گروه سیاسی: صدها تن از اندیشمندان، نخبگان، اساتید حوزه و دانشگاه، پژوهشگران و مولفان آثار علمی، همراه با حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای رهبر حكيم انقلاب اسلامی روز چهارشنبه در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی جمهوری اسلامی، به تعامل فکری و بررسی ابعاد مختلف موضوع زن و خانواده پرداختند.
هدف از نشست‌های اندیشه‌های راهبردی که 2 جلسه قبلی آن با موضوع «الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت» و «عدالت» برگزار شده است، ایجاد فضایی علمی و تخصصی برای تضارب آرا و اندیشه‌ها در جهت ایجاد گفتمان علمی و کاربردی و تصمیم‌سازی درباره موضوعات راهبردی و مورد نیاز کشور است. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، در این نشست 4 ساعته 10 نفر از صاحبنظرانی که مقالات و پژوهش‌های آنان از میان 188 مقاله رسیده به دبیرخانه نشست، به عنوان آثار برتر شناخته شده، به بیان دیدگاه‌ها و طرح نظریات خود پرداختند. بعد از ارائه مقالات علمی، حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی، در سخنانی هدف از برگزاری سلسله نشست‌های اندیشه‌های راهبردی با نخبگان و اندیشمندان را تبادل‌نظر عالمانه به منظور ایجاد زمینه استفاده از دیدگاه‌های مختلف علمی و دستیابی به یک اندیشه صحیح و جامع به عنوان قاعده برنامه‌ریزی و اجرا دانستند و تاکید کردند: دستاورد این نشست‌ها که در موضوعات اساسی ادامه خواهد یافت، باید متین، عمیق، ماندگار و قابل عرضه و دفاع باشد.
ایشان خاطرنشان کردند: درباره مباحث مطرح شده در 2 نشست قبلی، کارهای خوبی انجام گرفته است و با جدیت نیز پیگیری می‌شود. رهبر انقلاب اسلامی با تاکید بر اینکه مساله زن و خانواده از مسائل درجه یک کشور است، افزودند: درباره زن و خانواده، منابع و تعالیم اسلامی برجسته و متقنی وجود دارد که باید پس از تئوریزه شدن، به‌صورت نظریه‌های قابل استفاده، در اختیار همه قرار گیرد. حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، نقش و سهم بانوان در نظام اسلامی را ممتاز و بی‌بدیل دانستند و خاطرنشان کردند: نقش بانوان در دوران مبارزه، پیروزی انقلاب اسلامی، بعد از انقلاب بویژه دوره بسیار سخت دفاع مقدس و در عرصه‌های مختلف، نقشی موثر، ممتاز و بی‌جایگزین است که با هیچ معیاری قابل اندازه‌گیری نیست. رهبر انقلاب اسلامی افزودند: نخستین کسی که نقش و جایگاه ممتاز بانوان را درک کرد و زمینه‌ساز نقش‌آفرینی برجسته زنان در عرصه‌های مختلف شد، امام بزرگوار بود، همچنانکه آن امام، نخستین کسی بود که جایگاه مردم و تاثیر حضور آنان را درک کرد. حضرت‌آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای تاکید کردند: امام(ره) قدر مردم را دانست، توانایی‌های آنان را شناخت و با تکیه بر همین شناخت، به آنان اعتماد کرد و مردم نیز به فراخوان امام(ره) در عرصه‌های مختلف پاسخ دادند و همه قشرها، در هر عرصه‌ای که نیاز بود، جانانه وارد شدند که این حضور آگاهانه و ضروری، همچنان ادامه دارد. ایشان با تاکید بر اینکه کشور همواره به حضور زنان در مجموعه حضور ملی، نیازمند است، خاطرنشان کردند: بر همین اساس باید برای حفظ ظرفیت بانوان در جامعه و نقش‌آفرینی آنان، تلاش شود. رهبر انقلاب اسلامی، دومین علت مهم ضرورت توجه به موضوع زن را نقش اساسی و محوری زن در خانواده دانستند. ایشان خاطرنشان کردند: در نگاه اسلام، خانواده پایه بسیار مهم و سلول اصلی جامعه است، به گونه‌ای که بدون بهره‌مندی از خانواده‌های «سالم، سرزنده و با نشاط»، امکان پیشرفت جامعه بویژه پیشرفت فرهنگی وجود ندارد و اینگونه خانواده‌ها نیز بدون حضور زنان مومن و فهیم، شکل نمی‌گیرند و استمرار نمی‌یابند.
