
اولین عصر هنر انقلاب، نکوداشت مازیار بیژنی، کاریکاتوریست جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی عصر سهشنبه در نخلستان سازمان هنری رسانهای اوج برگزار شد. حسین قرائی، دبیر مراسم ضمن خوشامدگویی خطاب به تمام هنرمندان گفت: ما دست خود را به سوی تمام هنرمندان انقلاب اسلامی دراز میکنیم و به تمام آنها ارج مینهیم. امروز در مملکت ما هدایت، حمایت و نظارت جدی گرفته نمیشود. این جمعیت هنرمندان پر از تواضعند ولی این مناعت طبع باعث نمیشود که برای آنها نکوداشت نگیریم. در ادامه مراسم وحید جلیلی از دوستان نزدیک بیژنی، نکاتی درباره ویژگیهای رفتاری او گفت: به جرات میتوانم بگویم از مهمترین ویژگیهای بیژنی این است که در طول بیش از 2 دهه هیچگونه تفاوتی از جهت اعتقادی، صداقت و صراحت سخن، نکرده است.
بیژنی پرکار و بیادعا
وی به ویژگی اصلی این کاریکاتوریست اشاره کرد و گفت: دو نکته را در کار بیژنی جدی و مهمتر از بقیه ویژگیهایش میبینم، یکی پرکاری که ما هیچ وقت میدان را از وجود بیژنی خالی ندیدیم و در تمام این مدت همیشه او حضوری انقلابی و فعال داشته است. جلیلی در ادامه ویژگیها و خصوصیات دیگری از ایشان را برشمرد و تاکید کرد: جامعیتی در کار او وجود دارد که در هیچ هنرمند دیگری دیده نمیشود. مورد دیگر هم کمادعایی یا بیادعایی این هنرمند است در واقع این ۲ ویژگی اگر در یک نفر جمع شود از وی یک هنرمند الگو و تراز اول انقلاب اسلامی به وجود میآورد که بیژنی هم چنین شخصیتی است. در ادامه مراسمی که عصر روز سه شنبه در نخلستان سازمان هنری رسانه ای اوج برگزار شد، مسعود دهنمکی نیز صحبت کرد. او در ابتدا به آشناییاش با بیژنی اشاره کرد و گفت: آشنایی من و مازیار بیژنی به سالها پیش بازمیگردد. شاید اگر مازیار بیژنی نبود من به جای فیلمسازی وارد عرصه کاریکاتور میشدم!
بیژنی سبک خاصی دارد
وی در ادامه به خصوصیات یک هنرمند متعهد اشاره کرد و گفت: مازیار بیژنی هنرمندی است که علاوه بر موارد هنری در آثارش همواره تفکر و اندیشه غنی در کارهای او به چشم میخورد. آثار او دارای سبکی خاص و مشخص است که تاثیر بسیاری در عرصه کاریکاتور داشته است.
تفکر، شخصیت بیژنی را متمایز کرده
کارگردان فیلم «اخراجیها» با بیان اینکه شاید بسیاری بتوانند به راحتی طرحهای مازیار بیژنی را بکشند، تصریح کرد: حتی اگر بسیاری هم بتوانند طرحهای این هنرمند را ترسیم کنند مطمئنا تفکر او را نخواهند داشت و این تفکر است که کار و شخصیت مازیار بیژنی را از دیگران متمایز کرده است. در دوران پراهمیتی چون دهه 70 حضور افرادی چون مازیار بیژنی یک غنیمت بود. در همان مقطع افرادی بودند که افکاری تندتر از مازیار بیژنی داشتند اما راضی نبودند با طنزی تلخ، این هنرمند مطالبش را بیان کند.
چارچوب اصلی کارهای بیژنی ادبیات امام(ره) است
دهنمکی در بخشی از سخنانش به بیان خاطرهای از رابطه خود و بیژنی اشاره کرد و گفت: به یاد دارم روزهایی این هنرمند تعداد زیادی کاریکاتور داشت که هیچ کس حاضر به انتشار آنها نبود اما ما تلاش میکردیم در نشریه شلمچه این آثار را چاپ کنیم. بسیاری از هنرمندان در حال حاضر ادبیات امام راحل را فراموش کردهاند. ادبیاتی که مبتنی بر جنگ فقر و غنا بود این ادبیات چارچوب اصلی کارهای مازیار بیژنی را تشکیل میدهد.
