گروه سیاسی: باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا روز گذشته تحریم‌های مصوب کنگره این کشور علیه ایران را با دلخوري به امضا رساند تا تندترین مواجهه اقتصادی بین ایالات متحده و ایران آغاز شود. این اقدام که پیش‌تر کنگره آمریکا آن را ذیل‌بخشی از قانون بودجه نظامی این کشور به تصویب رسانده بود، شرکت‌های خارجی را که با بانک مرکزی ایران دست به معامله بزنند، مشمول جریمه خواهد کرد. اوباما در زمینه قدرت و وسعت تحریم‌ها تا حدودی نرمش نشان داده بود اما تیم اداری وی تلاش دارد که این تحریم‌ها را با هدف سخت‌تر شدن فروش نفت برای ایران تعقیب کند. به گزارش وال‌استریت ژورنال، یک مقام ارشد دولتی آمریکا در این باره گفت: «ما بر این باوریم که می‌توانیم این کار را انجام دهیم. رئیس‌جمهور به گزینه‌های خود توجه خواهد کرد اما ما به دنبال آن هستیم که در روندی زمانبندی شده و فاز به فاز به اهداف کنگره از تصویب این قانون که مورد موافقت رئیس‌جمهور نیز هست دست پیدا کنیم». بر اساس این گزارش، برخی مقامات آمریکایی اذعان دارند که تهران این قانون را به خودی خود اقدامی جنگ‌طلبانه تلقی خواهد کرد. این اقدام ممکن است موجب واکنش سخت ایران از جمله تلاش برای بستن تنگه هرمز شود که مهم‌ترین کانال عبور نفت در جهان است. وال‌استریت ژورنال مدعی است هرچند ایرانیان روی کاغذ توان بستن تنگه هرمز را دارند اما این امر در واقع ممکن نیست. این قانون با این هدف تنظیم شده است که کشورهای خارجی بین معامله با ایران و داشتن تعاملات اقتصادی با آمریکا تنها بتوانند یکی را انتخاب کنند. این تحریم‌ها ظرف 60 روز آینده اجرایی خواهند شد. البته برای معاملات نفتی قانون مزبور از
6 ماه آینده اجرایی می‌شود. در عین حال این قانون به رئیس‌جمهور آمریکا اختیار می‌دهد هر جا اجرای این قانون را خلاف امنیت ملی آمریکا تشخیص داد، به مدت 120 روز از اجرای آن خودداری کند. اوباما در حالی این قانون را امضا کرده است که اعضای دولت وی بشدت نسبت به آن اعتراض دارند و کارشناسان هم پیش‌بینی می‌کنند این قانون هرگز حالت اجرایی پیدا نکند.
اوباما با انتشار بیانیه‌ای پس از امضای این لایحه اعلام کرد نگران است این اقدام به علت بستن دست وی در زمینه تعاملات با دولت‌های خارجی، اختیارات قانونی وی را در حوزه روابط خارجی مختل کند. اوایل این ماه تیموتی گایتنر، وزیر خزانه‌داری آمریکا با ارسال نامه‌ای برای کنگره این کشور، درباره طرح تحریم‌های شدیدتر قبلی که در همین راستا بود، ابراز نگرانی و اعلام کرد این اقدام می‌تواند به تلاش‌های آمریکا برای همکاری با شرکای خود به منظور منزوی کردن ایران لطمه بزند. گایتنر اعلام کرد، ممکن است متحدان خارجی آمریکا از اقدامات جدید این کشور رنجیده شوند و احتمال همکاری آنها کاهش یابد که این مساله موجب خواهد شد این تحریم‌ها تاثیر معکوس بر هدف مورد نظر برای منزوی کردن ایران داشته باشد. یکی از نگرانی‌هاي دولت آمریکا این است که اجرای این قانون آمریکا را با دیگر متحدانش درگیر کند. همچنین نگرانی دوم دولت آمریکا این است که این قانون از طریق ایجاد اختلال در فروش نفت ایران منجر به افزایش شدید قیمت نفت شود. به همین دلیل مقام‌های آمریکایی می‌گویند واشنگتن در حال مشورت با شرکای خارجی خود برای حصول اطمینان از این موضوع است که این اقدامات جدید به بازارهای انرژی جهانی لطمه وارد نمی‌کند و این مشورتی طولانی و سخت خواهد بود. استیون کالینسون در گزارشی برای خبرگزاری فرانسه از هونولولو هاوایی که روز 11 دی منتشر شده، تنگناهای دولت آمریکا در اجرای این قانون را اینگونه خلاصه کرده است: «نگرانی‌هایی وجود دارد که تشدید تحریم‌ها بر ضد‌بانک مرکزی ایران موجب شود قیمت جهانی نفت به طور ناگهانی افزایش یابد و این کشور درآمد بادآورده‌ای از فروش فعلی نفت خود به‌دست بیاورد. افزایش قیمت نفت همچنین می‌تواند جلوی بهبود اقتصاد شکننده آمریکا را بگیرد و بر رای‌دهندگان آمریکایی در پمپ‌های بنزین در زمانی فشار وارد کند که اوباما برای انتخاب مجدد خود به عنوان رئیس‌جمهور این کشور در سال جاری میلادی تلاش می‌کند». بسیاری از کارشناسان اقتصادی جهان نسبت به تبعات اقتصادی چنین طرحی هشدار داده‌اند و ران پاول، کاندیدای جمهوری‌خواهان در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری نیز آن را اقدامی جنگ‌طلبانه دانسته است. سناتورهای آمریکایی اواخر سال گذشته میلادی تحریم بانک مرکزی ایران را تصویب کردند. تحریم بانک مرکزی ایران یکی از متمم‌های بودجه دفاعی آمریکا در سال جدید است. بودجه‌ای که پیش از آن توسط مجلس نمایندگان و با اکثریت کامل آرا به تصویب رسیده بود. باراک اوباما که برخی رسانه‌ها از عدم تمایل او به تحریم بانک مرکزی ایران خبر داده بودند پس از موافقت بیش از دو سوم سناتورها، قادر به وتوی تحریم بانک مرکزی ایران نبود. پيش از اين نيز «فارین افرز» ارگان شورای روابط خارجی آمریکا درباره هراس باراک اوباما از تحریم بانک مرکزی ایران نوشت: «باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا از این نگران است که چنین تحریمی موجب دور شدن متحدانش از این کشور شود و قیمت‌های نفت افزایش یابد و تهران پول کلانی به دست بیاورد». شاید به همین دلیل است متنی که اوباما آن را امضا کرده نسبت به متن اصلی یک اصلاحیه ظریف دارد و آن اینکه رئیس‌جمهور آمریکا تحریم‌ها را «انعطاف‌پذیر» کرده است. «شبکه خبری یهودیان جهان» دیروز، تلویحا اذعان کرد که اوباما با قرار دادن کلمه «انعطاف‌پذیر» در شیوه پیاده‌سازی تحریمی که به تازگی آن را امضا کرد، عملا تمهیدی برای دور زدن تحریم مزبور اندیشیده است. بر اساس این گزارش، این تمهید پس از مذاکرات گسترده بین کنگره آمریکا و دولت این کشور به دست آمده است و به این ترتیب رئیس‌جمهور آمریکا در عین تحریم بانک مرکزی ایران و فرار از فشارهای داخلی، تمهیدی اندیشیده است تا این قانون دردسرهای بزرگ‌تری برای وی و دولتش ایجاد نکرده و اقتصاد بین‌المللی را نیز تحت تاثیر خاصی قرار ندهد. رئیس‌جمهور دموکرات آمریکا به این ترتیب از یک‌سو تلاش می‌کند تا دیگر کشورها را به آنچه «منزوی ساختن ایران» خوانده می‌شود، ترغیب کرده و از دیگر سو اجازه ندهد فشاری سخت به بازارهای نفتی غرب وارد شود. کاخ سفید مدعی شده است: «دولت اوباما با کنگره به شکل نزدیکی همکاری کرد تا تمهیداتی اندیشیده شود که احتمال قطع همکاری دیگر کشورها با بانک مرکزی ایران و بخش نفتی این کشور افزایش یابد. این امر مهم است چرا که موثرترین رویکرد، رویکردی است که متضمن مشارکت چندجانبه، فازبندی‌شده و زمان‌مند بوده و آثار منفی را از بازارهای بین‌المللی نفت دور کرده و فشار اصلی را متوجه ایران کند. تمهیداتی که امروز به امضا رسیدند، این انعطاف‌پذیری را دارند و ما اکنون با شرکای خود مشغول کاریم تا در جایگاهی قرار گیریم که بیشترین کارآمدی را در اجرا داشته باشیم».
اتحاد شکننده آمريکا و اروپا براي تحريم ايران
اجرایی شدن تحریم بانک مرکزی علیه جمهوری‌اسلامی در حالی است که اتحادیه اروپایی نیز در اواخر ماه جاری میلادی نشستی به منظور بررسی تحریم‌های گسترده علیه ایران برگزار می‌کند. مقامات جمهوری اسلامی البته به این تهدیدها واکنش نشان داده و اظهار کرده‌اند که رفتار تهدیدآمیز غرب علیه ایران با تهدید عملی جمهوری اسلامی مواجه می‌شود. بستن تنگه هرمز از جمله پاسخ‌های جمهوری‌اسلامی به تهدید ایران نسبت به تحریم نفت و بانک مرکزی است. موسسه رند در گزارشي ضمن تاکيد بر شکننده بودن اتحاد کشورهاي اروپايي و آمريکا درباره تحريم جمهوري‌اسلامي تصريح کرد: تلاش ايران براي خودکفايي اقتصادي، تکنولوژيک و نظامي، اهرم فشار اقتصادي و ديپلماتيک آمريکا درباره برنامه هسته‌‌اي ايران را تضعيف مي‌کند و تهران به عنوان يک دولت انقلابي، آمادگي تحمل ميزان قابل‌توجهي از فشار با هدف دستيابي به قدرت منطقه‌‌اي را دارد. اين گزارش با ادعاي اينکه در حال حاضر کشورهاي منطقه و قدرت‌هاي جهاني در مخالفت با برنامه هسته‌‌اي ايران نسبتا متحدند، افزود: اما تعداد انگشت‌شماري از آنها با همان جديتي که سياست آمريکا بر آن تاکيد دارد، با ايران برخورد مي‌کنند. اغلب کشورهاي بزرگ اروپايي و متحدان آمريکا به تحريم‌هاي بين‌المللي عليه ايران پيوسته‌اند و روابط تجاري خود را با جمهوري اسلامي محدود کرده‌اند. با اين حال اين ائتلاف شکننده باقي مي‌ماند و احتمالا نمي‌تواند به تحريم‌هاي بيش از حد منجر شود.