حضور همايون در وزارت اطلاعات و جهانگردي با اتفاقات تازه ميان رژيم پهلوي و رسانهها همراه شد. او زماني رشته هدايت رسانهها را در دست میگيرد كه قيام ملت مسلمان ايران اوج میگرفت. انتخاب همايون گامي است كه رژيم براي نزديك شدن به تحريريه روزنامهها برميدارد. طبق گفته بزرگان تاريخ مطبوعات، براي نخستینبار در اين دوره يك تيم «روزنامهنگاران مامور» شكل میگيرد. اين طرح را همايون در كابينه اميرعباس هويدا، نخستوزير بهايي نهايي میكند. شايد از اين نظر بتوان او را مبدع «مديريت زنجيرهاي رسانهها» در ایران نام نهاد. 30 سال بعد مردان اطلاعاتي دولت تجديدنظرطلب 2خرداد، از اين طرح او نهايت بهره را بردند. همايون زماني به تشكيل ستادها و سازماندهي رسانهها مبادرت میكند كه فضاي افكارعمومي از كنترل حكومت خارج میشد و براي نخستینبار است كه از منبر و مسجد به عنوان يك رسانه تعبير میشود. او در نقش يك استراتژيست و طراح تصميم میگيرد از ابزارها و بنيادهاي فرهنگي تحت اختيار رژيم براي ستيز با روحانيت بهره گيرد. در اين مرحله رشيديمطلق بهزعم خويش راه توقف ماشين نهضت را در بدنامسازي رهبر آن میبيند و براي نخستینبار با اعمال نفوذ در رسانهها، مطالبي را عليه مراجع تقلید، روحانیون و منتقدان رژيم به صورت سازمانيافته به چاپ میرساند. مقاله بحرانساز وي زماني روانه اتاق چاپ میشود كه داد و ستد ميان روزنامه اطلاعات و وزارت اطلاعات، امري معمول شده بود. اين مقاله جرقه يك قيام تازه را روشن كرد و به تابلويي در دست انقلابيون تبديل شد تا رژيم را به چالش بكشانند. اين مقاله با عنوان تحريكآميز و خصمانه «ايران و استعمار سرخ و سياه» تحت عنوان نامه وارده در روزنامه اطلاعات 17 ديماه 56 و با امضاي مستعار احمد رشیدیمطلق منتشر شد. اجزا و تركيب مقاله نشان از طراحي يك «فتنه» داشت. عنوان و محتواي مطلب در پي آن بود كه 2 اتهام سنگين و تازه رژيم حاكم را متوجه جنبش اسلامي اصيل و خودجوش ملت ايران كند؛ يكم: اتهام وابستگي به كمونيسم كه آن روز رژيم شاه هر حركتي كه منافع غرب را به خطر میانداخت، بر آن برچسب سرخ بودن میزد و اتهام دوم كه برگرفته از انديشههاي ضدروحانيت خود همايون بود كه گرايش جامعه به سمت دين را معادل كهنهپرستي معرفي میكرد. در اين مقاله وهنآلود، حضرت آيتاللهالعظمي امام خميني قدس سره الشريف، بزرگمرجع شيعيان جهان مورد شديدترين و موهنترين حملات قرار گرفته بودند. بهاي اين حركت اهانتآميز براي رژيم بسيار سنگين بود. توفان اعتراض برخاسته از مقاله به حيات كابينه به اصطلاح تكنوكراتها به رهبري جمشيد آموزگار پايان داد. بعدها دوستان و دوستداران رشيديمطلق براي تبرئه وي تلاش كردند؛ از جمله بهنود چندين مقاله در اين باره قلمي كرد و در آنها مدعي شد، اين ترفند مخالفان داريوش همايون بود كه گناه اين ماجرا را متوجه وي كردند. او حتي ادعا میكند، همايون براي حفظ مصالح حكومت شاه و كشور بر لبان خود مهر سكوت زد. اما برخلاف اين ادعاها مفاد يادداشت رشيديمطلق با خطوط انديشه همايون، همپوشاني كامل دارد، زيرا نوك پيكان مقالات و مصاحبههاي او همواره متوجه روحانيت بوده است. به هر تقدير، سنت ضديت با دين كه رشيديمطلق با آن مقاله پايهگذاري كرد، چنان دلآزار بود كه گريبان وي را حتي در سالهای دوري از ايران رها نكرد. او در 30 سال گذشته همواره براي تبرئه نقش خويش در اين ماجرا تلاش ورزيد. بستگانش در چند مصاحبه مدعي شدند طراح اين ماجرا هويدا بوده و همايون بيآنكه از متن نامه مطلع شود، آن را در اختيار روزنامه اطلاعات قرار داده است اما اين ادعا بيشتر به يك طنز شبیه است.
