کلاه گشاد بر سر فوتبال

گروه ورزشی: فوتبال ما همیشه پر از قانون‌هایی است که به باشگاه‌ها اجازه می‌دهد تا راه میانبر را انتخاب کنند، قانون‌هایی که نه به شکل قانونی انجام می‌شود و نه متخطیان از آن به سزای عملشان می‌رسند. همیشه عجیب و غریب‌ترین اتفاقات مدیریتی و اجرایی در فوتبال ایران رخ میدهد و برای همین است که فدراسیون فوتبال آسیا باید لوح زرین را به مدیران فوتبال ایران اهدا کنند! داستان دور زدن قانون سقف قرارداد باز هم بر سر زبان‌ها افتاده،‌ چیزی که هفته گذشته طی یک گزارش کامل به آن پرداختیم ولی حالا زوایای دیگری از این پدیده غیراخلاقی نمایان شده که بد نیست به آنها نیز اشاره‌ای داشته باشیم. این زوایا شامل راه‌های دور زدن قانون است! ترفندی که به شکل یک کلاه کاملا گشاد بر سر لیگ برتر گذاشته می‌شود و در این بین خیلی‌ها به سود کلان از این فوتبال دست پیدا می‌کنند. سرو صدای قبل از لیگ سازمان لیگ مبنی بر اقدامات قانونی و برخورد با متخلفین سقف قرارداد در لیگ برتر آنقدر زیاد بود که همه به گمان یک انقلاب سفید در فوتبال ایران خیز برداشتند ولی این حرف‌ها چیزی شبیه یک شوت خارج از چارچوب بود که با «زوزه» فراوان از بالای دروازه به فاصله زیاد به بیرون رفت! این تعبیر خیلی هم برای اینچنین شعارهای تبلیغاتی دور نیست، ‌آنها یک پروپاگاندای ورزشی راه انداختند ولی حالا که باید قانون به مرحله اجرایی برسد همه چیز تغییر کرده. سال‌ها بود که باشگاه‌های فوتبال ایران قراردادهای کلان با بازیکنان امضا می‌کردند و خواسته یا ناخواسته تیشه به ریشه اعتبار فوتبال و اعتماد مردم به این رشته هیجان‌انگیز می‌زدند. این باشگاه‌ها با عملکردشان کاری کردند که نگاه جامعه نسبت به بعضی فوتبالیست‌ها، درست همانی باشد که به غارتگران بیت‌المال داشتند و شاید به همین دلیل هم بود که وقتی نام 2 تن از بزرگ‌ترین مفسدان اقتصادی کشور در راس 2  باشگاه فوتبال قرار گرفت، تعجب نکردند. فوتبال ایران با مشکل «تورم پولی» روبه‌رو بود و هر روز از یک رقم جدید با صفرهای بیشتر صحبت به میان می‌آمد تا اینکه دست‌اندرکاران فوتبال ایران در یک اقدام نابخردانه که به «خودکشی دسته‌جمعی» شبیه بود، قانونی تحت عنوان «سقف قرارداد» تدوین کردند. همین سقف قرارداد بزرگ‌ترین عامل به وجود آمدن تورم و بالا رفتن کسب و کار «دلالی» در فوتبال شد. واقعا فکر می‌کنید این قانون‌هایی که هرگز به مرحله اجرا نمی‌رسد تا چه اندازه برای اقتصاد ورزش کشور زیان‌بار است؟ وقتی در قراردادها یک مبلغ اعلام می‌شود و پشت‌پرده صفرهای آن عدد روند صعودی به خود می‌گیرد، در لیگ یک فاجعه رخ می‌دهد همین فاجعه اصلی‌ترین دلیل عقبگرد‌های همیشگی است. یعنی فوتبال ایران به خاطر سوءمدیریت مدام در حال در جا زدن است. برای همین است که ما نمی‌توانیم هرگز رنگ حرفه‌ای شدن را به خود ببینیم. سقف قرارداد، قانونی بود که هیچ‌کس آن را رعایت نکرد و همه هم این را می‌دانستند. وضعیت دقیقا شبیه ماجرای آن روستایی بود که ساکنانش همه از خانه یکدیگر دزدی می‌کردند و کسی به کدخدا شکایت نمی‌کرد، چون دست همه آلوده بود.