گروه اجتماعی: صنعت گردشگری که در ایران با وجود رشد در سال‌های اخیر همچنان سهم دقیق و بارزی در درآمدهای غیر‌نفتی کشور ندارد گویا در اغما بسر می‌برد، چنانکه به گواه آمارها ورود توریست به داخل کشور چشمگیر نبوده اما خروج هموطنانمان برای گردش و سفر به کشورهایی همچون ترکیه و تایلند رشدی قابل‌توجه داشته است. باید به این نکته توجه داشت عوامل متفاوتی در خواب چرخه گردشگری تاثیرگذار خواهند بود که در این میان می‌توان به مدیریت غیر‌علمی، روش‌های ناکارآمد جذب توریست، فراهم نکردن بسترهای مناسب در اماکن تاریخی و مناطق جذاب برای توریست‌ها، بی‌کیفیتی خدمات گردشگری و هتل‌ها و روابط سیاسی بین کشورها اشاره کرد.
عمر طرح‌ها به یک سال نمی‌رسد
رئیس اتحادیه هتلداران کشور با بیان اینکه آینده گردشگری ایران برای فعالان بخش خصوصی مبهم است، می‌گوید: با وجود در پیش بودن تعطیلات نوروز هنوز هیچ تصمیمی برای حوزه گردشگری و نرخ هتل‌ها گرفته نشده است چرا که سازمان میراث فرهنگی اکنون دوباره دغدغه عزل و نصب مدیرانش را دارد.
جعفر عطار با بیان اینکه تغییر پی در پی مدیریت در سازمان میراث و گردشگری تاثیرگذار است، می‌افزاید: هر از چندگاهی مدیری با سلیقه‌ای متفاوت از مدیر قبلی روی صندلی ریاست می‌نشیند و تا بخواهد از مشکلات صنعت گردشگری باخبر و با حوزه کاری خود آشنا شود او را تغییر می‌دهند. وی به مهر می‌گوید: چند سالی است که صنعت گردشگری به دلیل نبود توریست خارجی، اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و عمل نکردن متولیان به وعده‌هایشان نابسامانی بی‌سابقه‌ای را تجربه می‌کند. عطار ادامه داد: در ایران زمانی که مدیر جدید می‌آید مدير قبلي را کنار می‌زند به همین دلیل است که عمر برنامه‌های گردشگری ایران گاهی به یک سال هم نمی‌رسد. رئیس اتحادیه هتلداران کشور یادآور می‌شود: هزینه سفر مردم بالا رفته است و قرار بود تسهیلاتی برای سفر مردم و اختصاص سبد حمایتی به فعالان گردشگری ارائه شود اما تاکنون اقدامی صورت
نگرفته است.
سفرهاي خارجي كم خرج تراز سفر داخلي
از بی‌برنامگی در سطح مدیریت که بگذریم باید به این سوال پاسخ دهیم که چرا مسافران ایرانی مناطق توریستی خارج از کشور را به داخل ترجیح می‌دهند. این یک زنگ خطر است که بر اساس گزارش‌های جهانی، گردشگران ایرانی رتبه نخست گردشگران دنیا در تایلند و رتبه چهارم گردشگران دنیا در ترکیه را دارا هستند، درآمدی بالغ بر 2/1 میلیارد دلار سالانه نصیب این کشورها می‌کنند در حالی که ایران از ارز گردشگران ورودي بي‌بهره است. بر اساس گزارش فارس، عمده‌ترین مقاصد گردشگری ایرانیان کشورهای تایلند، ترکیه و امارات است. بر اساس آمار رسمی ترکیه، یک‌میلیون و 500 ایرانی در سال ۲۰۱۱ به ترکیه سفر کرده‌اند که بعد از آلمان، روسیه و انگلیس بیشترین گردشگران ورودی به ترکیه محسوب می‌شوند. بنابراین درآمد کل کشور ترکيه از صنعت توريسم در سال 2010 بالغ بر 25 ميليارد دلار برآورد شده و کارشناسان پيش‌بيني کرده بودند در سال 2011، 4ميليون بيشتر درآمد كسب كند. درآمد حاصل از ورود گردشگران ایرانی به ترکیه در سال 2011 رقمی معادل یک‌میلیارد دلار اعلام شده است. تایلند نیز که گردشگران ایرانی مقام نخست آمار توریست‌های ورودی به این کشور را دارا هستند در سال 2010 طبق آخرین آمارهای منتشر شده 160 هزار ایرانی را