یدالله کابلی‌خوانساری از هنرمندان شکسته‌نویس و خوشنویس معاصر ایرانی است. او عضو عالی انجمن خوشنویسان ایران و دارنده گواهینامه درجه یک هنری نیز هست. از ابتکارات او ترکیب اقلام مختلف از غبار تا جلی و ششدانگ در یک صفحه است، طوری که هر قطعه‌ای فرم، فضا و ترکیبی خاص خود را پیدا می‌کند. این در حالی است که شکسته‌نویسان پیش از او در ترکیب‌بندی از اقلام ریز و غالبا از یک قلم استفاده می‌کردند. وی فعالیت‌های رسمی خوشنویسی خود را از سال ۱۳۴۷ آغاز کرد. او یکی از شاگردان سیدحسین میرخانی نیز بوده است. وی در سال ۱۳۶۸ نخستین گواهینامه استادی خط شکسته انجمن خوشنویسان ایران را دریافت کرد. کابلی در سال ۱۳۸۵ هم به عنوان چهره ماندگار خوشنویسی ایران برگزیده شد و در سال 90 نیز نشان درجه یک هنری را دریافت کرده است. برپایی نمایشگاه در کشورهای مختلف جهان مانند کانادا، آمریکا، فرانسه، ایتالیا، مسکو و... نشان از تجربه طولانی این هنرمند در عرصه خوشنویسی دارد؛ تجربه‌ای که از گذشته تا امروز با عشق پیوند خورده است. گالری «آب» واقع در میدان جوانان این روزها میزبان آثار یدالله کابلی است.
55 اثر با درونمایه عرفانی
در نمایشگاه فعلی او 55 اثر با تکیه بر مضامین عرفانی و عاشقانه به چشم می‌خورد. کابلی به تبع نمایشگاه‌های پیشین خود در این نمایشگاه نیز کوشیده با دستمایه قرار دادن اشعار شاعرانی چون جامی، سعدی، حافظ و... هنر خوشنویسی خود را در معرض دید مخاطبان بگذارد. «غم تو»، «چنان قحطسالی شد اندر دمشق»، «خاک عنبر نسیم»، «فراق»، «به نام حضرت دوست»، «سراب زندگی»، «گفت‌وگو»، «غمت در نهانخانه دل نشیند»، «مرنجان دلم را»، «بهار عمر»، «جان جهان» و «یاد یار» برخی تابلوهای او در این نمایشگاه هستند. اگرچه در قسمتی از دیوارهای نمایشگاه کابلی آثار قرآنی او نیز به چشم می‌خورد که تابلوی زیبای آیه‌‌الکرسی در صدر این آثار به شمار می‌رود و جلوه‌فروشی می‌کند. «نقطه تسلیم»، «سودای غم»، «ساقی»، «چهره به چهره»، «پرهیز»، «صدف هستی»، «تا ملکوت»، «وصال»، «همدلی و آزادگی» و... نیز دیگر آثار این نمایشگاه به شمار می‌روند. آنچه در درجه نخست و با نگاهی اجمالی در نمایشگاه کابلی می‌توان دریافت این است که او در ردیف هنرمندان خوشنویسی است که به معنویت اعتقاد فراوانی دارد. چنانچه این دلبستگی او را نسبت به معنویت و مفاهیم روحانی در آثارش می‌توان مشاهده کرد.