رهبر انقلاب، تمرکز دشمنان بر مقوله زن به عنوان یکی از مبانی هجوم سیاسی– تبلیغاتی به نظام اسلامی را سومین علت ضرورت توجه کامل به مقوله زن خواندند و افزودند: باید با روشنگری در افکار عمومی مردم جهان، اجازه ندهیم اهداف سیاستگذاران و برنامه‌ریزان غربی در «حمله به مبانی اسلام در قبال زن»، محقق شود.
ایشان در همین زمینه به فرار زیرکانه غرب از ورود به مقوله خانواده اشاره و خاطرنشان کردند: غربی‌ها، بحث زن را با شدت مطرح می‌کنند اما اسمی از خانواده نمی‌آورند چرا که بحث خانواده از نقاط ضعف بارز آنهاست.
حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای با اشاره به کارهای فراوان بر زمین مانده در موضوع زن و خانواده تاکید کردند: نظریه‌پردازی و گفتمان‌سازی در این زمینه، نیازی حقیقی است که باید مورد توجه روحانیون و اندیشمندان و صاحبنظران حوزه و دانشگاه قرار گیرد که البته نقش رسانه‌ها نیز در زمینه گفتمان‌سازی، بسیار مهم است.
حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای سرمایه‌گذاری پژوهشی و پرهیز از انفعال در «بررسی و نقد نظریات رایج دنیا در باب زن و خانواده را» 2 پیش‌شرط نظریه‌پردازی در این زمینه دانستند و افزودند: باید با اتکا به دارایی‌های فراوان علمی، در میان‌مدت و درازمدت ده‌ها نظریه و الگوی مترقی از اسلام استخراج و ارائه کرد.
نگاه غرب به زن گمراهي است
ایشان، نگاه غرب به زن را گمراهی و ضلالتی عمیق و بزرگ‌ترین اهانت و ضربه به کرامت زن برشمردند و افزودند: حتی افراطی‌ترین فمینیست‌ها نیز برخلاف تصورشان در حال زدن ضربه‌ای اساسی به «زن» هستند چرا که با ضایع کردن زن، او را به ابزاری برای شهوت‌رانی مرد تبدیل کرده‌اند و متاسفانه این مساله، در افکار عمومی غرب نیز پدیده‌ای عادی و پذیرفته شده است.
رهبر انقلاب اسلامی نگاه اسلام به زن را فوق‌العاده متعالی خواندند و تاکید کردند: در نگاه اساسی اسلام، زن از حیث انسان بودن هیچ فرقی با مرد ندارد و به استناد آیات قرآنی، زن و مرد در مسیر تعالی و قرب الهی، کاملا یکسانند. ایشان نگاه اسلام به خانواده را بسیار متعالی و جذاب برشمردند و خاطرنشان کردند: خیلی از مشکلات زنان مربوط به مسائل خانواده است که در این زمینه خلأهای قانونی و خلأهای سنتی عجیب و فراوانی داریم که اگر این مسائل حل شود مشکلات برای زنان در اجتماع کاهش می‌یابد و قابل تحمل می‌شود.
رهبر انقلاب، جنسیت را در نگاه اسلام، امری ثانوی و عارضی خواندند و افزودند: مساله جنسیت در کارکردهای زندگی معنا و مفهوم می‌یابد و در جایگاه زن و مرد در اسلام، هیچ تاثیری ندارد.
اشتغال زنان بدون اشكال است
ایشان نقش همسری و مادری را فوق‌العاده مهم توصیف و خاطرنشان کردند: همسر خوب می‌تواند مرد را در جامعه به عنصری مفید و مؤثر تبدیل کند.
حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، مساله اشتغال زنان در جامعه را امری قابل قبول و بدون اشکال خواندند اما تاکید کردند: در این زمینه باید 2 شرط اساسی را کاملا رعایت کرد؛ نخست اینکه اشتغال، کار اساسی زن در خانه و خانواده و مسؤولیت مهم همسری و مادری را تحت‌الشعاع قرار ندهد و دوم اینکه مساله محرم و نامحرم به‌خوبی رعایت شود. ایشان با توصیه به دولت برای کمک به زنان شاغل افزودند: دولت به گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که زنان شاغل بتوانند به کار اصلی خود یعنی رسیدگی به خانه و خانواده نیز بپردازند. رهبر انقلاب اسلامی، ازدواج را یک موضوع مقدس در ادیان مختلف بویژه دین اسلام دانستند و خاطرنشان کردند: نباید با برخی کارهای زشت همچون مهریه‌های سنگین یا تشریفات و هزینه‌های زائد، جنبه قدسی ازدواج را در جامعه از بین برد.
حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، با تاکید بر اینکه ترویج ازدواج‌های ساده، کم‌خرج و با مهرالسُنّه نیازمند گفتمان‌سازی در جامعه است، افزودند: افراد تاثیرگذار جامعه، اساتید حوزه و دانشگاه و رسانه‌ها بویژه صدا و سیما نقش مهمی در شکل‌گیری این گفتمان دارند.
ایشان همچنین نقش مردان را در حفظ کیان خانواده بسیار مؤثر ارزیابی و خاطرنشان کردند: یکی از وظایف مهم مردان، قدرشناسی دائم از نقش و زحمات زنان در خانه است، بویژه بانوانی که زمینه حضور در خارج از خانه را دارند اما برای ایفای کامل نقش مادری، اشتغال خارج از خانه را انتخاب نکرده‌اند.
رهبر انقلاب اسلامی لزوم قدرشناسی از این بانوان بویژه تامین امنیت اقتصادی و بیمه آنان را مورد تاکید قرار دادند.
حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای در پایان با اشاره به نقش فرزندان در خانواده، یکی از مهم‌ترین وظایف آنان را احترام به پدر و مادر دانستند.
ارائه نظرات صاحبنظران
بنا بر این گزارش، هدف نشست‌های اندیشه‌های راهبردی که 2 جلسه قبلی آن با موضوع «الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت» و «عدالت» برگزار شده، ایجاد فضایی علمی و تخصصی برای تضارب آرا و اندیشه‌ها در جهت ایجاد گفتمان علمی و کاربردی و تصمیم‌سازی درباره موضوعات راهبردی و مورد نیاز کشور است.
در این نشست 4 ساعته صاحبنظرانی که مقالات و پژوهش‌های آنان از میان 188 مقاله رسیده به دبیرخانه نشست به عنوان آثار برتر شناخته شده، به بیان دیدگاه‌ها و طرح نظریات خود پرداختند.
خانم نوابی‌نژاد، استاد دانشگاه تربیت معلم به عنوان نخستین سخنران نشست، در مقاله‌ای با نام آسیب‌ها و الگوهای مطلوب خانواده به بررسی تغییرات منفی و مثبتی پرداخت که نهاد خانواده در چند دهه اخیر شاهد بوده است.
این استاد دانشگاه تغییر در الگوی ازدواج، تغییر سبک زندگی برخی زوج‌ها به واسطه افزایش تحصیلات و اشتغال زنان، تغییر نگرش در برخی افراد درباره مقدس بودن پیوند زناشویی، کاهش تمایل به فرزندان بیشتر، خشونت فیزیکی و روانی برخی مردان و تبلیغات ماهواره‌ای را از جمله آسیب‌های موجود در موضوع زن و خانواده دانست.
نوابی‌نژاد با بیان شاخصه‌های الگوی مطلوب خانواده و بررسی عواملی همچون صمیمیت، انعطاف‌پذیری و تعامل فکری در پویایی و سلامت خانواده تاکید کرد: مطالعات جامعه‌شناختی، مشاهدات عینی و مطالعات غربی نشان می‌دهد رابطه معناداری میان دین و معنویت با سلامت روانی فردی- خانوادگی و اجتماعی وجود دارد که باید در جامعه کنونی تقویت شود.
بانکی‌پورفرد، استادیار دانشگاه اصفهان نیز در سخنان خود با بررسی تفاوت مقوله خانواده در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت و الگوی توسعه غربی نتیجه گرفت برخلاف الگوی غربی، خانواده در نگاه اسلامی سلول اصلی پیکره اجتماع به شمار می‌رود.
وی با بیان آمارهای ازدواج و طلاق در سال‌های اخیر به بررسی علل افزایش نسبی سن ازدواج پرداخت و با انتقاد از روند برنامه‌های 5 ساله توسعه گفت: مشکلات اقتصادی، توسعه شهرنشینی و تمرکز بر رفاه فردی از جمله موانع ازدواج است اما غالب این مشکلات ریشه اجتماعی و فرهنگی دارند که باید برای آنها چاره‌اندیشی کرد.