30 سال در آرزوي نظام سلطنتي
پس از انقلاب اسلامي، او مدتي طولاني را به جدال با جریانهاي سياسيای پرداخت كه موقعيت وي را به چالش میكشاندند. او مدتي در ميانه دفاع از سلطنت و همراهي با منتقدان گرفتار بود اما در نهايت حزب مشروطه ايران را تاسيس كرد و فعاليتهاي خويش را تحت لواي اين شعار پيش برد. مسعود بهنود از اينكه استادش تسليم گروههاي ديگر نشد و همچنان به خط «همايوني» وفادار ماند، اظهار خرسندي میكند و مدعي میشود: «داريوش همايون در خارج از کشور کنج عزلت نگزید و گوشهگیری اختیار نکرد و بیوقفه به فعالیت فرهنگی و سیاسی روی آورد و در زمره مخالفان پرتحرک و شناختهشده جمهوری اسلامی درآمد». در اين مدت وزير سانسور رژيم پهلوي، پای ثابت بسیاری از هماندیشیهای فرهنگی- سیاسی در خارج از کشور بود. او به معناي واقعي نقش حلقه هماهنگكننده اپوزيسيون را داشت. نگاهی به برخی گردهماییهایی که حدفاصل سالهای 1372 تا 1374 هجري خورشيدي یعنی صرفا در 2 سال برگزار شده است، نشانگر بخشی از تحرک و تکاپوی اوست. وی در سمینار «استراتژی مبارزه برای استقرار دموکراسی در ایران» که به سال 1372خورشيدي/ 1993میلادی در شهر کلن آلمان برپا شد، حضور یافت و زیر عنوان «استراتژی پیکار مردمی» به ایراد سخن پرداخت. وی یکی از سخنرانان کنفرانس «ایران در آستانه سال 2000» نيز بود. این کنفرانس به اهتمام «انجمن پژوهشگران ایران» در بهمنماه 1373خورشيدي/ فوریه 1995میلادی در مدرسه عالی علوم آفریقایی و آسیایی دانشگاه لندن برگزار شد. موضوع سخنرانی همایون «مذهب و آینده آن در سال 2000» بود. وي در همین سال -1373/1995- به دعوت «کمیته همبستگی هامبورگ» به نمایندگی از سوی «سازمان مشروطهخواهان ایران»- که خود یکی از ارکان آن بود- در سمینار «مبانی و موانع اتحاد اپوزیسیون» که در هامبورگ برگزار شد، شرکت کرد. همین سازمان مشروطهخواهان در بهمن 1374خورشيدي/ فوريه 1996 میلادی میزبان گردهمایی «گروههای مخالف ایرانی» در واشنگتن بود.
هماهنگكننده مجمعالجزاير اپوزيسيون
همايون يك عضو ساده در جمع پرشمار اپوزيسيون نبود. او از لحظه ورود به پاريس كه در قرق حلقههاي چپگرا و روشنفكري بود، در جايگاه ليدرها نشست. او ابتدا به جرگه سلطنتطلبان میپيوندد. همايون زماني در ايران روابطي گسترده با طيف مليگرايان برقرار كرده بود، به گونهاي كه توانست در تشكل تاثيرگذار جبهه ملي رخنه كند و گام بعدي همکاري وي با سازمان سيا و نفوذ در تشکيلات جبهه ملي بود که با هدف در اختيار گرفتن آن حزب توسط سازمان جاسوسي یادشده صورت گرفت. اين يك سوال جدي است كه چگونه در دورهاي كه حلقه همكاران رژيم شاه در دوران زندگي در تبعيد، همگي منزوي و خاموش شدند، همايون فصل جديدي در فعاليت سياسي خويش میگشايد؟ در واقع چه كساني در پاريس و سپس لندن و ژنو براي او فرش قرمز پهن كردند؟ پاسخ اين معما را بايد از نقطه فرار مشكوك او از زندان جستوجو كرد، چه كساني تمهيد رهايي او از خشم انقلابيون در تهران را در شامگاه 21بهمن57 فراهم کردند؟ برخي مورخان گفتهاند: چنين كارت طلاييای را محافل فراماسونري به اين شاگرد زرنگ خويش اعطا كرده بودند و در واقع دست پنهان اين جريان كه دست بر قضا قويترين شاخه آن در فرانسه واقع است، در ميان مخالفان نظام اسلامي ايران، همايون را به «مردي براي تمام فصول» تبديل كرد اما واقعيت اين است كه دامنه فعاليت همايون بسي گستردهتر از يك ماسون است. عمده تلاش داریوش همایون در خارج کشور، صرف ایجاد وحدت بین نیروهای اپوزیسیون داخلی و خارجی شد. او در اين مدت همان نقشي كه در ايام وزارت محمدرضاشاه داشت را پيگيري کرد يعني تغذيه مطالب نشریات ضدانقلاب عليه جمهوري اسلامي. با تجربهاي كه اندوخته بود، برنامههاي ميزگرد و مصاحبههاي سياسي در چندين كانال رادیويي و کانالهای ماهوارهای را طراحي كرد. او در ماموريت خويش در تقابل با حكومت ايران یک لحظه از مخالفت با نظام مقدس جمهوری اسلامی دست برنداشت تا جایی که در حوادث پس از انتخابات دهم ریاستجمهوری در سال 1388 بشدت با اپوزیسیون داخلی و بويژه سران فتنه همراهی کرد.
رشيديمطلق هم سبزپوش شد (همايون و فتنه 88)
نزديكي و پيوند داريوش همايون يا همان رشيديمطلق، فردي كه منفورترين چهره نزد نيروهاي انقلابي و مذهبي بويژه علاقهمندان به اسلام و مراجع عظام تقليد شناخته میشود، با اصلاحطلبان از نکاتي است كه نميتوان بهسادگي از كنار آن گذشت. شايد زماني تصور اينكه فردي كه «سلمان رشدي عصر انقلاب» شناخته میشود، توسط عناصر دولت اصلاحات به صورت آشكار و علن، تبرئه و تطهير شود، ناممكن بود اما اين طنز تلخ ظرف 2 سال فتنه اتفاق افتاد. مهره اصلی فرهنگی رژيم پهلوي، تقابل اصلاحطلبان با حكومت ديني را خوشامد گفت و اصلاحطلبان 2خردادي كه اينك سران جنبش موسوم به سبز در اروپا بودند نيز با مرگ همايون ،گريبان چاك كرده و در مراسم يادبود وي به صورت چشمگير حضور يافتند.
چنانكه گفته شد، داريوش همايون در طبقهبندي عناصر «فرهنگی- سياسي» رژيم سابق، بدخيمترين جزء را تشكيل میدهد. همه گروههاي اپوزيسيون مقيم اروپا و آمریکا به دليل سوابق و نيز ارتباطات پيچيده اين لايه با سرويسهاي امنيتي غرب از آنها دوري میگزينند. حال سوال اين است كه چگونه الفتي را كه اپوزيسيون مقيم غرب در 30 سال گذشته با اين نماينده شبكه فرهنگی رژيم گذشته پيدا نكردند، تجديدنظرطلبان يكباره و ظرف چند ماه با او برقرار کردند؟ پاسخ اين سوال را شايد بتوان از گفتههاي داريوش همايون استنتاج كرد، آنجا كه میگويد:
«بزرگترين شگفتي جريان سبز اين است كه توانست سران خود را دگرگون کند و رهبرانی را که خود از درون رژیم برخاستند و با اینکه بسیار سنتی هم بودند، رودرروي رژيم قرار دهد». پس از ظهور جریان سبز، همايون فصل جديدي در فعاليت سياسي خويش میگشايد. وي بعد از انتخابات سال88، در اتاق فكر اپوزيسيون حضور يافت و طرحها، تئوريهای دفاع از سبزها و ترويج اين حركت را ارائه میكند. او حتي همانند افرادي مثل محمدمحسن سازگارا يا عطاء مهاجراني با حضور در شبكه BBC يا رسانههاي آمریکا نقشه راه براي اغتشاشگران ارائه ميكند و ميگويد: «برای مقابله با انقلاب اسلامی از شیوه خود انقلاب استفاده شود و آن اینکه در ساعات خاصی در شب شعار تکبیر سر داده شود». وي در زمره كساني بود كه ائتلاف خارج از كشور را به سمت حمايت از جريان سبز كشاند. همايون اين ائتلاف را به اتفاق عدهاي از كهنهكاران سياست تحت عنوان «جمهوريخواهان» ايجاد كرد. اين اتحاد با اين فرض تشكيل شد كه همه تجديدنظرطلبان در داخل و تمام ضدانقلاب خارجنشين را به يكديگر متصل کند. به اين ترتيب بود كه گروههاي ليبرال، چپ و كمونيست كارگري به همراه اصلاحطلبان سابق و فتنهگران فعلي حول هدف مشتركي به نام سقوط نظام ايران گرد آمدند. اوج همسويي همايون با اصحاب فتنه در چند نقطه نمايان شد. اول زماني كه ارگانهاي رسمي منسوب به اصلاحطلبان آمریکايي بويژه سايت جرس كه تريبون شوراي هماهنگي سران فتنه (مركب از مهاجراني، كديور، سروش، بازرگان و گنجي) است، مبادرت به درج كامل نقطهنظرات و مصاحبههای رشيدي مطلق كردند كه در آنها وي رسما نقشه راه براندازي نظام ديني و حذف روحانيت و مذهب از سياست را ارائه میكرد. دومين مرحله زماني بود كه حضور گسترده اصلاحطلبان ديروز در مجلس يادبود همايون اين پيام نمادين را داشت كه تجديدنظرطلبان يك همسويي فكري با رشيديمطلق میديدند.
تبديل اغتشاش خياباني به جنبش اجتماعي
بارزترين وجه در تلاش داريوش همايون اين است كه همانند سران فتنه در داخل سعي میكند از اغتشاشهاي خياباني، جنبشي اجتماعي بسازد و از معدودي جوان لات و اوباش به اصطلاح هسته يك نيروي ضدرژيم و مبارز را سازمان دهد(!) استراتژيای كه او ارائه میكند، نسخه دوم از بيانيههاي موسوي و كروبي است، میگويد:
«نخستین گام جنبش شاید این باشد که احمدینژاد را شکست دهد اما مرحله بعد گرفتن سنگرهای بیشتر است. انتخابات همیشه امکانی است در رژیم اسلامی، برای اینکه مردم از فرصتهایی استفاده کنند و شاید باز این فرصتها پیش آید ولی جبهههای مبارزه بسیار است و با افزایش دشواریهای رژیم بیشتر هم خواهد شد و امکان استفاده از آنها هم بیشتر خواهد شد».