مهدی کاظمی: موضوع تحریم نفتی ایران که با محوریت ایالات متحده آمریکا در حال بررسی است، این روزها وارد فاز جالبی شده است. اروپای سرد که اکنون رکود اقتصادی را نیز چالشی برای حاکمیت خود می‌داند چه موضعی در قبال این خواسته کاخ‌سفید دارد. منابع خبری در این‌باره مواضع متفاوتی اتخاذ کرده‌اند. با این حال آنچه می‌شود درباره این موضوع یعنی تحریم نفتی ایران گفت، هراس برخی کشورهای معتبر اروپایی از پیامدهای تحریم نفت است که به‌تازگی در مواضع آنان به چشم می‌خورد. روز پنجشنبه ماریو مونتی، نخست‌وزیر ایتالیا کنفرانسی خبری ترتیب داد تا موضع کشورش درباره تحریم نفتی ایران را اعلام کند. مونتی در ابتدای این نشست خبری از ضرورت فشار بر ایران گفت و از ائتلاف اروپاییان برای این تحریم خبر داد اما بلافاصله در همان ابتدای نشست خبری برای همراهی با موضوع تحریم نفت ایران یک شرط گذاشت! مونتی گفت: ایتالیا می‌خواهد شرکت نفتی «انی» از فهرست تحریمها خارج شده و شامل این تحریمها نشود. نخست‌وزیر ایتالیا افزود: ائتلافی دیپلماتیک از کشورهای هم نظر در اروپا موافق تحریم نفتی ایران است، ولی ایتالیا می‌خواهد شرکت نفتی ایتالیایی «انی» از این تحریمها مستثنا باشد. ماریو مونتی پس از آنکه این شرط را اعلام کرد، سراغ ضرورت تحریم ایران رفت و درباره ارتباط درآمدهای نفتی با برنامه موشکی ایران گفت. با این حال پیش‌شرط ایتالیا برای همراهی با تحریم نفتی ایران بلافاصله مورد توجه رسانه‌های جهان قرار گرفت. ایتالیا هم اینک 13 درصد نفت مورد نیاز خود را از طریق ایران تامین می‌کند.
دلیل مخالفت ایتالیا چیست؟
چرا نخست‌وزیر ایتالیا با تحریم نفتی ایران مخالف است؟ جواب این سوال را می‌توان در اظهارات پائولو اسکارونی، مدیر اجرایی شرکت انی یافت. اسکارونی اخیرا از نگرانی‌های شرکت متبوعش درباره موضوع تحریم نفتی ایران گفت. به گزارش رویترز، وی مدعی شد شرکت ملی نفت ایران NIOC هنوز 2 میلیارد دلار به این شرکت بدهکار است و تاکید کرد تحریم نفت ایران از سوی اتحادیه اروپایی بیش از 2 میلیارد دلار به این شرکت زیان وارد خواهد کرد. بر اساس گزارش‌ها، طلب نفتی انی از ایران مربوط به قراردادهایی در بازه زمانی 2001 تا سال 2009 است. وی اظهار امیدواری کرد این طلب نفتی از طرح احتمالی تحریم نفتی ایران از سوی اتحادیه اروپایی مستثنا دانسته شود. براساس این گزارش ایران ۱۵ درصد نفت مورد نیاز شرکت انی ایتالیا را تامین می‌کند که در صورت منع واردات از ایران، این شرکت باید به دنبال نفت روسیه و لیبی باشد. مخالفت ایتالیا البته تنها نگرانی آمریکا از همراهی اروپا در تحریم ایران نیست. اسپانیا و یونان نیز از وارد کنندگان عمده نفت ایران هستند که با تحریم نفتی بشدت مخالفند. یونان چندی پیش در نشست اتحادیه اروپایی بشدت با تحریم نفت ایران مخالفت و تصریح کرد که تحریم نفتی ایران موجب نابودی اقتصاد این کشور خواهد شد.
مخالفت دوباره روسیه
روسیه باز هم با الگوی مورد نظر آمریکا مبنی بر فشار بر ایران از طریق تحریم مخالفت کرد. این‌بار سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه گفت عقیده دارد تحریمها علیه ایران راه به جایی نمی‌برد و ایران تحت فشار امتیاز نخواهد داد. به گزارش ایران هسته‌ای، ریابکوف در گفت‌وگویی با شبکه رادیویی گولوس روسیه افزود: «ارائه شواهد دال بر اجرای برنامه هسته‌ای نظامی در ایران، نظام منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را بشدت تضعیف خواهد کرد. به عقیده روسیه، در حال حاضر چنین شواهدی وجود ندارد». معاون وزیر خارجه روسیه تصریح کرد: «واشنگتن تصور می‌کند می‌توان با تشدید نامحدود تحریمها برضد ایران به منظور واداشتن این کشور به تغییر سیاست‌های خود و دادن امتیاز، اعتماد به برنامه هسته‌ای ایران را بازگرداند». وی گفت: «ما معتقدیم این اقدامات راه به جایی نمی‌برد. ایران هرگز در برابر فشار تسلیم نمی‌شود. تحریمها با بی‌ثباتی همراه است که بسیار مخاطره آمیز است و برای دستیابی به توافق باید حداکثر تلاش‌ها به کار گرفته شود». ریابکوف تصریح کرد: «به همین دلیل است که روسیه با تحریمها مخالف و معتقد است که این راهکار بی‌مصرف است. روسیه بر گفت‌وگوهای بیشتر تاکید دارد و پیشنهادهای جدید ارائه می‌کند». وی گفت: «در این زمینه بین ما و آمریکا اختلاف زیادی وجود دارد اما بین ما و آلمان و به طور کلی بین ما و اتحادیه اروپایی نیز اختلاف وجود دارد». ریابکوف تصریح کرد: «ما هیچ نتیجه‌ای در این سیاست اعمال تحریمها نمی بینیم، چرا که نویسندگان و حامیان آن تاکید دارند هدف از تحریمها تسهیل یک راه‌حل دیپلماتیک است. متاسفانه به عقیده ما با اعمال تحریم‌های یکجانبه جدید از سوی برخی کشورها و مطرح شدن دوباره موضوع تحریمها، ما به چنین راه‌حل دیپلماتیکی نه‌تنها نزدیک‌تر نشده‌ایم بلکه بسیار از آن فاصله گرفته‌ایم». وی افزود: «تحریمها عکس نتایجی را که اعلام شده، در پی دارد و این یکی از دلایل مخالفت ما با تشدید تحریم‌هاست». معاون وزیر خارجه روسیه گفت: «ما با شرکای خود در شورای امنیت سازمان ملل و کشورهای دیگری که از تحریمها حمایت می‌کنند، مرتب در تماسیم. ما ماهیت زیان‌بار و خطرناک این سیاست را که موجب تشدید مشکل خواهد شد، به آنها متذکر شده‌ایم».