جذب کرده که درآمد حاصل از آن در سال 2010 رقمی بیش از 200 میلیون دلار برآورد شده است. گردشگران ایرانی به حدی برای کشور تایلند مهم و قابل برنامه‌ریزی هستند که با وقوع سیل اخیر در این کشور سفیر تایلند در ایران به طور رسمی در کشورمان تشکیل جلسه می‌دهد و خطاب به ایرانیان اعلام می‌کند سیل تاثیری بر جاذبه‌های تایلند نداشته و ایرانیان همچنان به سفرهای خود به این کشور ادامه دهند! دوبی نیز سالانه بین 250 تا 350 ایرانی را میزبانی می‌کند و کشورمان روزانه 18 پرواز و هفته‌ای 126 پرواز مستقیما به دوبی دارد که در نوع خود یک رکورد محسوب می‌شود. این در حالی است که ما در کشورمان هیچ توری برای دوبی نداریم و تمام سفرها به صورت انفرادی انجام می‌شود. البته بخشی از گردشگران ایرانی در دوبی برای ترانسفرینگ هستند و از دوبی به دیگر کشورها سفر می‌کنند. مقاصد جدیدی که ایرانی‌ها پس از 3 کشور یاد شده برای خود تعریف کرده‌اند ارمنستان، گرجستان و بلغارستان است که پیش‌بینی می‌شود حجم عظیمی از گردشگران ایرانی نیز در سال‌های آینده به این کشورها سرازیر شوند. بارها مطرح شده تورهای خارجی ارزانقیمت‌تر از سفرهای داخلی در کشور هستند در حالی که نکته مهم در این بحث این است که دیگر کشورها نرخ سفر را کم نمی‌کنند بلکه از نرخ واقعی تور می‌کاهند به این معنی که هتلداران و آژانس‌داران، گردشگران بسیاری را با کم کردن هزینه‌های سفر جذب می‌کنند و در مقابل دولت این مابه‌التفاوت کم کردن هزینه را به واسطه ورود گردشگر بسیار از دیگر کشورها تامین می‌کند. در مقابل دولت نیز ضرری نمی‌کند بلکه با چنین تدابیری سود بسیاری را عاید خود کشور می‌کند چون با ورود توریست و جهانگرد، اقتصاد یک کشور به گردش درمی‌آید و هر توریستی با اقامت، حمل و نقل، خوراک و خرید، گردش اقتصادی را به دنبال می‌آورد.
ايران از دلار گردشگران بي‌بهره است
با این حال نوسانات شديدي که در نرخ ارز داخلي به وجود آمده فقدان دلاري که گردشگران خارجي مي‌توانند در بازار داخلي وارد کنند را بيش از گذشته محسوس کرده‌است. اين در حالي است که اساتيد گردشگري بر اين اعتقادند که رونق گردشگري و ورود گردشگران خارجي منبعي ارزآور به داخل کشور است. محمود ضيايي، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي معتقد است: در واقع دلارهاي گردشگري به عنوان يک منبع درآمد جايگزين در مواقعي که امکان مواجه شدن با تحريم يا بحران‌هاي مالي و بانکي يا فروش نفت و ورود دلارهاي نفتي وجود دارد، مي‌تواند بخشي از اين کمبودها را جبران و به نوعي جامعه را به تعادل و توازني نسبي نزديک کند يا حداقل از تبعات منفي اين بحران‌ها بکاهد. وی به «وطن‌امروز» می‌گوید: بايد توجه داشت که لازمه تحقق چنين مهمي وجود گردشگر، فراهم بودن زيرساخت‌ها و امکانات مورد نياز است که با توجه به شرايط موجود همتي والا را مي‌طلبد. از سوی دیگر به گفته اسماعيل قادري، استاد گردشگري و عضو هيات علمي دانشگاه علوم و تحقيقات، کشوري مانند ترکيه 15 الي 20 درصد توليدات ناخالص داخلي خود را از طريق درآمدهاي ارزي جهانگردي تامين مي‌کند. اين بدان معناست که اگر مسؤولان سياست‌هاي داخلي را بر جذب گردشگر خارجي متمرکز کنند و تعداد قابل‌توجهي از گردشگران خارجي وارد ايران شوند، خواهيم توانست شاهد تاثير آن در اقتصاد کشور و جذب ارز در بازار داخلي باشيم.