سابقه آموزش 40 ساله خط شکسته
استاد کابلی یکی از قدیمی‌ترین استادانی است که در سال 1350 آموزش خط شکسته را در انجمن خوشنویسان ایران آغاز کرد. او بعد از 2 سال آموزش خط شکسته تصمیم گرفت این خط را به عنوان آزمونی برای شرکت هنرجویان در انجمن قرار دهد. با او در میان هیاهوی نمایشگاه‌اش و هنگام تماشای تابلوها درباره خط شکسته به صحبت می‌نشینم. او تاکید می‌کند خط شکسته در دهه‌های گذشته بیشتر برای مراسلات و تسریع بخشیدن به مکاتبات کاربرد داشته اما در سال‌های بعد بیشتر در قالب‌های هنری و انتزاعی به خدمت گرفته شد. پیشینه تاریخی این خط چنین بوده که بعد از سید‌گلستانه یعنی از اوایل قرن 14 به بعد، خط شکسته از عرصه ارتباط اجتماعی دور افتاد و من با وجود بی‌بضاعتی و جوانی حدود سال‌های 48 تا 50 به طور اتفاقی چشمم به نمونه‌های نادر خط شکسته می‌افتاد و به ندرت نمونه‌هایی از خط شکسته‌های عبدالمجید یا گلستانه که الگوی مطلوبی برای بهره‌وری بودند بر‌خوردم. اینها در واقع نقطه‌های ارتباطی من در آن زمان‌ها با خط شکسته به حساب می‌آیند. هر چند زمانی که می‌خواستم خط شکسته را تمرین کنم از بی‌معلمی رنج می‌بردم اما به واسطه گرایش عمیق درونی و عشق به این قلم باید متکی به همت و تلاش خود می‌شدم. این اشتیاق درونی موجب شد بیشترین اوقاتم را روی خط شکسته بگذارم. به بیان ساده‌تر می‌توان گفت در سال 1350 این ضرورت و شور و شوق مرا با 3 اصل مهم در توفیق و پیشرفت روبه‌رو کرد و این 3 اصل عشق، ایمان و تلاش بود. این 3 مولفه توانست مرا در دستیابی به قله‌های دست‌نیافتنی هدایت کند. هنوز هم اعتقاد دارم آدمی با داشتن این انگیزه‌ها می‌تواند به تمام آرزوهای ناممکن برسد. به هر حال این کمبودها در شروع کارم برای آموختن خط شکسته موجب شد سال‌ها این شیوه را یک‌تنه ادامه دهم. بعدها هم ضرورت آموزش و تعلیم خط شکسته صورت جدی پیدا کرد.
انتشار کتاب «سماع قلم» با محوریت آموزش
کابلی ادامه می‌دهد: من برای آموزش هنرجویان مستعد شهرستانی نیز هم از طریق جزوات آموزشی و هم از طریق آموزش مکاتبه‌ای در ارتباط بودم تا اینکه خط شکسته رنگ جدی‌تری به خود گرفت. متعاقب این مساله در سال 1360 سعی به تالیف یک کتاب آموزشی به نام «سماع قلم» کردم که محوریت آن بر آموزش نکته‌های کلیدی در شکسته‌نویسی و شکسته‌خوانی بود و در سراسر کشور منتشر شد و اتفاقا برای علاقه‌مندان بسیار موثر افتاد و بسیاری از هنرجویان محروم از تعلیم در دهه‌های گذشته با این کتاب فارغ‌التحصیل شدند. چهره امروزی این خط با هنرمندان و استادان صاحبنام نقشی فراگیر در داخل و خارج از کشور شده و قابلیت‌های فرامرزی آن با نمایشگاه‌های بسیار جذاب در اقصی نقاط کشورهای اروپایی و آمریکایی با بینندگان و علاقه‌مندان زیادی همراه شد.
