از دامنههاي سرسبز سبلان
اميرحسين فردي 62 ساله، بخشهايي از دوران كودكي و نوجواني خود را در دامنههاي سرسبز سبلان سپري كرده است؛ سالهاي طلايياي كه هنوز هم براي او يادآور روزهاي باشكوه زندگي در دل طبيعت است. او زماني كه قدم در كوچه پسكوچههاي پايتخت گذاشت، علاوه بر آشنايي با مظاهر تمدن شهري با دلمشغولي ديگري هم آشنا شد كه در سالهاي بعد با زندگي او گره خورد. آن هواي تازه، مقولهاي به نام «ادبيات» بود كه تا امروز هم ذهن و زبان اين نويسنده را به خود معطوف كرده است. حضور فعال در عرصههاي اجرايي حوزه ادبياتـ بویژه ادبيات داستانيـ در اين سالها از او چهرهاي سختكوش و مقاوم ساخته است. در كارنامه فعاليتهاي اجرايي اميرحسين فردي ميتوان به چندبار داوري براي كتاب سال، كانون پرورش فكري، بنياد حفظ آثار، كتاب سال شهيد حبيب غنيپور، انجمن قلم ايران و... اشاره كرد. او از مؤسسان كتابخانه مسجد جوادالائمه(ع) و شوراي نويسندگان آن مسجد است. در حوزه مسؤوليتهاي اجرايي هم ميتوان به عضويت حوزه هنري و مدیرت مرکز آفرینشهای ادبی این سازمان، سردبيري و مديرمسؤولي كيهانبچهها، مؤسس و مديرمسؤول كيهان علمي، مسؤوليت جشنواره انتخاب كتاب سال شهيد غنيپور، جشنواره داستان انقلاب و مديريت كارگاه قصه و رمان حوزه هنري اشاره كرد. «اسماعیل»، «آشيانه درمه»، «سياه چمن»، «يك دنيا پروانه» و «كوچك جنگلي» از آثار این نویسنده هستند. به پاس یک عمر فعالیت فردی و به شکرانه شروع دوباره فعالیتش مروری میکنیم بر گفتههای این نویسنده خستگیناپذیر.
سنگ بنای کارهای فرهنگی
سال 54 با بچههای محل به این فکر افتادیم در مسجد کتابخانهای تاسیس کنیم. امام جماعت مسجد مرحوم مطلبی روحانی بسیار مهربانی بود که به ما در این کار خیلی کمک کرد. با کمک اهالی محل کتابخانه شروع به کار کرد. مردم محل نسبت به ما اعتماد داشتند و به راحتی بچههایشان را به مسجد میفرستادند و این برای ما بزرگترین سرمایه بود. در نزدیکی مسجد، کانون پرورش فکری کودک و نوجوان بود که با امکانات زیادی که رژیم داشت برنامههای جالبی برای بچهها ترتیب داده بود، با وجود این بچهها کمکم به جای اینکه جذب کانون شوند به مسجد میآمدند، البته ما هم تمام سعی خودمان را میکردیم که از کانون عقب نمانیم. برای بچهها برنامه قصهگویی گذاشته بودیم. ماموریت آقای بهزادپور(بهزاد بهزادپور) که حدود 18-17 سال داشت، قصه گفتن برای بچهها بود. او هم به رسم پردهخوانی و دراویش در نقش چند شخصیت، قصه را اجرا میکرد. استقبال آنقدر زیاد بود که در کتابخانه برای بچهها جا نبود با این حال بزرگترها هم گاهی سرک میکشیدند. موقع قصهگویی واقعا نقش بازی میکرد. به تنهایی از عهده اجرای یک نمایشنامه برمیآمد و بچهها را به قصه و کتاب علاقهمند میکرد. از کارهای دیگر تشکیل گروه سرودی با مسؤولیت فرجالله سلحشور بود. با بچهها سرود و قرآن کار میکرد. برای انجام کارها تقسیم وظیفه کرده بودیم. هرکسي در شاخهای کار میکرد. من هم به دنبال استعداد بچهها در زمینه نویسندگی بودم. تعداد بچههایی که به مسجد میآمدند روز به روز بیشتر میشد. در آستانه انقلاب 7 هزار عضو داشتیم. ما حتی فضای کافی برای پذیرش نیمی از اعضا را هم به صورت همزمان نداشتیم. بچهها سینه به سینه و دهان به دهان تبلیغ میکردند که مسجد جوادالائمه برنامه است. اینطوری شد که از محلههای دیگر هم به مسجد میآمدند. ما واقعا جوابگو نبودیم. کتابها کم و متقاضی زیاد بود. آنقدر کتابها دست به دست و خوانده میشد که خیلی زود شیرازه کتابها از هم میپاشید. هرکسي به کتابخانه میآمد سعی میکردیم اعتمادش را جلب کنیم؛ این وظیفه ما بود اما از آن کار لذت هم میبردیم. من در شاخه داستان شروع به شناسایی استعدادهای بچهها کردم. یکی، دوتا را شناسایی و جدیتر رویشان کار کردم؛ نه در زمینه نویسندگی، بیشتر در زمینه مطالعه کتابها.