این قانون که بعدها کارشناسان فوتبال ایران از آن به عنوان بدترین تصمیم سازمان لیگ یاد کردند همچنین باعث بیشتر بالا رفتن رقم قراردادها شد و بدتر از آن اینکه با بیشتر شدن رقم قراردادها، میزان مالیات پرداختی بازیکنان کم و کمتر شد، چون اساسا معلوم نبود چه کسی چقدر گرفته است.قانون سقف قرارداد بالاخره برداشته شد و باشگاه‌ها دیگر با خیال آسوده بودجه نازنین‌شان را خرج خرید بازیکن کردند، اما چون به دروغ گفتن عادت کرده بودند، باز هم نمی‌گفتند که به هر بازیکن چقدر پول داده‌اند. بعد از مدتی قانون سقف قرارداد، جایش را به سقف بودجه داد. اگر پیش از این فراتر رفتن از 350 میلیون، تخلف و رد کردن سقف قرارداد محسوب می‌شد، حالا عبور از خط 15 میلیارد تومان لقب تخلف را به خود اختصاص می‌داد. در واقع سازمان لیگ با این کار ناخواسته سقف تخلف را بالا برد.اکنون چند باشگاه بزرگ ایران فهرست قراردادهایشان را منتشر کرده‌اند. اگر فرض کنیم که رقم‌های اعلام شده کاملا درست و راست است  که نیست باز همین قراردادهای اعلام شده از تخلف این باشگاه‌ها حکایت می‌کند. سازمان لیگ اعلام کرده باشگاه‌ها می‌توانند تا سقف 15 میلیارد تومان در یک فصل هزینه کنند. این رقم برای تیم‌های حاضر در لیگ قهرمانان آسیا 18 میلیارد تومان است. اینک بهتر است نگاهی به فهرست اعلام شده از سوی چند باشگاه بیندازیم تا تخلف آنها آشکار شود. استقلال برای 18 بازیکنش 14 میلیارد و 20 میلیون تومان هزینه کرده و سپاهان به 19 بازیکنش 13 میلیارد و 641 میلیون تومان داده است. این دو باشگاه در لیگ قهرمانان آسیا حضور ندارند، پس می‌توانند فقط 15 میلیارد تومان هزینه کنند. حالا با روشن کردن تمام زوایا می‌توان به نحوه دور زدن قانون در فوتبال ایران اشاره کرد، ‌یکی از راه‌هایی که باشگاه‌ها از آن برای دور زدن قانون استفاده می‌کنند، ثبت قرارداد با برخی جزئیات است. به عنوان مثال قرارداد بازیکن در سازمان لیگ یک‌میلیارد تومان ثبت شده، اما در قرارداد آمده که به ازای هر بازی مبلغ 10 میلیون تومان به بازیکن داده شود. به این ترتیب و با توجه به اینکه هر تیم در طول فصل 30 بازی انجام می‌دهد، رقم نهایی قرارداد آن بازیکن یک میلیارد و 300 میلیون تومان می‌شود. این شیوه در زمان اجرای قانون سقف قرارداد بسیار رواج داشت اما حالا که سقف بودجه مطرح شده شیوه نوینی هم برای دور زدن قانون پیدا شده؛ اسپانسر.باشگاهی ادعا می‌کند که هزینه اردوی پیش فصل را از طریق اسپانسر فراهم کرده و برپایی این اردو– در خارج از کشور– هزینه‌ای برایش نداشته است. یک باشگاه هم که قرارداد یکی از بازیکنانش با آنچه قبلا گفته می‌شد تفاوت فاحشی دارد، مدعی شده که مابقی مبلغ قرارداد بازیکن را از طریق جذب اسپانسر تهیه کرده است. مساله اساسی این است که اسپانسر در صورت هزینه کردن مبلغ خاصی در باشگاه باید این مبلغ را ابتدا به حساب باشگاه واریز کند، سپس باشگاه آن مبلغ را از حسابش برداشت کند یا دست‌کم معادل آن مبلغ از بودجه تعریف شده باشگاه کسر شود.