تاریخ درباره اثرات کارهای بیژنی قضاوت میکند
وی ادامه داد: جایگاه هنر انقلاب اسلامی باید بهگونهای باشد که مخاطب خاکستری خود را پیدا کند. مازیار بیژنی با آثار خود که مبتنی بر گفتمان عدالتخواهی، مبارزه با اشرافیگری و جنگ فقر و غنا بود توانست این دست از مخاطبان را نیز با خود همراه کند. یقین داشته باشید درباره کارهای مازیار بیژنی و اثرات او در هنر انقلاب اسلامی، تاریخ قضاوت خواهد کرد، وی از جمله هنرمندانی است که در مقابل موج اشرافیگری سکوت نکرد؛ عمق نفوذ هنر انقلاب اسلامی در کارهای بیژنی بروز پیدا کرده و این آثار تقویم تاریخی برای آیندگان است.
نماینده اندیشهای جسورانه در کاریکاتور ایران
سیدمسعود شجاعیطباطبایی در بخش دیگری از مراسم درباره مفهوم آثار بیژنی سخن گفت: معنی و مفهوم در آثار بیژنی بر اعتقاد دینی و سیاسی او است؛ توجه او به مبانی انقلاب باعث میشود او را هنرمندی انقلابی بدانیم. بیژنی هنر معاصر و زمان خویش را در آثارش به نمایش میگذارد و نماینده اندیشهای جسورانه در هنر کاریکاتور ایران است. وی به کیفیت کاریکاتورهای بیژنی اشاره کرد و گفت: کاریکاتورهای او با کیفیتی بالا و با شکلهای بیانی نواندیش در گرافیک خط و ترکیببندی خودنمایی میکند. در مجموع شکل واحدی از کاریکاتور سیاسی و اجتماعی را به نمایش میگذارد که با حذف قید و بند از شیوه کلاسیک قالب خود را یافته و در سبکی خلاصه میشود که کاملا متعلق به خود او است.
اشراف به نمادها در کاریکاتور
وی ادامه داد: طرحهای او انعکاس زندگی ماست که با ارتباط صریح با مخاطب دارای فرمی زیبا و جدید از هنر کاریکاتور است در عین حال او به ضابطهها و نمادها اشراف دارد و آن را در فضای طنز سیاسی معرفی و مطرح میکند. شجاعیطباطبایی گفت: کتاب «جنبش سبز مخملی» نمونهای از یک اثر بصری کاملا سیاسی است که دستورات «جینشارپ» برای راهاندازی انقلابهای رنگین با نگاه به وقایع و فتنه پس از انتخابات در ایران را به زبان کاریکاتور تفسیر میکند. او با زبان کاریکاتور و بیپیرایه این موضوع را به چالش میکشد و مخاطب عام خود را به واکنش در این راه فرا میخواند، در واقع آگاهی بخشی نوعی از وظیفه کاریکاتوریست در تبیین مواضع سیاسیاش است، در عین حال بیژنی با چاپ کتاب دیگر خود با عنوان «سر بیپناه» با موضوع زمین و زمینخواری، مسکن و مشکلات آن، دست به نمایش آثاری مهم از مسائل روز میزند و در آخرین کتاب خود با عنوان «نیش تر» در حوزههای اقتصاد و فرهنگ ورود میکند.
تفکر و خلاقیت در آثار بیژنی
وی بیان داشت: بیژنی مفهوم هنر کاریکاتور را از شکل رایج- شکل روشنفکری خود- که حسی از تفنن صرف را در دل خود دارد، خارج میکند. کاریکاتور و طنز در آثار او 2 عنصر تفکر و خلاقیت را نشان میدهد و کیفیت طنز آثار او جنبههایی از زندگی روزمره را معرفی میکند. طبیعت طنز و گرافیک در آثار او در ارائه مفاهیم تا طنزی مردمی گسترش مییابد. او در حوزه طنز تصویری خود، مسائل و جنبههای مختلفی را مطرح میکند تا ذخائر فرهنگ تصویری این مرز و بوم غنیتر شود.در واقع بیژنی در کاریکاتورهایش جنبههای مختلفی از زندگی و هستی را در فضا و ارتباطی جدید تشریح میکند. شناخت او از طنز ژورنالیسم با حضور بیشتر از یک دهه در روزنامههای صبح و کیهان رقم خورد،که با مدیریت سایت اینترنتی کاریکاتور «روز کارتون» تا به حال ادامه داشته است. وی اضافه کرد: آثار این هنرمند بزرگ از نظام ذهنی و احساسی خاصی برخوردار است که به نوعی به جهانبینی خاص از زندگی هنری او میانجامد. دیگر اینکه توجه بیژنی به فرم، هیچگاه به انتزاع صرف یا فرمالیسم نمیانجامد و دغدغه او استفاده از تکنیک در ارائه موضوع و دیدگاهش است که باعث میشود به نوعی فرم و قالب خاص برسد که در این خطوط، عمق و معنا را جاری میکند.