این پژوهشگر با چند پیشنهاد سخنان خود را پایان داد؛ منطبق شدن برنامه‌های توسعه با سیاست‌های نظام درباره خانواده، وضع و اجرای قوانین تسهیل‌کننده ازدواج، عزم ملی برای نهضت خانواده‌سازی و آموزش مهارت‌های زندگی به اعضای خانواده از مهم‌ترین این پیشنهادها بود.
تعامل خانواده و دولت عنوان مقاله سخنران بعدی خانم علاسوند بود. علاسوند ظرفیت‌سازی در خانواده، اصلاح الگوی سبک زندگی و عاملیت خانواده را در روند دستیابی به سرمایه و اعتبار اجتماعی مهم خواند و با انتقاد از نسبی‌گرایی در ارزش‌ها گفت نظام معنایی و هویتی خانواده نباید بر مبانی عرفی شکل گیرد.
خانم عظیم‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه امام‌صادق(ع)، دیگر سخنران سومین نشست راهبردی هم‌اندیشی در جمهوری‌اسلامی، موضوع تقابل فمینیسم و کارکردهای خانواده را برای سخنرانی خود انتخاب کرده بود. وی جامعه‌پذیری کودکان، تداوم حیات خانواده، حمایت عاطفی و تثبیت جایگاه اجتماعی را از جمله کارکردهای خانواده در علم جامعه‌شناسی خواند و گفت: فمینیسم به عنوان واکنشی در برابر فرهنگ قرون گذشته اروپا آثار بسیار مخربی بر کارکردهای خانواده برجای گذاشته و عملا به عاملی برای فروپاشی نهاد خانواده در غرب تبدیل شده است.
عظیم‌زاده تقویت همه‌جانبه نهاد خانواده را راه‌حل اصلی بسیاری از مشکلات موجود دانست.
سخنران بعدی این نشست جمیله علم‌الهدی، دانشیار دانشگاه شهید بهشتی بود. وی در تشریح تغییر اصول سیاستگذاری در حوزه آموزش زنان گفت: این سیاستگذاری باید بر پذیرش تفاوت‌های فطری و طبیعی جنسیتی استوار باشد چرا که در غیر این صورت سبب محرومیت مضاعف زنان خواهد شد.
علم‌الهدی با تاکید بر لزوم در نظر گرفتن مزیت‌های نسبی در آموزش زنان افزود: عدالت جنسیتی در مفهوم عمیق خود باید به عنوان یک هدف آموزشی مورد توجه کامل قرار گیرد. خانم صابری نیز در این نشست در مقاله‌ای با عنوان «مقایسه تطبیقی 2 رویکرد مکتب اسلام و فمینیسم به تامین امنیت اقتصادی زنان» دیدگاه مکاتب فکری الهی و غیرالهی درباره امنیت اقتصادی زنان را تشریح کرد. صابری با اشاره به اینکه اسلام جایگاه زن را در خانواده و اجتماع به صورت توامان در نظر گرفته، به آسیب‌شناسی وضع امنیت اقتصادی زنان در کشور بویژه خلأهای قانونی، ورود بی‌رویه زنان به مشاغل کاذب و کمرنگ شدن نقش زن در خانواده پرداخت. پس از سخنان چند نفر از استادان و صاحبنظران، اندیشمندان و متفکران حاضر در سومین نشست راهبردی، به نقادی مباحث مطرح شده و بحث و تضارب آرا درباره مقالات ارائه شده پرداختند. سخنرانان نشست نیز ضمن پاسخگویی، از مطالب ارائه شده دفاع علمی کردند. در ابتدای این دیدار واعظ‌زاده، دبیر نشست اندیشه‌های راهبردی گزارشی از فعالیت دبیرخانه این نشست‌ها بیان کرد و گفت: در یک سال گذشته 2 نشست با موضوع الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت و عدالت برگزار شده که این مباحث در مراکز علمی و دانشگاهی انعکاس یافته و نشست‌هایی در امتداد این موضوعات برپا شده است.
وی با اشاره به اهمیت نقش رسانه‌ها در عمومی شدن موضوعات مطرح شده در نشست‌ها افزود: مجموعه مباحث گذشته نشست‌های راهبردی به صورت مدون منتشر شده که گنجینه ارزشمندی از نظرات اساتید محترم دانشگاه و حوزه و منبع خوبی برای محققان است.