بی‌ثباتی بازار کنونی ارز که هر آن نرخ جدیدی را به خود می‌گیرد تا نقدینگی سرگردان به این بازار آشفته اما در عین حال سودآور روانه شود ناشی از عدم مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح و اقتصادی مدیران بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار در گذشته است، چراکه ثبات بازار ارز به عوامل چندی نظیر کنترل رشد نرخ تورم، اجرای سیاست‌های غلط تعیین نرخ دستوری سود سپرده‌های بانکی و مستقل نبودن بانک مرکزی بازمی‌گردد. البته منطق بازار باید تعیین‌کننده نرخ نهایی ارز شود و این شیوه نیز باید سال‌ها قبل بدون دخالت بانک مرکزی در کم و زیاد کردن قیمت این کالا (مدیریت شناور نرخ ارز)در بازار شکل می‌گرفت اما متاسفانه چنين موضوعي سال‌ها مورد بی‌توجهی قرار گرفت و سیاست‌های بانک مرکزی همچنان در یکی، 2سال اخیر بویژه چند ماه گذشته در ساماندهی نرخ ارز دیگر نتوانست کارساز شود تا جایی که با وجود پیشنهاد اعمال نرخ 1400تومان و فروش دلار توسط کانون صرافان، اما صرافی‌ها نیز با بی‌توجهی به این پیشنهاد دلار آزاد را با نرخ حدود 1600 تومان می‌فروشند. به هر حال بانک مرکزی نرخی را تعیین می‌کند اما بازار آزاد ساز دیگری می‌زند و این بازار همچنان از داد و ستد ارز با قیمت‌‌های متفاوت کوتاه نمی‌آید. این تلاطم بازار که بیشتر ناشی از نبود برنامه‌ریزی خاص و مدیریت صحیح بانک مرکزی و تصمیم‌گیران اقتصادی است چنانچه به جد مورد بازبینی دقیق قرار نگیرد و تصمیم‌گیری به دست کاردانان باتجربه در مسائل اقتصادی سپرده نشود، بی‌شک موجب مي‌شودنرخ ارز از قیمت کنونی فراتر برود، چرا که ارز نیز اکنون به کالایی تبديل شده که با افزایش قیمت دیگر کالاها در بازار این کالا نیز نرخ بالایی به خود می‌گیرد و آن وقت ساماندهی آن به سختی امکانپذیر خواهد شد، هرچند قیمت ارز نیز اکنون بیش از قیمت واقعی، شکل حبابی دارد. بهترین راهکار در چنین شرایطی این است که بانک مرکزی اقدامی به عمل نیاورد، چراکه هر اقدامی از سوی بانک مرکزی در ثبات‌دهی بازار ارز تاکنون به بن‌بست خورده است. بانک مرکزی در یک‌سال 32 هزار میلیارد دلار ارز را به بازار تزریق کرده که حدود 400 تومان رانت داشت و این موضوع موجب رشد تورم و بالا رفتن سطح عمومی قیمت‌ها شد. از سوی دیگر سالانه حدود 70 میلیارد واردات در کشور صورت می‌گیرد که با دلار 1700 تومانی که اکنون رایج است مشکلات فراوانی را در اقتصاد به وجود آورده علاوه‌بر اینکه کالاهای ساخته شده در داخل با هزینه تولید بسیار بالا مواجهند. به هر حال قیمت ارز را آنگونه که تاکید شد باید عرضه و تقاضا تعیین کند نه اقتصاد‌دانان، روسا و تصمیم‌گیران شورای پول و اعتبار. این درحالی است که رئیس کل بانک مرکزی اخیرا اعلام کرده است نرخ دلار در روزهای آینده کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی تا زمانی که نرخ سود بانکی منطقی بالا نرود، بازار بورس پر‌رونق نشود و همچنین فکری به حال کنترل رشد نرخ تورم در کشور نشود، بی‌شک سرمایه‌ها به بازار موازی و سود‌آوری چون سکه و ارز وارد شده و سرمایه‌گذاری‌ها در بخش‌های مولد اقتصادی متمرکز نخواهد شد. از سوی دیگر سفته‌بازان برای حفظ ارزش پول خود هر جایی که بازار جذاب‌تری داشته باشد به آن سو می‌روند و چنانچه نرخ سود بانکی تعدیل شود عطش بازار ارز و سکه با ورود سرمایه‌ها به سوی بانک‌ها فروکش خواهد کرد. به هر حال با توجه به در پیش بودن اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها و به دنبال آن واقعی شدن قیمت حامل‌های انرژی، بی‌شک انتظارات تورمی نیز بروز خواهد کرد. این موضوع چنانچه با سیاستگذاری‌های خاصی از سوی دولت و وزارت امور اقتصادی و دارایی نسبت به کنترل نرخ ارز مورد بازبینی دقیق قرار نگیرد، دلار همچنان در بازار بی‌قیمت خواهند ماند و این بازار در آینده دچار بی‌ثباتی بیشتری هم خواهد شد.
* استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی