وطن امروز:
اعلام خبر ارائه یک نسخه اصلاح شده از طرح گام به گام روسیه به ایران، نشان‌دهنده آن است که زیر پوسته دیپلماسی هسته‌ای اتفاقات مهمی در حال رخ دادن است. سیدرضا سجادی، سفیر ایران در مسکو روز 17 دی اعلام کرد روس‌ها یک نسخه اصلاح‌شده از طرح گام به گام را از طریق سفارتخانه خود در تهران به ایران ارائه کرده‌اند. سجادی فرآیند اصلاح طرح گام به گام را اینگونه توصیف کرد: «پس از آنکه روس‌ها این طرح را ارائه دادند به مدت 2ماه آن را بررسی کردیم. در سفر آقای علی باقری، معاون دبیر شورایعالی امنیت ملی به مسکو، ایشان نظرات کشور را در این باره اعلام کرد. روس‌ها بعد از حدود 3 هفته، طرح اصلاح‌شده خود را از طریق سفارت روسیه در تهران به ایران دادند که در حال حاضر مرجع ذی‌ربط در حال بررسی این طرح اصلاح شده است». سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه روز 13 ژوئن اعلام کرد کشورش یک طرح گام به گام مذاکراتی درباره برنامه هسته‌ای ایران به آمریکا پیشنهاد کرده است که به موازات افزایش همکاری ایران با آژانس تحریم‌ها را کاهش می‌دهد. پس از آن، علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران روز چهارشنبه 26 مرداد به مسکو سفر کرد و طی دیداری با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه طرح هسته‌ای گام به گام این کشور را دریافت کرد. تحول بعدی این بود که در حالی که بررسی طرح در ایران ادامه داشت، گروه 1+5 روز چهارشنبه 31 شهریور با برگزاری نشستی در نیویورک آخرین وضعیت پرونده هسته‌ای ایران را بررسی کرد. کاترین اشتون پس از این نشست با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد این گروه رویکرد گام به گام را قبول دارد اما در بیانیه خود اشاره‌ای به طرح روسیه نکرد. این طرح در تهران حدود 2 ماه مورد بررسی قرار گرفت. دیپلمات‌ها در تهران به «ایران هسته‌ای» گفتند سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه در شهریور‌ماه گذشته به تهران آمده و درباره محتوای این طرح با مقام‌های ایرانی مذاکره کرده است. درخواست ریابکوف در این مذاکرات این بوده که یک پاسخ مشخص درباره این طرح از ایران دریافت کند ولی ایران پاسخی جز اینکه طرح در حال بررسی است، ارائه نداده. پس از آن بود که علی باقری در روز سه‌شنبه، ۱۷ آبان ۱۳۹۰ به همراه یک تیم کارشناسی به مسکو رفت. یک منبع مطلع گفت: «در این دیدار طی یک جلسه کارشناسی سنگین 5ساعته ایرادها و کاستی‌های طرح گام به گام توسط یکی از اعضای هیات ایرانی برای روسیه تشریح شد». وی ادامه داد: «در حالی که روس‌ها تا پیش از آن تاکید می‌کردند این طرح قابل اصلاح نیست، پس از آن جلسه پذیرفتند طرح گام به گام را اصلاح کنند و نسخه اصلاح شده که تغییرات مهمی نسبت به نسخه اولیه در آن گنجانده شده، اخیرا به ایران تحویل شده است». وی تاکید کرد: بررسی این طرح همچنان در تهران ادامه دارد. در عین حال کارشناسان در تهران عقیده دارند این طرح 2 چالش اساسی در پیش خواهد داشت:
1- روسیه آشکارا مایل است از طریق این طرح، یک رویکرد گام به گام را جایگزین راهبرد 2 مسیره فشار- مذاکره کند. بنابراین راهبرد روسیه درباره برنامه هسته‌ای ایران مستقیما در تقابل با طرح روسیه قرار خواهد گرفت و به همین علت احتمالا غربی‌ها به مخالفت با این طرح ادامه خواهند داد. بنابراین، روس‌ها برای تبدیل این طرح به دستورکار مذاکرات ایران و 1+5 کار سختی در پیش خواهند داشت.
2- چالش دوم این است که اگر فرآیند فشار غرب به ایران ادامه پیدا کند، فضا برای ابتکارهای دیپلماتیکی مانند طرح روسیه روز به روز کمتر خواهد شد و این احتمال وجود دارد که این طرح هم به سرنوشت ایده مبادله دچار شود.