آثار بیژنی قابل فهم است
شجاعی طباطبایی گفت: آثار بیژنی برای مخاطب عام است و رمزگشایی این طرحها برای مخاطبان این مرز و بوم کار چندان دشواری نیست، در عین حال چهرهای جدید از طنز گرافیکی در این آثار وجود دارد که زمینهای برای معرفی آثارش به عنوان یک هنرمند معاصر با پیشزمینهای از فرهنگ غنی ایرانی- اسلامی ایجاد میکند. ابداعات او به سبکی کاملا مشخص بدل میشود که آثار او را از کاریکاتورهای دیگران کاملا متمایز میکند و چهرهای شاخص در شکلسازی نمادین یعنی مهارت در طراحی و ترکیب و گنجاندن محتوایی قابل هضم برای طیف وسیعی از مخاطبانش فراهم میشود. وی به چهره بینالمللی بیژنی اشاره کرد و گفت: بیژنی در نمایش آثارش در عرصه بینالملل چهرهای نامآشناست، انیمیشنهای کوتاه او با موضوع «هولوکاست» توانست در زمان کوتاهی مخاطبین بسیاری از سراسر دنیا را به خود جذب کند. شهرت بیژنی هیچگاه مقطعی نبوده و میتوان او را هنرمندی دانست که هر روز تازهتر میشود و حرفهای بسیاری برای گفتن در عرصه طنز ترسیمی دارد و شاهد خوبی بر این مدعاست که میتواند در بستر خویش حضور موثر هنرمند بزرگی چون مازیار بیژنی را به عنوان سرمایهای بزرگ و مایه فخر این مرز و بوم به اثبات برساند. محمدحسین نیرومند از دیگر مدعوین حاضر در سالن بود که درباره آثار بیژنی گفت: آثار بیژنی از جمله معدود کاریکاتورهایی است که به خود هنر کاریکاتور بسیار نزدیک است؛ کاریکاتور یک زبان حامل پیام و معناست که این ویژگیها در آثار بیژنی دیده میشود؛ کاریکاتور دنبال پیرایش است و همه هنرمندان مطرح دنیا به سمت سادگی در کارشان تمایل دارند و این ویژگیها در آثار بیژنی هم دیده میشود. وی افزود: بیژنی با انتخاب عناصر تقابل و فرمالیسم در آثارش به همراه یادداشتهای کوچک توانایی خنداندن مخاطب را دارد، او یک کاریکاتوریست حرفهای و به لحاظ فنی توانمند است؛ او در مقطعی ژورنالیست بود و هر روز با ایدههای جدید حرفی برای گفتن داشت و از این جهت حائز اهمیت است. فریدالدین حدادعادل هم که از دوستان بیژنی و همدانشگاهی او بود در بخشی از مراسم درباره دوران دانشجویی او سخن گفت: مازیار بیژنی دوست و همکلاسی دوران دانشجویی در دانشگاه امام صادق(ع) بود؛ در دوران دانشجویی در برخی کلاسهای درس مطالبی عنوان میشد که از جنس تفکر انقلابی نبود و بیژنی در جمع دانشجویی ما از جمله کسانی بود که بر این اعتقاد بود هر آنچه در کلاسهای درس استادان دانشگاه مطرح میکنند، علم نیست بنابراین آنچه را نتوانیم بپذیریم، نمیپذیریم. در بخش پایانی مراسم از مازیار بیژنی و خانوادهاش پدر، مادر و همسرش تقدیر شد.هنگامی که مادر این هنرمند برای تقدیر دعوت شد بیژنی لوح تقدیر از مادر را تقدیم کرد و بوسهای بر دستان مادر زد. خبرگزاری فارس، سازمان هنری و ادبیات دفاع مقدس، دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی، انجمن روزنامهنگاران مسلمان و سازمان هنریرسانهای اوج با لوح تقدیر از مازیار بیژنی تجلیل کردند.