداحافظ که سرشار از برکت‌ها بر ما وارد شدی و ما را از پلیدی‌های گناهان شست‌وشو دادی. خداحافظ! در حالی با تو وداع می‌گویم که از بودن تو خسته نشدم و روزه‌ات بر من سخت نگذشت. خداحافظ که پیش از آمدنت در انتظار می‌سوختم و پیش از رفتنت، غم به دل دارم و اندوهناکم. خداحافظ که با آمدنت، چه بدی‌ها از ما دور شد و چه خوبی‌ها که ظرف وجود ما را پر کرد. خداحافظ تو و شب قدر که از هزار ماه برتر است. خداحافظ که دیروز چه‌سان آرزومند آمدنت بودیم و فردا [بارفتنت] چگونه آتش اشتیاق را در وجود ما شعله‌ور می‌کنی. خداحافظ تو را و فضلی که تو را بود که با رفتن تو ما از آن محروم شدیم و برکت‌هایی که پیش از این به ما می‌دادی و ما آنها را ازدست دادیم.» [صحیفه سجادیه، دعای 45] ما فرازهایی از رنجنامه امام(ع) را نقل کردیم تا نشان دهیم که امام عارفان چگونه این ماه بزرگ را می‌بینند و ما باید چه رفتاری با این ماه داشته باشیم. سلام‌های امام(ع) به ماه رمضان که به معنای خداحافظی و بدرود است، نشان می‌دهد که ماه رمضان صرف قطعه‌ای از زمان نیست بلکه روح و باطنی دارد که آن حقیقتی است متعالی. [آیت‌الله جوادی‌آملی، حکمت عبادات: 170]
بنابراین باید بر این حقیقت اندیشه کنیم. چه ماهی بر ما گذشت؟ ماهی که حقیقتش عید ضیافت‌الله و برجسته‌ترین نعمت الهی است، که با صدافسوس از دست‌مان می‌رود. و طبعاً وداع با آن همراه سوز و گذار است زیرا وداع با دوستی است که با او مأنوس هستیم و فراقش جانمان را پر از غصه و غم می‌کند. ماه رمضان رفیق خوبی برای ماست، دوستی که همراه خود رحمت و مغفرت و برکت آورد. پس مراقبت کنیم که بیشترین سود را از آن ببریم. ما ابد در پیش داریم و باید برای آن خود را آماده کنیم و ره‌توشه این سفر غیرقابل وصف، همین روزها و ساعات عمر ماست و ماه رمضان بهترین روزها و ساعات است که ره‌توشه را به ما ارزانی می‌کند. آیا برای سفر آماده‌ایم؟ بیاییم با امام عارفان بنالیم که خداحافظ ای دوست عزیزی که رفتن تو سخت توانفرساست و بر ما گران آمده و ما را غمگین کرده است، ماهی که ما را بسان فرشتگان کرد، پاک و منزه. پس خدایا ما را تا ماه رمضان سال آینده نیز پاک و منزه نگه‌دار.