ضرورتی که احساس نمی‌شود
هر وقت صحبت از خوشنویسی می‌شود این نکته به خاطرم می‌رسد که در سال‌های گذشته نقش کتابت در این حوزه چقدر پررنگ بوده است و بسیاری از هنرمندان خوشنویس بخشی از ممر معیشت خود را از این طریق تامین می‌کرده‌اند اما به تدریج و با پیش رفتن دنیا به سمت تکنولوژی و فناوری، هنر کتابت به تدریج رنگ باخت، طوری که امروز دیگر کمتر هنرمند خوشنویسی را می‌توان یافت که به این امر بپردازد. کابلی نیز با تایید این حرف خاطرنشان می‌کند: کار خوشنویسی در طول تاریخ از اقبال و اعتبار خاصی برخوردار بوده و مساله نوشتن یا تکثیر کتاب‌ها یا مضامین ارزشمندی مثل قرآن کریم بیشتر توسط خوشنویسان صورت می‌گرفته و هنرمندان خوشنویس با ایمان، عشق، اخلاص و در پرتو این تلاش معنوی هزاران نمونه نفیس و بی‌مانند را به گنجینه تاریخ اهدا کرده‌اند، ولی در دنیای امروز که دنیای تمدن و تکنولوژی است قرآن نیز بنا به ضرورت نسخه اصلی آن خوشنویسی، سپس از طریق سیستم‌های پیشرفته چاپ و تکثیر می‌شود. دیگر آن ضرورتی که در گذشته بوده حس نمی‌شود مگر در ابعاد تزئینی. به عنوان مثال نمونه‌های بسیار کمی از قطعات قرآنی را می‌توان در خط شکسته‌های قدیمی مشاهده کرد. به دلیل اینکه مشکل خواندن و ارتباط برقرار کردن در خط شکسته همیشه در کنار متون عربی بوده است ولی هنرمند با بصیرت لازمه آیاتی را انتخاب می‌کند که برای بیننده آشنا و سهل باشد ضمنا در ترکیب‌بندی نیز از ترکیبات پرپیچ خودداری می‌کند.
بی‌عنایتی به آثار هنرمندان داخلی
از او درباره وضع آثار خط که این روزها در 2 حراجی مهم دنیا یعنی کریستی و ساتبی با اقبال خوبی از سوی خریداران خارجی بویژه عرب‌ها مواجه شده، می‌پرسم. سوالی که بیشتر برایم حائز اهمیت است اینکه خریداران این آثار معمولا چه ملاکی برای خرید آثار خط دارند؟ آیا این گرایش به آثار خط هنرمندان ایرانی ناشی از شناخت و اشراف آنها به این آثار است یا به طور کلی زیبایی‌شناسی‌های مستتر در این آثار موجب می‌شود به این سمت و سو گرایش یابند؟ کابلی در پاسخ می‌گوید: هنرمند ایرانی با وجود اینکه رسالتش توسعه و ترویج ماندگاری است اما در عمل ناچار است برای گذران زندگی خود و تامین امنیت اقتصادی کار کند و موجب تاسف است که در ایران همه و همه با دغدغه‌ها و مصایب گوناگونی مواجه هستند، در حالی که در خارج از ایران، امنیت شغلی برای هنرمندان تراز اول وجود دارد، بنابراین با چنین نقیصه‌ای، اغلب هنرمندان به این نتیجه می‌رسند که آثارشان را در کشورهای دیگر عرضه کنند. چند سالی است شاهد هستیم در کشورهای حاشیه‌ای خلیج فارس که کمترین سابقه و پشتوانه‌ای در این امور نداشته‌اند، با برنامه‌ریزی دقیق همه‌ساله در پی جذب هنرمندان ایرانی و هنر ایرانی هستند. کشورهایی که تا 50 سال پیش کمترین بضاعتی در هنر خوشنویسی نداشته‌اند، امروز صحنه‌گردان همایش‌های جهانی هنر شده‌اند. طبیعی است که هنرمندان برجسته کشور نیز در برابر بی‌تفاوتی و بی‌توجهی مسؤولان امر، دستاوردهای هنری خود را در چنین فضایی عرضه می‌کنند و خیلی‌ها با هزار تلاش و تقلا در پی آن هستند تا در صورت ممکن در حراج کریستی دوبی حضور یابند، هم به اسم و رسمی می‌رسند و هم انصافا برای نستعلیق و ترغیب انگیزه هنرمندان ایرانی یا هر کشوری ارزش قائل می‌شوند. آنوقت اگر دست بر قضا در یک جشنواره ایرانی 20-10 تابلو از هنرمندان سراسر کشور خریداری می‌شود، آنقدر سر و ته آن را می‌زنند که بعد از یک‌سال دوندگی هنرمند ترجیح می‌دهد کارش را پس بگیرد یا در حراج ساتبی لندن آثار تاریخی ایران با ارقامی نجومی و غیرقابل تصور خرید و فروش می‌شود. آنوقت کلکسیونرها برای فروش آثار ارزشمند و تاریخی خود که با خون جگر و هزاران عشق، رنج و ریاضت گردآوری کرده‌اند، برای عرضه به موسسات بزرگی مثل کتابخانه ملی یا موزه‌های معتبر همه تلاش و انگیزه‌های ملی و میهنی‌شان به هیچ گرفته می‌شود و گاه رنگ بی‌عنایتی هم داشته است. همه صاحبنظران هنرهای تجسمی در کشورهای جهان بویژه کشورهای اسلامی بر این اعتقادند که کشور ایران سرچشمه و مظهر خلاقیت در همه اقسام خوشنویسی است و این رویدادها باید در سرزمین‌مان مدیریت، هدایت و برنامه‌ریزی شود.