شبهای دوشنبه
بعد از انقلاب شیوه کار ما حرفهایتر شد. تعدادی را شناسایی کردیم و نوشتن را ادامه دادیم. آنها مینوشتند و میآوردند. جلسات نقد هم شبهای دوشنبه بود. این روند نزدیک به 2 دهه ادامه داشت. سال 58 آغاز فعالیتها بود. دوستان قصه میخواندند و به طور دستهجمعی نقد میشد. شهید حبیب غنیپور، حسن جعفربیگلو، رضا کیانی، محمد ناصری، ناصر نادری، محمدرضا کاتب، شهرام شفیعی، خسرو باباخانی و... الان هر کدام در کار خودشان شاخص هستند. اینها حاصل فعالیت آن شورا هستند. مسجد در زمینه سینما هم چهرههای شاخص داشت. حسین یاری جزو نوجوانهایی بود که در نمایشنامهها بازی میکرد. اصغر نقیزاده، فرجالله سلحشور و بهزاد بهزادپور هم بودند. یک دوره هم مجید مجیدی نمایشنامهای را درباره مبارزات بچههای مظلوم فلسطین کارگردانی کرد.
خاطرات شبهای انقلاب
در اوضاع و شرایط تنگ و مخوف زمان رژیم شاه، وقتی غریبهای پا به کتابخانه میگذاشت این شک بهوجود میآمد که برای کسب اطلاعات آمده است. خوب یکصد نفر یکجا جمع شده بودند و رژیم نمیتوانست بیتفاوت از کنارش بگذرد. به هر حال ما در این فضا کار را پیش بردیم تا آستانه انقلاب. آن شبی که فردایش قرار بود امام(ره) تشریف بیاورند همه ما در شبستان مسجد خوابیدیم. بچههایی که حالا بزرگ شده بودند، مفهوم انقلاب، مبارزه و علت حضورشان در مسجد را در آن سالها میفهمیدند. خیلیها داوطلب شدند از خانهشان پتو آوردند و بخاری مسجد را روشن کردند تا در شبستان بخوابیم اما هیچکس نخوابید. هیجان زیاد بود و هرکسي چیزی میگفت. فاصله مسجد تا میدان آزادی زیاد بود. ماشین نداشتیم. کمپرسی یکی از همسایهها را که با آن خاک حمل میکرد، خالی کردیم و همه با همان ماشین در سرمای بهمن رفتیم میدان آزادی.
بعد از انقلاب
کمکم بچهها بزرگ شدند و صاحب خانواده و مسؤولیت. طبیعی بود که دیگر امکان نشستن در یک اتاق کوچک قصهخوانی وجود نداشته باشد. برای همین جشنواره شهید غنیپور را طراحی کردیم تا این جریان قطع نشود. هرچند شکلش عوض میشود و اینکه آن تاثیر محدود مسجد به سطح کشور گسترش پیدا میکند. بعد از انقلاب مدتی در حوزه هنری بودم. دفتر ما در فلسطین شمالی بود، دفتر رضا قطبی، رئیس اداره تلویزیون شاه که فراری بود. تا سال 61 در حوزه هنری بودم. خبر دادند کیهانبچهها در آستانه تعطیلی است و کمک کنید که این اتفاق نیفتد. مسؤولیت سنگینی در حوزه داشتم. گفتم نمیآیم اما کیهانبچهها باسابقه و پرمخاطب بود. تصمیم گرفتم هفتهای 2 روز بروم. از شهریور 61 آمدم و حدود 26 سال است که با کیهانبچهها ماندگار شدم. در بدو ورود من به کیهانبچهها تعداد محدودی در آنجا کار میکردند. اعلام کردم این شیوه را نمیپسندم. مخاطب مجله از جامعه است، در نتیجه باید از جامعه بگیریم و به جامعه پس بدهیم. در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کردم مجله متعلق به همه مردم ایران است و ما از همه نویسندهها، شاعران و تصویرگران کودک و نوجوان استقبال میکنیم. اینطور شد که بحث رقابت پیش آمد و بهترین آثار رسیده برای چاپ انتخاب میشد؛ از نویسندگان مشهور یا غیرمشهور. به فرد نگاه نمیشد، بلکه نگاه به متن بود و اینکه شعری که نوشته شده مناسب بچهها هست یا نه. در کیهانبچهها روی همه باز شد و خود به خود رفت و آمد و رقابت زیاد شد. این رقابت به پیشرفت و چهره شدن آدمهایی که مستعد بودند و البته حقشان بود، کمک کرد. وقتی دیدیم کار انتخاب مشکلتر شده، کارشناسیها دقیقتر شد. شورای شعر، شورای تصویرگران و شورای قصه مشغول به کار شدند و به بررسی آثار رسیده پرداختند. از بین دهها نویسندهای که آمدند، تعدادی انتخاب و عضو شورای مجله شدند. هر قصهای که میآمد باید قبل از چاپ تایید میشد. حتی اگر خودشان هم مینوشتند مستقیم برای چاپ نمیرفت و باید در جمع خوانده و تایید میشد. خلاصه آثار چکشخورده و پرداخت میشد. بهترین آثار داستانی در آن زمان در کیهانبچهها چاپ میشد.