تأسیس مجموعه جامعه یاوری
نمایشگاه اخیر یدالله کابلی در گالری «آب» واقع شده است. این گالری زیرمجموعه مکانی فرهنگی با عنوان «جامعه یاوری» است و کابلی امروز رئیس هیات مدیره جامعه یاوری به شمار می‌رود. او در توضیح این موسسه نیز می‌گوید: جامعه یاوری از 25 سال گذشته با مدیریت شاعر فرزانه شادروان مجتبی کاشانی پایه‌گذاری شده است و در امتداد کمک به وسایل آموزشی دانش‌آموزان شروع و آرام‌آرام به احداث فضاهای آموزشی و مدرسه‌سازی نیز کشیده شد. من هم افتخار داشتم از همان سال‌ها مسؤولیت کارهای فرهنگی آن را انجام دهم ولی بعدها این نهال نازک با حمایت مردم شریف و خیر خداجو به درختی تناور تبدیل شده که مدارس و خوابگاه و سالن‌های چندمنظوره بسیاری را در شهرهای حاشیه جنوب کشور همراه داشته است. تا سال 1383 که مجتبی کاشانی در قید حیات بود بیش از 35 پروژه ساخته شد. در چند سال اخیر که این مجموعه به صورت رسمی و تشکیلات گسترده از سوی هیات امنا و هیات مدیره داره می‌شد توفیق این را داشته‌ایم که آمار پروژه‌های احداث شده را به 700 بنا گسترش دهیم یا دانش‌آموزان زیادی را بورسیه کرده‌ایم که تصور می‌کنم در نوع خود زیباترین دستاورد به شمار می‌رود. مفتخریم بیش از 450 دانشجوی درخشان با ارقام 3 رقمی که از میان همین فرزندان محروم و بی‌پناه بوده‌اند زیر پوشش اهداف بلند جامعه یاوری قرار داشته‌اند. مقوله هنر به عنوان یک رویداد ماندگار که دور از خط و مرزهای جغرافیایی در هر گوشه از جهان جذاب‌ترین تلاش‌های جاودانه بشری به شمار می‌رود در جامعه یاوری گرامی داشته شده و ما همواره سعی کرده‌ایم در همایش‌های سالانه خود از هنرمندان برجسته کشور بهره‌مند شویم. این تحول و پاسداری از حریم فرهنگ و هنر نقش بسیار عمیقی در ساختار اجتماعی ما به وجود آورده است طوری که توانسته‌ایم مردم را با نگرشی لطیف و تاثیرگذار به آیین انسانیت و خیر اندیشی و رستگاری آشنا کنیم. این امر مهم سبب شده بعد از خرید خانه یاوری، بخشی از آن را به ساخت کارهای هنری اختصاص دهیم و این گالری فعالیت رسمی خود را از ماه‌های گذشته آغاز کرده است.